Danıştay 8. Daire E.2020/3369 K.2022/5609

Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün kurumun internet sitesinde 25.03.2020 tarihinde yayımlanan duyurusu ile "V. Grup Madenler 2019 Yılı Ocak Başı Satış Fiyatları'' başlığı altında ilan edilen diaspor kristallerine ilişkin ocak başı satış fiyatının 16.330,00 TL/Kg olarak belirlenmesine ilişkin işlemin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Diaspor kristalinin Devlet hakkına esas emsal ocak başı satış fiyatının tüvenan olarak tespit ve ilan edilmesi gerektiği, davalı idare tarafından ise diaspor kristalininden faset ve kabaşon kesim tekniği ile takı sektöründe kullanılabilecek formda elde edilen ürünlerin fiyatları esas alınarak Devlet hakkına esas emsal ocak başı satış fiyatının belirlendiği iddia edilmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Diaspor kristalinin Devlet hakkına esas emsal ocak başı satış fiyatının tespitinde davacı tarafından düzenlenen satış faturalarının incelendiği, davacının bizzat satışını gerçekleştirdiği tüvenan diaspor kristalinin birim fiyatının 16.107,90 TL/Kg ile 4.000,00 USD/Kg arasında değiştiği, diaspor kristalinin Devlet hakkına esas emsal ocak başı satış fiyatının davacı tarafından düzenlenen satış faturaları esas alınarak tespit ve ilan edildiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ

Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün kurumun internet sitesinde 25.03.2020 tarihinde yayımlanan duyurusu ile "V, Grup Madenler 2019 Yılı Ocak Başı Satış Fiyatları" başlığı altında ilan edilen diaspor kristallerine ilişkin ocak başı satış fiyatının 16.330,00 TL/Kg olarak belirlenmesine ilişkin işlemin iptali istenilmektedir.

Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan madenlerin aranması ve işletilmesinin gerçek ve tüzel kişilere devredilmesi durumunda alınan devlet hakkının, vergi benzeri olmakla birlikte vergiden ayrışan yönleri de bulunan bir mali yükümlülük olarak maden çıkarımı ile sağlanan gelir üzerinden alındığı; devlet hakkı ile sağlanan gelirin genel bütçeye, il özel idarelerine, köylere hizmet götürme birliklerine aktarıldığı, bu gelirlerin bir kısmının kırsalda ve altyapı yatırımlarında kullanıldığı,

öte yandan bizzat satışı gerçekleştirilen tüvenan diaspor kristalinin birim fiyatının 16.107,90 TL/Kg ile 4.000,00 USD/Kg arasında değiştiği, diaspor kristalinin Devlet hakkına esas emsal ocak başı satış fiyatının davacı tarafından düzenlenen satış faturaları esas alınarak tespit ve ilan edildiği,

davacı her ne kadar idarece ilan edilen 16,330 TL/kg fiyatın fahiş olduğunu, tüvenan madenin fiyatı olamayacağını, ancak nihai ürün fiyatı olabileceğini iddia etmekte ise de ilgili yılda davacı tarafından düzenlenmiş satış faturaları incelendiğinde idarece belirlenen ocak başı satış fiyatının, davacının fiilen satış yaptığı tüvenan fiyatından daha düşük olduğu anlaşıldığından hukuka uygun olarak tespit edilen ocak başı satış fiyatının iptali istemiyle açılan davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Dava, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün kurumun internet sitesinde 25.03.2020 tarihinde yayımlanan duyurusu ile "V. Grup Madenler 2019 Yılı Ocak Başı Satış Fiyatları'' başlığı altında ilan edilen diaspor kristallerine ilişkin ocak başı satış fiyatının 16.330,00 TL/Kg olarak belirlenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; devlet hakkı; maden istihracı ile sağlanacak gelirden Devlet payına düşen ve ödeme yükümlülüğü ruhsat sahibine ait olan kısım olarak tanımlanmıştır.

Aynı Kanun'un "Devlet hakkı" başlıklı 14. maddesinde ise, "(Değişik birinci fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) Devlet hakkı, ocaktan çıkarılan madenin ocak başındaki fiyatından alınır.

(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) (Değişik fıkra:14/2/2019-7164/14 md.) Üretilen madenin hammadde olarak kullanılması veya satılması hâlinde, aynı pazar ortamında madenin işletmelerdeki tüvenan olarak ocak başı satışında uygulanan fiyat, ocak başı satış fiyatıdır. Madenlerden alınan Devlet hakkına esas olan emsal ocak başı satış fiyatı, bölgeler de dikkate alınarak her madene ait ayrı ayrı ve uygulandığı yıl için belirlenerek Genel Müdürlükçe ilan edilir. Ruhsat sahipleri tarafından Devlet haklarının beyanında kullanılan ocak başı satış fiyatı, Genel Müdürlükçe ilan edilen ocak başı satış fiyatından daha düşük olamaz. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) Tüvenan madenin, herhangi bir zenginleştirme işlemine tabi tutulduktan veya bir prosesten geçirildikten sonra satış fiyatının oluştuğu durumlarda, ocak başı satış fiyatı, madenin ocakta üretiminden ilk satışının yapıldığı aşamaya kadar oluşan nakliye, zenginleştirme ve varsa farklı prosese ait kullanılan tesis ve ekipmanın amortismanı dahil giderler çıkarılarak oluşan fiyattır." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer alan mevzuatın değerlendirilmesinden; üretilen madenin hammadde olarak kullanılması veya satılması hâlinde madenin devlet hakkına emsal olan ocak başı satış fiyatının tüvenan olarak belirlenmesi gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden; davacının, diaspor kristalinin Devlet hakkına esas emsal ocak başı satış fiyatının tüvenan olarak tespit ve ilan edilmesi gerekirken faset ve kabaşon kesim tekniği ile takı sektöründe kullanılabilecek formda elde edilen ürünlerin fiyatları esas alınarak Devlet hakkına esas emsal ocak başı satış fiyatının belirlendiği iddiasına karşılık davalı idarece, davacının işletmekte olduğu S:33872 sayılı V. Grup maden (diaspor kristali) sahasında yapılan denetimlerde idareye ibraz edilen satış faturaları dikkate alınarak diaspor kristalinin Devlet hakkına esas emsal ocak başı satış fiyatının belirlendiği belirtilmiş;

dünyada ve Türkiye'de tek bir bölgeden çıkan diaspor kristali üretiminin tamamına yakın bir kısmının davacı ruhsat sahibi tarafından yapılması sebebiyle davacının iktisadi anlamda piyasa kurucu olarak fiyat belirlemede başat aktörlerden olduğu hususunun gözetilmesi gerektiği savunulmuştur.

Davacı her ne kadar idarece ilan edilen 16.330,00 TL/Kg fiyatın fahiş olduğunu, tüvenan madenin fiyatı olamayacağını, ancak nihai ürün fiyatı olabileceğini iddia etmekte ise de davacı tarafından 2019 yılı içerisinde düzenlenen ve "ham taş" olarak satışı yapılan diaspor kristallerine ait faturalar incelendiğinde tüvenan diaspor kristalinin birim fiyatının 16.107,90 TL/Kg ile 4.000,00 USD/Kg arasında değiştiği ve 2019 yılı için idarece belirlenen ocak başı satış fiyatının, davacının fiilen satış yaptığı tüvenan fiyat ortalamasından daha düşük olduğu görülmektedir.

Bu durumda; davacı tarafından iddiasını ispatlayacak bilgi ve belgenin de dosyaya sunulmadığı dikkate alındığında; davalı idarece, diaspor kristallerinin 2019 yılı ocak başı satış fiyatının davacı tarafından düzenlenen satış faturaları esas alınmak suretiyle "tüvenan" olarak tespit ve ilan edildiği anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.