Danıştay 8. Daire E.2019/8613 K.2023/2450

… 36- … VEKİLLERİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

İzmir Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:… K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Maden işletmesi olan davacı şirketin, 06/11/2017 tarihinde yapılan orman izin başvurusunun reddedilmesine ilişkin … tarih ve … (…. olur) sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davaya konu işlem ekinde yer alan Orman Genel Müdürlüğü izin ve İrtifak Dairesi Başkanlığının … tarih ve … numaralı Maden Red Olur'undan 6831 sayılı Kanunu'nun 16. Maddesi Uygulama Yönetmeliği'nin 7. maddesi'nin 1. fıkrasına göre başvurunun reddedildiği, gerekçesiz olmadığının açık olduğu, diğer yandan davaya konu yer için verilen işletme ruhsatının çevresi itibarı ile uygun bulunmayan alana verildiği,

işletme ruhsatına bağlanan madene ait işletme ruhsat sahasının 25 hektardan fazla olmasına karşın, bu ruhsata bağlı olarak yapılacak madencilik projesinin ilk etapta 25 hektardan daha küçük çalışma alanında gerçekleştirilmek suretiyle Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu hazırlanmaktan kaçınıldığından dolayı mahkeme kararıyla ÇED Gerekli Değildir kararının iptal edilmesi karşısında anılan işletmeye ilişkin herhangi bir Çevre ve Etki Değerlendirmesi rapor da bulunmadığı görüldüğünden,

06/11/2017 tarihli izin başvurusunun ret edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı … ret konulu işlemde hukuka aykırılık bulunmamadığı sonuç ve kanaatine varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, Orman Bölge Müdürlüğü yetkisi tarafından yapılan inceleme sonrasında düzenlenen 27.12.2017 tarihli raporda; mevzuatta belirtilen hiçbir eksikliğin bulunmadığı belirtildiği, görüş ve sonuç kısmında ise, ''halktan şikayet ve yakınma olduğu için, halk-orman ilişkileri açısından problem yaratacağından işletmenin kurulmasının doğru olmayacağı'' şeklinde mevzuatta yer almayan hukuksuz bir görüşün bulunduğu, mevzuata aykırı olan kararın bozulması ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Muğla İli, Menteşe ilçesi sınırları dahilinde davacı şirket adına 03.07.2015 tarihinde II-a grubu maden işletme ruhsatı düzenlendiği, davacı şirket tarafından, 44.041,10 m² açık maden işletme sahası, 2.368,53 m² maden ulaşım yolu, 3.494,36 m² maden stok alanı için 03/07/2025 tarihine kadar izin talebiyle 06/11/2017 tarihinde Orman Bölge Müdürlüğü'ne başvuruda bulunulduğu, bu başvurunun Orman Genel Müdürlüğü, Muğla Orman Bölge Müdürlüğü, Muğla Orman İşletme Müdürlüğü'nün … tarihli … sayılı.

Olur ile "izin talep edilen alan yerleşim merkezlerine, yakın mesafede olması sebebiyle sosyal problemlere neden olacağından izin verilmesinde sakınca olacağı ve görüntü, gürültü ve toz kirliliğine sebep olacağı kanaati ile talebin değerlendirilmediği" sebebiyle talebin idarece reddi üzerine bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın "Ormanların korunması ve geliştirilmesi" başlıklı 169. maddesinde, "Devlet, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koyar ve tedbirleri alır. Yanan ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir, bu yerlerde başka çeşit tarım ve hayvancılık yapılamaz. Bütün ormanların gözetimi Devlete aittir. Devlet ormanlarının mülkiyeti devrolunamaz. Devlet ormanları kanuna göre, Devletçe yönetilir ve işletilir. Bu ormanlar zamanaşımı ile mülk edinilemez ve kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamaz. " hükmüne yer verilmiştir.

6831 sayılı Orman Kanunu'nun değişik 16. maddesinde. "Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir.

Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır.

Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz." hükmüne yer verilmiştir.

18/04/2014 tarih ve 28976 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Kanununun 16 ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin "İnceleme ve Değerlendirme " başlıklı 5. maddesinde; "(1) Bölge müdürlüğü yapılan müracaatı öncelikle evrak üzerinde inceler, eksiklikler varsa, on işgünü içinde müracaat sahibine bildirir. Eksiklikler tamamlanıncaya kadar talep değerlendirmeye alınmaz. Evrakın tam olması halinde heyet tarafından arazi üzerinde gerekli incelemeler yapılarak, talebin Devlet ormanlarına isabet eden kısımları için ön izin veya kesin izin raporu düzenlenir.

....

(3) Değerlendirme Komisyonunun görev alanındaki; muhafaza ormanları, gen koruma alanları, tohum meşcereleri, orman içi dinlenme yerleri ile endemik ve korunması gereken nadir ekosistem alanlarına isabet eden maden işletme, tesis ve altyapı tesisi izin müracaatları ile muhafaza ormanlarındaki ruhsat talepleri bölge müdürlüğünce müracaat evrakı ve düzenlenen tutanak ile birlikte Genel Müdürlüğe gönderilir. Talebin bir kısmının Değerlendirme Komisyonunca değerlendirilmesi gerektiği durumlarda talep bir bütün olarak ele alınır.

" hükmü, 7. maddesinde, ''(1) Bakanlıkça uygun görülenlere ruhsat süresi dikkate alınarak izin verilir. Ormanlık alandan verilen izin, müracaat sahibine tebliğ edilir. Tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde izin sahibinden teminat, bedeller ve onaylı taahhüt senedi istenir. Tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde bedellerin ödenmemesi, teminatın veya onaylı taahhüt senedinin verilmemesi halinde ise saha teslimi yapılmaz, her hangi bir bildirime gerek kalmaksızın izin iptal edilir. İptal işlemi ilgiliye bildirilir. Aynı yerle ilgili yeniden izin talep edilmesi yeni izin talebi olarak değerlendirilir.(2) Maden işletme izinlerinde, izin sahibi; izne konu alanı kapsayan işletme izin belgesini orman idaresine vermeden saha teslimi yapılmaz.'' düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Ormanların gözetimi Devlete ait olup, sahaların korunması ve genişletilmesi için devlet tarafından tedbirlerin alınacağı ve orman alanlarının Devletçe yönetilip, işletilebileceği yine ormanlarının mülkiyetinin devrolunamayacağı, hususları yasal düzenlemelerle güvence altına alınmıştır. Orman alanında madencilik faaliyetinin sağlaması için kamu yararı ve zaruret olması halinde, gerçek ve tüzel kişilere bedeli mukabilinde Orman Kanunun 16. maddesi çerçevesinde izin verilebileceği de düzenlenmiştir.

Dava konusu uyuşmazlıkta, davacının Muğla İli, Menteşe ilçesi sınırları içinde bulunan S:84763 ruhsat nolu kalker maden işletme ruhsatı dahilinde olan toplam 49.903,99 m² ormanlık sahada ruhsat süresince açık işletme, maden ulaşım yolu ve stok alanı izni verilmesine yönelik müracaatının, "izin talep edilen alan yerleşim merkezlerine, yakın mesafede olması sebebiyle sosyal problemlere neden olacağından izin verilmesinde sakınca olacağı ve görüntü, gürültü ve toz kirliliğine sebep olacağı kanaati" ile davacının talebinin reddedildiği görülmektedir.

Davacının başvurusunun yürürlükteki mevzuata tabi olacağı bu nedenle idarece yapılacak incelemede gerekli şartların oluşup oluşmadığının tespit edilmesi gerektiği; idare mahkemesince ise davacının başvurduğu alanın, 6831 sayılı Kanun'un 16. maddesinde düzenlenen devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için tesis, yol ve altyapı tesislerinin zorunlu olup olmadığı maden işletmesinin ekolojik dengeye zarar verip vermeyeceği hususu yönünden mevzuat hükümleri doğrultusunda inceleme yapılmadan karar verildiği görülmektedir.

Öte yandan,. İdare Mahkemesi'nin E:… sayılı dava dosyasında, dava konusu … sayılı II-A grubu maden işletme ruhsatının iptali istemi ile bir mahalle sakini tarafından açılan davada; "dava konusu işletme ruhsatının verildiği maden ocağına 3 kilometre mesafede yoğun biçimde zeytin ağaçları bulunduğunun 15/12/2017 tarihli Muğla İl Gıda Tarım Hayvancılık Müdürlüğü cevabından açıkça anlaşıldığı,

bu nitelikteki alanlarda ise, yapımı mümkün olan zeytinyağı fabrikaları ile küçük ölçekli tarımsal sanayi işletmelerinin dahi Bakanlığın uygunluk görüşü dahilinde olabileceği, bu itibarla alanın dava konusu maden işletmesi için her halde uygun olmadığı görüldüğünden,

madencilik faaliyetine çevresi itibariyle uygun bulunmayan alana dair verilen işletme ruhsatında mevzuata ve hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle verilen dava konusu işlemin iptali kararına ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesince yapılan temyiz incelemesinde 06.04.2023 tarihinde E:2019/6281 ve K:2023/1704 sayılı kararı ile Mahkemenin keşif ve bilirkişi incelemesi yapmak suretiyle sahadaki durumun işletme ruhsatının iptalini gerektirip gerektirmediği hakkında değerlendirme yapması gerektiği yönünde karar verdiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.