Danıştay 8. Daire E.2020/5082 K.2023/3426

Karşı taraf (Davacı) : … Vekili : Av. …

İstemin Özeti : ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının hukuka aykırı olduğu öne sürülerek, 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

Savunmanın Özeti : Savunma verilmemiştir.

Danıştay Tetkik Hakimi : … Düşüncesi : İstemin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü: Dava, Yalova İli, … Köyü, … Mevkii, … ada, … sayılı parsel hakkında 6292 sayılı kanun gereği işlem yapılması, taşınmaz üzerindeki şerhlerin kaldırılması ve lehine hükümlerin uygulanması istemli 24.05.2012 tarihli başvurusunun reddine ilişkin Yalova Valiliği Defterdarlık Milli Emlak Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İdare Mahkemesince Dairemizce verilen bozma kararı sonrası ara kararı yapılıp gerekli bilgi ve belgeler getirildikten sonra dava konusu taşınmaz hakkında açılan dava dosyaları ile dava dosyasının birlikte değerlendirilmesinden; gerek Bursa Orman Bölge Müdürlüğü'nün. Nolu Orman Kadastro Başmühendisliği'nin … tarih ve … nolu yazısı ile gerekse ...

Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:…, K:… sayılı dosyasında yerinde yapılan keşif neticesinde 27.04.2014 tarihli bilirkişi raporunda parselin Eylemli Devlet Ormanı olduğu tespit edilen bu itibarla fiilen orman niteliğinde olan, Yalova İli,. Köyü,.

Mevkii, … ada, … sayılı parselin mevzuat uyarınca, bedelsiz olarak iade edilmesi hukuken olanaklı değil ise de; bu taşınmaz yerine, idarece belirlenen ve davacı tarafından itiraz ve dava konusu edilmeksizin kabul edilen rayiç bedelinin ödenebilmesi veya rayiç bedeline uygun taşınmaz verilmesi olanaklı olduğundan davacının başvurusunun bu kapsamda değerlendirilerek sonuçlandırılması gerekirken aksi yönde tesis edilen işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Anayasa'nın 169. maddesinde, "Devlet, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koyar ve tedbirleri alır. Yanan ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir, bu yerlerde başka çeşit tarım ve hayvancılık yapılamaz. Bütün ormanların gözetimi Devlete aittir.

Devlet ormanlarının mülkiyeti devrolunamaz. Devlet ormanları kanuna göre, Devletçe yönetilir ve işletilir. Bu ormanlar zamanaşımı ile mülk edinilemez ve kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamaz.

Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemez. Ormanların tahrip edilmesine yol açan siyasi propaganda yapılamaz; münhasıran orman suçları için genel ve özel af çıkarılamaz. Ormanları yakmak, ormanı yok etmek veya daraltmak amacıyla işlenen suçlar genel ve özel af kapsamına alınamaz.

Orman olarak muhafazasında bilim ve fen bakımından hiçbir yarar görülmeyen, aksine tarım alanlarına dönüştürülmesinde kesin yarar olduğu tespit edilen yerler ile 31/12/1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman niteliğini tam olarak kaybetmiş olan tarla, bağ, meyvelik, zeytinlik gibi çeşitli tarım alanlarında veya hayvancılıkta kullanılmasında yarar olduğu tespit edilen araziler, şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarak bulunduğu yerler dışında, orman sınırlarında daraltma yapılamaz." hükmü yer almaktadır.

6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi İle Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanunun "2/A veya 2/B belirtmelerinin terkini ve iade edilecek taşınmazlar " başlıklı 7. maddesinde; " (1) İlgililer tarafından idareye başvurulması ve idarece bu başvuru üzerine veya resen yapılan inceleme ve araştırma sonucunda doğruluğu tespit edilmesi hâlinde;

a) Tapu ve kadastro veya imar mevzuatına göre ilgilileri adına oluşturulan ve tapuda halen kişiler adına kayıtlı olan taşınmazlardan Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/A veya 2/B belirtmesi bulunan veya konulan taşınmazların tapu kayıtları bedel alınmaksızın geçerli kabul edilir ve tapu kütüklerindeki 2/A veya 2/B belirtmeleri terkin edilerek tescilleri aynen devam eder, aynı gerekçeyle bu nitelikteki taşınmazlar hakkında dava açılmaz, açılan davalardan vazgeçilir, açılan davalar sonucunda tapularının iptaliyle Hazine adına tesciline karar verilen,

kesinleşen ve tapuda henüz infaz edilmeyen taşınmazlar hakkında da aynı şekilde işlem yapılır. Ancak bu kararlardan infaz edilerek tapuda Hazine adına tescil edilen taşınmazlar ise, ilgilileri tarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde idareye başvurulması hâlinde, bedelsiz olarak önceki kayıt maliklerine veya kanuni mirasçılarına iade edilir.

b) Özel kanunları gereğince Devlet tarafından kişilere satılan, dağıtılan, trampa edilen, bedelli veya bedelsiz olarak devredilen veya iskânen verilen ya da özelleştirme suretiyle satılanlar ile hisseleri devredilen özel hukuk tüzel kişileri adına kayıtlı olan ancak daha sonra Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/A veya 2/B belirtmesi konulan taşınmazların tapu kayıtları geçerli kabul edilir, aynı gerekçeyle bu nitelikteki taşınmazlar hakkında dava açılmaz, açılan davalardan vazgeçilir, açılan davalar sonucunda Hazine adına tescil edilenler ise,

bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde ilgilileri tarafından idareye başvurulması hâlinde önceki maliklerine veya kanuni ya da akdî haleflerine bedelsiz olarak iade edilir. Ancak, bu kişilerden taşınmazlarına karşılık daha önce yer verilenlere veya bedeli ödenenlere iade işlemi yapılmaz.

c) Bu fıkra kapsamında kalan taşınmazların kullanıcılarının kayıt maliklerinden farklı kişiler olmaları ve kayıt maliklerinin bu fıkradan yararlanmak istemeleri hâlinde, kullanıcılar bu Kanunda belirtilen şartları taşısalar dahi doğrudan satış hakkından yararlanamazlar.

(2) Birinci fıkra kapsamında kalan taşınmazlardan orman sınırı dışına çıkartılacak yerlerde bulunan ve Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/B belirtmesi konulması gereken taşınmazların tapu kütüklerine 2/B belirtmesi konulmaz ve bunlar hakkında dava açılmaz.

(3) Birinci fıkra kapsamında kalan taşınmazlardan tapuda Hazine adına tescilli olan taşınmazlar hakkında aynı fıkrada belirtilen süre içerisinde idareye başvurmayan ilgililerin hakları bu süre sonunda sona erer, bu kişiler idareden başkaca talepte bulunamazlar, hak ve tazminat talep edemezler ve dava açamazlar. Bu taşınmazlardan Hazine adına tescilli olanlar idarece satış dâhil genel hükümlere göre değerlendirilir.

(4) Bu maddeye göre ilgililerine iade edilmesi gereken taşınmazlardan orman olduğu iddiasıyla Orman Genel Müdürlüğünce açılan davalar sonucunda orman niteliğiyle Hazine adına tescil edilen, fiilen orman niteliğinde olan veya bu nedenle dava açılması gereken, ağaçlandırılmak üzere Orman Genel Müdürlüğüne tahsis edilen, kamu hizmetlerine ayrılan veya bu amaçla kullanılan, özel kanunlar gereğince değerlendirilmesi gereken veya Maliye Bakanlığınca belirlenen taşınmazlar ilgililerine iade edilmez. Bu taşınmazların yerine, idarece belirlenen ve ilgililerince itiraz ve dava konusu edilmeksizin kabul edilen rayiç bedelleri ödenebilir veya rayiç bedellerine uygun taşınmazlar verilebilir." düzenlemesi bulunmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, Yalova İli, … Köyü, … Mevkii, … ada, … sayılı parsel sayılı taşınmazın tamamı davacı adına kayıtlı iken davalı idarece açılan tapu iptal davası üzerine … Asliye Hukuk Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile dava konusu taşınmazın tapusunun iptaline ve Hazine adına orman dışına çıkartılan yer vasfı ile Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline karar verildiği, 24.05.2012 tarihinde 6292 sayılı Kanunun lehine olan hükümlerinin uygulanması istemiyle davalı idareye başvuru yapıldığı, davalı idare tarafından, söz konusu taşınmazın eylemli orman olduğu gerekçesiyle davadan vazgeçilmeyeceği ve istem hakkında bu aşamada yapılacak bir işlem olmadığından bahisle

istemin reddine ilişkin dava konusu işlemin tesis edilmesi üzerine bu işlemin iptali istemiyle bakılan dava açıldığı anlaşılmaktadır.

Davalı idarece Mahkeme kararı ile 6292 sayılı Kanuna göre iade edilmesi mümkün olmayan taşınmazın anılan Kanunun 7. maddesinin 4. fıkrası gereğince yapılan bir başvuru olarak değerlendirilmesi gerektiği gerekçesi ile iptal kararı verildiği ancak Orman Genel Müdürlüğünce taşınmazın tapu kaydında "Orman sınırları içinde kaldığı bildirilmiştir." şeklinde beyan konulduğu, taşınmaz üzerinde hali hazırda 2/B olduğuna ilişkin beyan bulunmadığından 6292 sayılı Kanun uyarınca iade veya üzerinde bulunan şerhlerin kaldırılması yönelik işlem tesisi edilmesine olanak bulunmadığı ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

Uyuşmazlıkta Orman Genel Müdürlüğünce davacıya karşı taşınmazın orman niteliğinde olduğundan açılan tapu iptal davasında, ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin … tarih ve E:… K…. sayılı kararı ile taşınmazın orman vasfı ile üzerindeki tüm kayıt, şerh ve takyidatlardan arındırılmış olarak Hazine adına tescil edilmesi gerektiği sonucuna varılarak, dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile orman vasfı ile Hazine adına tapuya kayıt ve tescil edildiği, bu kararın istinaf edildiği, … Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin … tarih ve E:… K:… sayılı kararı ile istinaf talebinin reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda söz edilen 6292 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca bir taşınmazın iade edilebilecek taşınmazlardan olabilmesi için ilk önce; ilgiler adına tapu ve kadastro veya imar mevzuatına göre oluşturulmuş bir tapunun olması ve bu tapunun hukuken geçerli ve usulüne uygun olarak oluşturulmuş olması gerekmektedir.

Zira Türk Medeni Kanununun kabul ettiği sisteme göre tapuya tescilin geçerli olabilmesi ve mülkiyet hakkının doğması için geçerli bir hukuksal nedene dayanması zorunludur. Geçerli bir hukuksal nedene dayanmayan tesciller, yolsuz tescil niteliğinde olup, sahibine mülkiyet hakkı kazandırmaz. Daha sonra ise usulüne uygun olarak tapusu düzenlenmiş olan taşınmazların, Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılarak tapu kütüğüne 2/A veya 2/B belirtmesinin konulması gerekmektedir.

Belirtilen şartları taşıyan taşınmaz sahipleri, tapularında bulunan bu şerhin idarece kaldırılması istemiyle başvuruda bulunmaları üzerine idarece bu belirtmeler kaldırılır.

Yine aynı maddeye göre, bu belirtmelerin bulunduğu taşınmazlar hakkında, ilgilileri tarafından Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle açılan davalar sonucunda tapuları iptal edilen ve 2/A veya 2/B niteliğinde Hazine adına tescil edilen taşınmazların iade kapsamında olduğu anlaşılmaktadır.

Orman vasfıyla tapuda Hazine adına tescil edilen ve taşınmaz orman niteliğinde iken adlarına tapu düzenlenen, daha sonra ise Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan taşınmazların ise, Anayasa'nın 169. maddesi gereği ormanların mülk edinilemeyeceği hüküm altına alındığından yapılan tescillerin yolsuz tescil niteliğinde olması ve yolsuz tescilin sahibine mülkiyet hakkı kazandırmaması nedeniyle 6292 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca iade edilecek taşınmazlar kapsamında bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Mahkeme kararıyla tapusu iptal edilerek orman vasfı ile Hazine adına tescil edilen eylemli orman olan ve tapu kaydında orman sınırları içinde kaldığı belirtilen taşınmazın 6292 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca iade edilmesi gereken taşınmazlardan olmadığı açık olduğundan aynı Kanunun 7. maddesinin 4. fıkrasında yer alan taşınmazın rayiç bedelinin tespit edilerek ödenmesi veya taşınmaza karşılık eşdeğer başka taşınmaz verilmesi de hukuken mümkün değildir.

Bu nedenle davacının başvurusunun reddine yönelik işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından dava konusu işlemi iptal eden ilk derece mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.