Danıştay 8. Daire E.2020/2637 K.2023/107

Dava konusu istem: Eskişehir Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, ... Bölümünde ÖYP kapsamında bütünleşik doktora öğrencisi (araştırma görevlisi) olan davacı tarafından, 28/05/2019 tarihli doktora yeterlilik sınavının sözlü aşamasından başarısız sayılmasına ilişkin işlemle, doktora programından kaydının silinmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı kararın iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı hakkında takdir edilen puanla ilgili olarak tutanak düzenlenmiş olmakla birlikte, davacıya yöneltilen sorular, soruların doğru cevapları ve davacının bu sorulara verdiği cevaplara ilişkin herhangi bir tutanak düzenlenmediği, davacının her bir soruya verdiği cevaba her bir komisyon üyesince ayrı ayrı not takdir edilmeksizin ve takdir edilen notun gerekçeleri ortaya konulmaksızın toplu olarak başarısız olduğu yönünde karar verildiği görüldüğünden, tüm bu hususların, hukuk devletinin en önemli ilkelerinden olan idarenin her türlü işleminin yargı denetiminin yapılabilmesini olanaksız hale getirdiği kanaatine varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davalı idarece 28/05/2019 tarihinde saat 16.00'da gerçekleştirilen doktora yeterlik sözlü sınavının, gerek YÖK tarafından çıkarılan Yönetmeliğin 19. maddesi ve gerekse de Davalı Üniversitenin Yönetmeliğine aykırı yapıldığı yolunda herhangi bir iddia ileri sürülmediği gibi, söz konusu sınavda hizmet gereklerine aykırı davranıldığı ve açık takdir hatası ve/veya ölçülülük ilkesine aykırılık olarak kabul edilebilecek bir olguya da rastlanılmadığı,

doktora yeterlik sınavının yöntemi ve değerlendirmenin nasıl yapılacağı hususunun 2547 sayılı Kanunda yer alan hükümlerle YÖK ve davalı idare tarafından çıkarılacak Yönetmeliklere bırakıldığı ve anılan yönetmeliklerde de hususun ayrıntılı olarak düzenlendiğinin görüldüğü, bu kapsamda bakılan uyuşmazlıkta, davacının 28/05/2019 tarihinde girdiği doktora yeterlik sözlü sınavıyla ilgili olarak;

sınav jürisi en az ikisi başka bir yükseköğretim kurumundan olmak üzere (bu sınavda biri yedek olmak üzere 4 jüri üyesinin başka bir yükseköğretim kurumundan olduğu), danışman dâhil 5 asıl ve 2 yedek öğretim üyesinden oluştuğu, sınav jüri üyelerince davacının başarı durumu ve sözlü sınav notunu (32 puan olarak) belirten yeterlik sınav tutanağının düzenlendiği,

bunun dışında sözlü sınavda davacıya yöneltilen sorular, soruların doğru cevapları, bu sorulara davacının verdiği cevaplar, bu cevaplara her bir sınav komisyonu üyesince takdir edilen notlar ile takdir edilen notların gerekçelerinin yer aldığı bir sözlü sınav tutanağı düzenleneceği hususunda Yönetmelik hükümlerinde herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği, yargı kararıyla da yürürlükte olan mevzuatta öngörülmeyen usuller ihdas edilemeyeceği göz önünde bulundurulduğunda, mevzuat hükümlerinde belirtilen kurallara göre gerçekleştirilen doktora yeterlik sözlü sınavında;

davacının ilk sözlü sınavında 50 puan alarak başarısız sayılması ve bu sınav sonrasında katıldığı ikinci sözlü sınavında da 32 puan alarak, asgari 70 puan alma şartını sağlayamaması sebebiyle başarısız olması ile bu sınav sonucunda doktora eğitiminden ilişiğinin kesilmesi yönünde tesis tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmakla, aksi yöndeki idare mahkemesi kararında hukuki isabet görülmediği sonucuna varılarak davalının istinaf başvurusunun kabulüne, başvuruya konu mahkeme kararının kaldırılmasına; davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçe gösterilmeyerek şekli ve yüzeysel verildiği, sözlü sınavda şekil kurallarına uyulmasının usulsüzlükleri engelleyemeyecği, davalı idarenin sorulara verilen cevapları doğru kabul etmediği gibi, sınavı kaybettirmek için çaba sarfettiği, yerleşik idari yargı kurallarına aykırı hareket edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, davacının sorulan sorulara tatmin edici cevaplar veremediği, bu nedenle başarısız bulunduğu, işlemin hukuka uygun olduğu savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemine konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı Eskişehir Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Anabilim Dalı ...doktora programına ÖYP kapsamında 25.09.2017 tarihinde kayıt yaptırmış, doktora programının teorik ders aşamasını tamamladıktan sonra, doktora yeterlik sınavının yazılı ve sözlü aşamalarını gerçekleştirmek üzere 12.12.2018 tarihinde Enstitü Yönetim Kurulu kararıyla Doktora Yeterlik Sınav Jüri Üyeleri atanmıştır.

Davacının 11/01/2019 tarihinde girdiği doktora yeterlik sınavının yazılı aşamasında 70 puan, aynı gün saat:14.00'te girdiği doktora yeterlik sınavının sözlü aşamasından ise 60 puan alarak başarısız olması üzerine, Anadolu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim -Öğretim ve Sınav Yönetmeliği'nin 34/5.maddesi uyarınca davacıya ikinci defa sözlü sınava girme hakkı tanınmış ve 17/04/2019 tarihli Enstitü Yönetim Kurulu kararıyla yeniden Doktora Yeterlik Sınav Jüri Üyeleri atanarak,

bu kapsamda davacının 28/05/2019 tarihinde, saat:14.00'te ikinci defa doktora yeterlik sınavının sözlü aşamasına girerek ve 55 puan alarak yeniden başarısız olması üzerine ... tarih ve ... sayılı Enstitü Yönetim Kurulu kararıyla davacının programla ilişiğinin kesilmiştir.

Bunun üzerine davalı idare işleminin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetim Yönetmeliği'nin ''Yeterlilik Sınavı'' başlığını taşıyan 19. maddesinin 4. bendinde; Yeterlik sınavı yazılı ve sözlü olarak iki bölüm halinde yapılacağı, yazılı sınavda başarılı olan öğrencinin sözlü sınava alınacağı, sınavların ağırlıkları ile notlarının hesaplanmasında yükseköğretim kurumunun yönetmeliklerine göre işlem yapılacağı, sınav jürilerinin öğrencinin yazılı ve sözlü sınavlardaki başarı durumunu değerlendirerek öğrencinin başarılı veya başarısız olduğuna salt çoğunlukla karar verecekleri, bu kararın,enstitü anabilim/anasanat dalı başkanlığınca yeterlik sınavını izleyen üç gün içinde enstitüye tutanakla bildirileceği kurala bağlanmıştır.

Anadolu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim -Öğretim ve Sınav Yönetmeliği'nin "Doktora yeterlik sınavı" başlıklı 34.maddesinde; "(1) Doktora yeterlik sınavı, akademik takvimde belirtilen dönem sonu sınavlarının yapıldığı tarihler arasında yapılır. Öğrenci bir yarıyılda 1 kez olmak üzere yılda en fazla 2 kez doktora yeterlik sınavına girer.

(2) Yüksek lisans derecesiyle kabul edilmiş olan öğrenci derslerini başarıyla tamamladığı andan itibaren ve en geç 5 inci yarıyılın; lisans derecesiyle kabul edilmiş olan öğrenci ise en geç 7 nci yarıyılın sonuna kadar doktora yeterlik sınavına girmek zorundadır.

(3) Doktora yeterlik sınavı; ilgili enstitü anabilim dalı başkanlığı tarafından önerilen, enstitü yönetim kurulu tarafından onaylanan ve 3 yıl süreyle görev yapan 5 kişilik Doktora Yeterlik Komitesi tarafından düzenlenir ve yürütülür. Doktora Yeterlik Komitesi; farklı alanlar için sınavları hazırlamak, uygulamak ve değerlendirmek amacıyla sınav jürileri oluşturur.

Sınav jürisi en az ikisi başka bir yükseköğretim kurumundan olmak üzere, danışman dâhil 5 asıl ve 2 yedek öğretim üyesinden oluşur. Yedek jüri üyelerinden biri, kurum dışından olmak zorundadır. Asıl jüri üyesi görev yapamayacağını yazılı ve gerekçeli olarak enstitüye beyan ettiğinde veya beyan etmeksizin sınava katılamadığında bu eksiklik yedeklerden tamamlanır. (4) Doktora yeterlik sınavı, yazılı ve sözlü olarak iki bölüm hâlinde yapılır.

Sınav, yazılı sınavın katkısı %50 ve sözlü sınavın katkısı %50 olacak şekilde yeterlik sınav jürisi tarafından değerlendirilir. Öğrencinin başarılı olması için yazılı sınavdan da sözlü sınavdan da 100 puan üzerinden en az 70 puan alması gerekir. Yazılı sınavda başarısız olan öğrenci için sözlü sınav yapılmaz. Yeterlik sınavının sözlü bölümü; öğretim elemanları, lisansüstü öğrenciler ve alanın uzmanı dinleyicilerin katılımına açık gerçekleştirilir.

Jüri, öğrencinin yazılı ve sözlü sınavlardaki başarı durumunu değerlendirerek başarılı veya başarısız olduğuna salt çoğunlukla karar verir. Bu karar, enstitü anabilim dalı başkanlığı tarafından, yeterlik sınavını izleyen 3 gün içinde ilgili enstitüye tutanakla bildirilir. (5) Doktora yeterlik sınavında başarısız olan öğrenci, başarısız olduğu yazılı ve/veya sözlü sınavdan bir sonraki yarıyılda tekrar sınava alınır.

Bu sınavda da başarısız olan öğrencinin doktora programıyla ilişiği kesilir. (6) Doktora yeterlik sınavı jürisi; doktora yeterlik sınavını başaran bir öğrencinin, ders yükünü tamamlamış olsa bile toplam kredi miktarının üçte birini geçmemek koşuluyla fazladan ders/dersler almasını isteyebilir. Bu durumdaki öğrenci, ilgili enstitü yönetim kurulu kararıyla belirlenecek dersleri almak ve başarmak zorundadır.

(7) Lisans derecesiyle doktora programına kabul edilmiş ve en az 7 dersini başarıyla tamamlamış öğrenci, ilgili anabilim dalı başkanlığının önerisi ve enstitü yönetim kurulunun onayıyla tezli/tezsiz yüksek lisans programına geçebilir. Bu durumdaki öğrencinin doktora programında başarmış olduğu dersler, geçiş yaptığı yüksek lisans programında sayılabilir. Gerektiğinde öğrencinin ek ders/dersler alması da istenebilir.

Öğrencinin önceki programında geçirdiği süre; geçtiği programın, program süresinden sayılır." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

28/05/2019 tarihinde, saat:14.00'te ikinci defa doktora yeterlilik sınavının sözlü aşamasına giren davacının, 32 puan alarak yeniden başarısız olduğu, sözlü sınavın Jüri üyeleri tarafından ortak imzalı tutanakla kayıt altına alındığı, her iki sözlü sınavda da soru cevap ve takdir edilen sonucun gerekçelerinin belirtilmediği, Jüri üyeleri tarafından ayrı ayrı not takdiri yapılmadığı anlaşılmaktadır.

Doktora yeterlilik sözlü sınavına ilişkin mevzuat bir bütün olarak incelendiğinde; hukuk devleti ilkesinin gereği olarak sözlü sınavın hukukilik denetiminin yapılabilmesi ve ilgilinin sözlü sınav sırasındaki performansının sonradan değerlendirilebilmesi için soru, cevap ve takdir edilen sonucun gerekçelerini ortaya koyacak şekilde tutanakların tutulması ve Jüri üyelerinin adaya ayrı ayrı not vermesi gerekmektedir.

Bu durumda; hukuka uygunluk denetiminin yapılmasına elverişli olmayan sözlü sınavın iptali gerekeceğinden davaya konu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddine ilişkin temyize konu İstinaf Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.