Danıştay 8. Daire E.2020/3740 K.2021/4706

2-… Valiliği VEKİLİ : Av. …

DAVANIN KONUSU

1- Davacıya 17.775,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem ile, 2- 20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan, Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 9. maddesinin iptali istenilmiştir.

DAVACININ İDDİALARI

Dava konusu düzenleyici işlemde kamu gücü kullanılarak dayanak Yasa kuralını aşacak şekilde kural getirildiği, kamu gücünün usul ve yasalara aykırı kullanıldığı, kamu yararı ve hizmet gereklerinin gözetilmediği, gerek dava konusu düzenleyici işlemin gerekse bireysel işlemin kişi hak ve özgürlüklerini sınırlayıcı nitelikte belirsiz ve geniş kapsamlı oldukları, davcının kontrol ve sorumluluğu dışında olan olay ve kişiler nedeniyle mağdur edildiği, yıllardır emek verdiği kursunun kapatılma ile karşı karşıya kaldığı, somut ve hukuk uygun delile dayanmadan işlem tesis edildiği, düzenlemenin ve düzenlemeye dayanılarak tesis edilen işlemin iptal edilmesi gerektiği iddia edilmektedir.

DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI

Davalı … Bakanlığı'nın Savunması : Yönetmelik maddesinin 5580 sayılı Kanun'u açıklamaktan ibaret olduğu, Valilikçe tesis edilen bireysel işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır. Davalı … Valiliği'nin Savunması : Dava konusu işlemin, dayanağı Yönetmelik hükümlerine uygun olduğu, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Bozma kararına uyularak, bozulan kısım yönünden davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ

Davacıya 17.775,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem ile 20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan, Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 9. maddesinin iptali istenilmiştir.

Danıştay Onbeşinci Dairesinin 28/11/2018 tarih ve E:2018/3311, K:2018/7952 sayılı kararıyla;

Davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem yönünden;

Dava konusu uyuşmazlıkta, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 7. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendi uyarınca davacıya idari para cezası verildiği, anılan yaptırımın 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 16. maddesinde sayılan idari yaptırım türleri arasında olduğu, 5580 sayılı Kanun'da da idari yaptırımlara karşı başvurulacak kanun yolunun gösterilmediği,

Bu durumda, 5326 sayılı Kanun'un 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, dava konusu idari para cezası işleminin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesinin 1. fıkrası uyarınca adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmış,

20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 9. Maddesi yönünden ise davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin işlemin, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 7. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendi uyarınca tesis edildiği, söz konusu işlemde ve bu işleme esas alınan soruşturma raporunda, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 9. maddesinden bahsedilmediği,

Bu durumda, dava konusu Yönetmelik hükmünün uygulanması niteliğinde bir işlem bulunmadığından, davacı tarafından söz konusu Yönetmelik hükmüne karşı Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren altmış gün içinde dava açılması gerekirken, dava açma süresi geçirildikten sonra 25/06/2018 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmadığı gerekçeleriyle,

Davacıya 17.775,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem yönünden davanın görev yönünden reddine, 20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan, Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 9. maddesi yönünden ise davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 20/11/2019 gün ve E:2019/742, K:2019/5723 sayılı kararıyla; davacının temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddine, Daire kararının davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin işlem yönünden davanın görev yönünden reddine ilişkin kısmının onanmasına, Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 9. maddesi bakımından davanın süre aşımı yönünden reddine ilişkin kısmının bozulmasına, bozulan kısım yönünden yeniden karar verilmek üzere dosyanın Sekizinci Daireye gönderilmesine karar verilmiştir.

Dava konusu Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 9. maddesinin; 5580 sayılı Özel Eğitim Kurumları Kanununun 7. maddesinde belirtilen fiillerin inceleme, soruşturma, denetleme sonucunda tespiti halinde verilecek idari para cezalarının uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlediği, içerdiği hükümlerde hukuka, hizmet gereklerine, üst normlara aykırılık ve iptali gerektirecek bir husus bulunmadığı gibi gelişen, büyüyen, çeşitlenen ve çoğalan toplumsal ihtiyaçları yerinde, zamanında ve etkin bir biçimde karşılayabilmek için çağdaş yönetimlerde idareye geniş ve değişik alanlarda yaptırım yetkileri tanınması gerektiği de aşikar olduğundan dava konusu düzenlenin iptali isteminin reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 20/11/2019 tarih ve E:2019/742, K:2019/5723 sayılı bozma kararına uyularak Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ

Danıştay Onbeşinci Dairesi'nin 28/11/2018 tarih ve E:2018/3311, K:2018/7952 sayılı kararıyla; davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem yönünden.

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 7. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendi uyarınca davacıya idari para cezası verildiği, anılan yaptırımın 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 16. maddesinde sayılan idari yaptırım türleri arasında olduğu, 5580 sayılı Kanun'da da idari yaptırımlara karşı başvurulacak kanun yolunun gösterilmediği, 5326 sayılı Kanun'un 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden,

dava konusu idari para cezası işleminin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesinin 1. fıkrası uyarınca adli yargının görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle bu kısım açısından görev yönünden reddine,

20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan, Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 9. maddesi yönünden; davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin işlemin, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 7. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendi uyarınca tesis edildiği, söz konusu işlemde ve bu işleme esas alınan soruşturma raporunda, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 9. maddesinden bahsedilmediği, dava konusu Yönetmelik hükmünün uygulanması niteliğinde bir işlem bulunmadığından,

davacı tarafından söz konusu Yönetmelik hükmüne karşı Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren altmış gün içinde dava açılması gerekirken, dava açma süresi geçirildikten sonra 25/06/2018 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmadığı gerekçeleriyle, Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 9. maddesi yönünden ise davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir.

Danıştay Onbeşinci Dairesi'nce verilen kararın davacı tarafından temyize edilmesi üzerine, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 20/11/2019 tarih ve E:2019/742, K:2019/5723 sayılı kararıyla, davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin işlem açısından davanın görev yönünden reddine ilişkin kısmının onanmasına, Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 9. maddesi açısından davanın süre aşımı yönünden reddine ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmiştir. Bu nedene, bozma kararı uyarınca, bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının kurucusu olduğu Özel … Motorlu Taşıt Sürücü Kursu hakkında başlatılan soruşturma sonucunda düzenlenen … tarih ve … sayılı soruşturma raporunda; müdürlük görevi bulunmayan davacının, kurumun eğitim ve öğretimine ve bunlarla ilgili yönetim işlerine karıştığı, ödeme yapmayan kursiyerleri, kayıt sırasında aslı görüldükten sonra geri verilmesi gereken diplomalarını vermemekle tehdit ettiği yönünde tespitlere verilerek, davacının, Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 31. maddesinin 2. fıkrası ile 56. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendine aykırılık teşkil eden söz konusu fiilleri nedeniyle, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 7. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendi uyarınca idari para cezası verilmesi teklif edilmiştir.

Bu teklif doğrultusunda, İstanbul Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün … tarih ve… sayılı işlem ile davacıya 17.775,00 TL idari para cezası verilmiştir.

Davacı tarafından, 17.775,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem ile 20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan, Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 9. maddesinin iptali istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

5580 Sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun "Kurum açma izninin iptali, kurumun kapatılması, devri ve nakli" başlıklı 7. maddesinde, bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan Yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunması halinde brüt asgari ücretin beş katı; fiilin tekrarı hâlinde idari para cezası miktarı beş kat artırılarak uygulanacağı, fiilin üçüncü kez tekrarlanması hâlinde ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edileceği; bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği ifade edilmiştir.

20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan, Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin, "Kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ile idari para cezaları" başlıklı 9. maddesinde; (Değişik madde: 13.01.2017 - 29947 s. R.G. Yön./5. md.)

(1) Kanunun 7 nci maddesi hükümlerinde belirtilen durumların gerçekleşmesi halinde işlenen fiile veya aynı fiilin tekrarına göre kuruma idari para cezası uygulanır ve/veya kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir.

(2) (Mülga fıkra: 19.02.2020 - 31044 s. R.G. Yön./6. md.)

(3) (Değişik fıkra: 19.02.2020 - 31044 s. R.G. Yön./6. md.) Kanunun 7 nci maddesinin ikinci fıkrası hükümlerinde belirtilen fiillerin inceleme/soruşturma/denetleme sonucunda tespiti halinde Kanunda belirtilen miktarlarda idari para cezası, kurum açma iznini vermeye yetkili makam tarafından verilir. Soruşturma sonucu kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilen kurucuya beş yıl geçmeden tekrar kurum açma izni veya bir kurumu devralma ya da bir kuruma ortak olma izni verilmez. Verilen idari para cezası gerçek kişi ise kurucuya; tüzel kişilik ise kurucu temsilcisine Tebligat Kanununa göre valilikçe tebliğ edilir, takip ve tahsili için ise Hazine ve Maliye Bakanlığının ildeki ilgili birimine bildirilir.

(4) Okullarda yapılan öğrencilerin başarı durumlarının ölçülmesine ilişkin sınavlarda gerçek dışı not verildiğinin tespiti halinde, Kanunun 7 nci maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen fiil için uygulanan idari para cezası verilir.." hükmü yer almıştır.

Dava Konusu Yönetmelik Hükmünün İncelenmesi:

Anılan Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 9. maddesinin 3. fıkrasında yer alan düzenlemeden anlaşılacağı üzere; Kanunun 7 nci maddesinin ikinci fıkrası hükümlerinde belirtilen fiillerin inceleme/soruşturma/denetleme sonucunda tespiti halinde Kanunda belirtilen miktarlarda idari para cezasının, kurum açma iznini vermeye yetkili makam tarafından verileceği ve verilen idari para cezasının, gerçek kişi ise kurucuya; tüzel kişilik ise kurucu temsilcisine Tebligat Kanununa göre valilikçe tebliğ edileceği hususunda tartışma bulunmamaktadır.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 20/11/2019 tarih ve E:2019/742, K:2019/5723 sayılı kararında; davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin işlemin, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 7. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendi uyarınca tesis edildiği, dava konusu Yönetmeliğin 9. maddesinin uygulanması niteliğinde bir işlem bulunmadığı belirtilmekte ise de.

Yönetmeliğin 9. maddesinde, 5580 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 2. fıkrasının uygulanmasına ilişkin usul ve esasların düzenlendiği, dava açma süresinin hesaplanabilmesi için, uygulama işleminin davacı tarafından ne zaman öğrenildiğinin açıklığa kavuşturulması gerektiği, dava dosyasında bulunan tebliğ mazbatasına göre, davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin işlemin, ". Mah.. Cad. No:. İç Kapı No:.

Bağcılar/İSTANBUL" adresine tebligata çıkarıldığı, bu adreste muhatabın bulunamaması üzerine mahalle muhtarı imzasına teslim edilerek ve haber kağıdı muhatabın kapısına yapıştırılarak tebligat yapıldığı, bu tebligatın üzerinde 11/01/2018 tarihli kaşenin bulunduğu, davacı tarafından, ikamet adresinin, ". Mah.. Sok. No:. İç Kapı No: … " olduğu, ". Mah.. Cad. No:. İç Kapı No:.

Bağcılar/İSTANBUL" adresi ile bir ilgisinin bulunmaması nedeniyle, bu adrese yapılan tebligatın usulüne uygun olmadığı, bu nedenle dava açma süresinin hesaplanmasında, işlemi öğrenme tarihi olan 30/05/2018 tarihinin esas alınması gerektiğinin ileri sürüldüğü, bu itibarla, Dairece, davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin işlemin usulüne uygun olarak tebliğ edilip edilmediği ve davacının dava konusu işlemden ne zaman haberdar olduğu hususunun araştırılmasından sonra, dava açma süresi yönünden bir değerlendirme yapılması gerektiğinin belirtildiği görülmektedir.

Bozma kararı uyarınca Dairemizin 29/09/2020 tarih ve E:2020/3740 sayılı Ara Kararı ile taraflardan ve Posta Ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü'nden (PTT) İstanbul Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin davacıya hangi tarihte tebliğ edildiğinin sorulmasına, anılan işlemin davacıya tebliğ edilmesine veya 7201 sayılı Tebligat Kanunu uyarınca tebligatın imza mukabilinde muhtara teslim edilmesine ilişkin imzalı tebliğ ve tebellüğ belgelerinin onaylı, okunaklı birer örneğinin ve bu hususa ilişkin PTT kayıtları ile tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenilmesine karar verildiği,

Ara Karar gereği dosyaya eklenen bilgi belgelerden ". Mah.. Cad. No:. İç Kapı No:.

Bağcılar/İSTANBUL" adresine çıkarılarak bu adreste muhatabın bulunamadığı gerekçesiyle mahalle muhtarı imzasına teslim edilen ve haber kağıdı muhatabın kapısına yapıştırılmak suretiyle yapılan tebligatta yer alan adresin, ilgilinin mernis adresi olduğuna ilişkin bir açıklamaya yer verilmediği görüldüğünden tebligatın usulsüz yapıldığı anlaşılmış olup; davacının beyan ettiği öğrenme tarihinden itibaren genel dava açma süresi içinde açılan davada işin esasına yönelik inceleme yapılmasına karar verilmiştir.

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 02/12/2016 gün ve 6764 sayılı Kanun'un 62. maddesi ile değişik "Kurum açma izninin iptali, kurumun kapatılması, devri ve nakli" başlıklı 7. maddesinde; "Kurum açma izni verilen kurumlardan iki yıl içerisinde faaliyete başlamayan, faaliyete başladıktan sonra yönetmelikte belirtilen süreden daha fazla izinsiz ara veren veya söz konusu izni amacı dışında kullandığı tespit edilen kurumların kurum açma izni ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir.

Özel öğretim kurumunun;

a) Bakanlıkça onaylı yerleşim planında izinsiz değişiklik yapması,

b) Gerçeğe aykırı reklam ve ilan vermesi veya reklam ve ilanlarda öğrenci resim ve bilgilerini kullanması,

c) Haftalık ders çizelgesi ve programları Bakanlık izni olmadan kurumda uygulaması,

d) Bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunması,

e) Mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmaması veya mevzuata aykırı personel çalıştırması,

f) 14/6/1973 tarihli ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanununun genel ve özel amaçları ile temel ilkelerine uymaması,

g) Kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi,

h) Mevzuata uygun olarak kapatılmaması,

hâllerinde; (a), (b), (c) ve (d) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin beş katı; (e) ve (f) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin on katı ve (g) bendindeki fiil için brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası uygulanır.

Bu fıkranın (a), (b), (c), (d), (e), (f) ve (g) bentlerindeki fiillerin tekrarı hâlinde idari para cezası miktarı beş kat artırılarak uygulanır ve bu bentlerdeki fiillerin üçüncü kez tekrarlanması hâlinde ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir, (h) bendindeki fiilin işlenmesi hâlinde brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası verilir ve kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir.

İdari para cezası, kurum açma iznini vermeye yetkili makam tarafından verilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir..." hükmü yer almaktadır.

13/01/2017 tarih ve 29947 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğinin 5. maddesiyle değişik 20/3/2012 tarihli ve 28239 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin "Kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ile idari para cezaları " başlıklı değişik 9. maddesinin 1. fıkrasında; "(1) Kanunun 7 nci maddesi hükümlerinde belirtilen durumların gerçekleşmesi hâlinde işlenen fiile göre kuruma idari para cezası uygulanır veya kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

Dava konusu Yönetmelik hükmünün, 5580 sayılı Kanun'un 7. maddesine atıf yapmak suretiyle düzenlenmiş olduğu görüldüğünden, dayanağı Kanun hükmüne aykırı olmayan aksine Kanun'un uygulanmasına yönelik usul ve esasları belirleyen ve Kanun'un tekrarı niteliğinde olan Yönetmelik maddesinde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, 20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan, Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 9. maddesinin iptali isteminin reddi gerekmektedir.

Nitekim, dava konusu düzenlemenin iptali istemiyle açılan Dairemiz esasına kayıtlı başkaca bir dosyada davanın reddi yolunda verilen 30/09/2019 tarih ve E:2017/1502; K:2019/8016 sayılı karar, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 08/04/2021 tarih ve E:2020/394 K:2021/743 sayılı kararıyla onanmıştır.