Danıştay 8. Daire E.2020/6329 K.2023/1406

Dava konusu istem: Hacettepe Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, ...Mühendisliği Bölümü ...Anabilim Dalı'nda ÖYP kapsamında 2547 sayılı Kanun'un 33/a maddesi uyarınca araştırma görevlisi olan davacının, görev süresinin uzatılmayarak görevinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve E:...sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile; davacının 12/09/2012 tarihinde Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü ...Mühendisliği Anabilim Dalı ...

Programında doktora eğitimine başladığı, 26/02/2014 tarihinde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 33/a maddesine binaen, Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) kapsamında Hacettepe Üniversitesi Mühendislik Fakültesi ...Mühendisliği Bölümü ...Anabilim Dalı'na Araştırma Görevlisi statüsü ile atanarak burada görev yapmaya başladığı,

davacının atandığı Hacettepe Üniversitesi Mühendislik Fakültesi'nde, atandığı tarih diliminde Yıldız Teknik Üniversitesi'nde eğitimini almaya devam ettiği doktora programı yer almadığı için, bu husus gözetilerek 01/09/2014 tarihinde 2547 sayılı Kanun'un 35. maddesi kapsamında Yıldız Teknik Üniversitesi ...Mühendisliği Bölümü'nde görevlendirilerek çalışmalarını burada sürdürmeye devam ettiği, bu süreci müteakip davacının doktora programının ders aşamasını bitirerek tez aşamasına geçtiği,

bu durum karşısında 03/03/2016 tarihinde 2547 sayılı Kanun'un 33/a maddesi kapsamında yeniden Hacettepe Üniversitesi Mühendislik Fakültesi bünyesinde araştırma görevlisi statüsünde görevine başladığı, görevini sürdürmekte iken Hacettepe Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dekanlığı tarafından ... tarih ve ... sayılı yazı ile kadro süresinin 12/03/2019 tarihinde dolacağının ve ilgili tarihte doktorasının tamamlanmamış olduğu takdirde kadro ile ilişik kesme işlemi yapılacağının bildirildiği,

bu durumun üzerine davacının doktora çalışmaları ve öğrencilik statüsünün devam etmesi nedeniyle kadro süresinin uzatılması talepli bir dilekçe ile Hacettepe Üniversitesi Mühendislik Fakültesi ...Mühendisliği Bölüm Başkanlığı'na başvuru yaptığı, Mühendislik Fakültesi tarafından ... tarih ve ...sayılı yazı ile kadro süresinin uzatılmasının mümkün olmadığı belirtilerek, 12/03/2019 tarihinde davacının kadro ile ilişiğinin kesileceği bilgisinin yinelendiği, bu sürecin sonucunda 18/03/2019 tarih ve 507845 sayılı işlem ile davacının kadro ile ilişiğine son verildiği,

20/04/2016 tarihli Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 17/1. maddesi ile azami süre hesaplamasının doktora programına ilişkin derslerin verildiği dönemden başlayacağı ve her dönem için kayıt yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın sekiz yarıyıl olduğu,

azami tamamlama süresinin oniki yarıyıl olduğuna ilişkin düzenleme getirmiş ise de, Geçici 67. maddenin yürürlüğe girdiği tarihte (2014) kayıtlı olan öğrenciler bakımından azami sürenin hesabında daha önceki öğrenim süreleri dikkate alınamayacağı düzenlenmesine aykırılık oluştuğu, yönetmeliğin azami sürenin başlangıcını belirleyen hükmünün 2547 sayılı Kanun'un Geçici 67. madde hükmüne aykırılık oluşturduğu,

aynı konuda yasa ile getirilmiş bir düzenleme varken bu düzenlemeye aykırı yönetmelik hükmü ile yasanın kapsamının daraltılamayacağı, davaya konu davacının araştırma görevlisi kadrosundaki süresinin öğrencilikteki azami süreyi doldurduğu gerekçesiyle uzatılmamasına yönelik 6569 sayılı Kanun'un 32. maddesi ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na eklenen Geçici 67. maddede yer alan.

"Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte yükseköğretim kurumlarında kayıtlı olan öğrenciler bakımından azami sürelerin hesaplanmasında, daha önceki öğrenim süreleri dikkate alınmaz." hükmünün, ÖYP, 2547 sayılı Kanun'un 50/d ve 35. maddeleri kapsamında araştırma görevlisi kadrolarında bulunanların lisansüstü eğitim sürelerinin hesaplanmasında uygulanmamasına ilişkin 29/07/2015 tarihli, YÖK Yürütme Kurulu kararına ilişkin olarak İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 26/04/2017 tarih ve YD İtiraz: 2017/231 sayılı kararı ile 2547 sayılı Kanun'un Geçici 67. maddesinde,

düzenlemenin yürürlüğe girdiği 26/11/2014 tarihinde yükseköğretim kurumlarında kayıtlı olan tüm öğrenciler bakımından azami sürelerin hesaplanmasında, daha önceki öğrenim sürelerinin dikkate alınmayacağı, bu tarihte araştırma görevlisi olan ya da olmayan öğrenciler arasında herhangi bir ayrıma gidilmediği, bu nedenle anılan Kanun'un Geçici 67. maddesi hükmü doğrultusunda davacının azami süresinin hesaplanmasının gerektiği anlaşıldığından, açıkça yargı kararının ve mevzuat hükmünün aksi yönde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, 10/10/2017 tarihli YÖK Yürütme Kurulu kararı ile 2547 sayılı Kanun'un Geçici 67. maddesi hükümlerinin, araştırma görevlisi kadrosunda azami bulunma sürelerinin hesaplanmasında uygulanmamasına, lisansüstü öğrencilik statülerinin hesaplanmasında ise uygulanmasına karar verildiği, anılan karar uyarınca görev süresinin 12/03/2019 tarihinde sona ermesi ve Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esaslar'ın 10/2. maddesi göz önüne alınarak belirtilen azami süreyi tamamlaması nedeniyle davacının ilişiğinin kesildiği, işlemin Üniversite açısından bağlayıcı olan Yükseköğretim Kurulu kararlarına ve hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Hacettepe Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, ...Mühendisliği Bölümü ...Anabilim Dalında ÖYP kapsamında 2547 sayılı Kanun'un 33/a maddesi uyarınca araştırma görevlisi olan ve 12/09/2012 tarihinde doktora eğitimine başlayan davacının, görev süresinin uzatılmayarak görevinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve E:...sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (p) fıkrasında; öğretim yardımcıları, yükseköğretim kurumlarında, belirli süreler için görevlendirilen, araştırma görevlileri, uzmanlar, çeviriciler ve eğitim-öğretim planlamacıları olarak tanımlanmış olup 'Lisans üstü öğretim' başlıklı 50. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde; "Lisans üstü öğretim yapan öğrenciler, kendilerine tahsis edilebilecek burslardan yararlanabilecekleri gibi, her defasında bir yıl için olmak üzere öğretim yardımcılığı kadrolarından birine de atanabilirler." hükmü, Geçici 67. maddesinde ise; "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte yükseköğretim kurumlarında kayıtlı olan öğrenciler bakımından azami sürelerin hesaplanmasında, daha önceki öğrenim süreleri dikkate alınmaz." hükmü yer almıştır.

13/10/1984 tarih ve 18544 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Lisansüstü Öğrenim Görenlerden Öğretim Yardımcısı Kadrolarına Atanacakların Hak ve Yükümlülükleri ile Tıpta Uzmanlık Öğrencilerinin Giriş Sınavları Hakkında Yönetmeliğin 'Kadroyu Boşaltma' başlıklı 10. maddesinde; "2547 sayılı Kanun'un 50. maddesine göre öğretim yardımcılığı kadrolarına geçici olarak atanıp, yükseklisans, doktora, sanatta yeterlik ve tıpta uzmanlık öğrenimlerini başarı ile tamamlayarak yükseklisans, doktora veya sanatta yeterlik diploması veya tıpta uzmanlık belgesi alanların kadro ile ilişkileri kendiliğinden kesilir..." düzenlemesine yer verilmiştir.

20/04/2016 tarih ve 29690 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 17. maddesinin 1. fıkrasında, ''Doktora programı, bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın sekiz yarıyıl olup azami tamamlama süresi on iki yarıyıl; lisans derecesi ile kabul edilenler için on yarıyıl olup azami tamamlama süresi on dört yarıyıldır.'' kuralı yer almıştır.

Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esaslar'ın "Öğrenim süresi" başlığını taşıyan 10. maddesinin 1. fıkrasında; ÖYP araştırma görevlilerinin öğrenim sürelerinin, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nde belirlenen azami öğrenim süreleri olduğu belirtilerek; aynı maddenin 2. fıkrasında; "Bu Usul ve Esaslar gereğince yabancı dil yeterliliği sağlamak için verilen süreler ile Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği gereğince azami süre içinde çalışmalarını tamamlayamayan, ÖYP'ye devam etmek istemeyen, kadrosunun bulunduğu yükseköğretim kurumunda görevine başlamayan veya görevine başlayıp mecburi hizmet yükümlülüğünü yerine getirmeyen ÖYP araştırma görevlilerinin ilişikleri kesilerek haklarında taahhütname ve kefaletname senedi uyarınca işlem yapılır." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun Geçici 67. maddesinde yer alan "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte yükseköğretim kurumlarında kayıtlı olan öğrenciler bakımından azami sürelerin hesaplanmasında, daha önceki öğrenim süreleri dikkate alınmaz." hükmünün halen ÖYP, 50. maddenin 1. fıkrasının (d) bendi ve 2547 sayılı Kanun'un 35. maddesi kapsamındaki araştırma görevlisi kadrolarında bulunanların lisansüstü eğitim sürelerinin hesaplanmasında uygulanmamasına ilişkin 29/07/2015 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararının iptali istemiyle açılan davada,

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 26/04/2017 tarih ve YD İtiraz No: 2017/231 sayılı kararıyla, anılan kararın yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiş; yürütmeyi durdurma kararının yerine getirilmesini teminen Yükseköğretim Yürütme Kurulu'nun 29/07/2015 tarihli kararı değiştirilerek, 2547 sayılı Kanun'un geçici 67. maddesinin, 2547 sayılı Kanun'un 50. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi kapsamında atanan araştırma görevlileri ile ÖYP kapsamında araştırma görevlisi kadrosunda bulunanların araştırma görevlisi kadrolarında azami bulunma sürelerinin hesaplanmasında uygulanmamasına,

bu kapsamda yer alan araştırma görevlilerinin lisansüstü eğitim öğrencilik statülerinin hesaplanmasında ise uygulanmasına ilişkin Yükseköğretim Yürütme Kurulunca 10/10/2017 tarihli karar alınmış olup, bu kararın iptali istemiyle açılan davada Dairemizin 10/02/2021 tarih ve E:2017/7164, K:2021/748 sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ile YÖK Yürütme Kurulu kararları ve anılan kararlar hakkında verilen yargı kararlarının birlikte değerlendirilmesi neticesinde; ÖYP kapsamında atanan araştırma görevlilerinin, lisansüstü eğitim azami öğrencilik sürelerinin hesaplanmasında Geçici 67. maddeden yararlanmalarını engelleyen ya da sınırlandıran bir düzenleme bulunmaması nedeniyle bu kapsamda yer alan araştırma görevlilerinin, lisansüstü eğitim azami öğrencilik sürelerinin hesaplanmasında Geçici 67. maddenin uygulanmasının mümkün olmasına karşın; araştırma görevliliği kadrosunda azami bulunma sürelerinin hesaplanmasında, açık hüküm olmaması ve bu konuda başkaca lehe bir düzenlemenin bulunmaması nedeniyle 2547 sayılı Kanun'un Geçici 67. maddesinin uygulanmasının mümkün olmadığı anlaşılmıştır.

Diğer bir anlatımla; istisnai bir program olan ÖYP kapsamında, Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esaslara tabi olarak atanan araştırma görevlilerinin, lisansüstü eğitim nedeniyle öğrencilikte azami bulunma süreleri ile araştırma görevliliği kadrosunda bulunma sürelerinin farklı şekilde değerlendirilmesi gerekmektedir.

ÖYP kapsamında atanan araştırma görevlilerinin, Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esasların 10. maddesinin 2. fıkrası uyarınca Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği gereğince azami süre içinde çalışmalarını tamamlayamamaları nedeniyle kadrolarıyla ilişiklerinin kesilmesi, kadronun amacı dışında uzun sürelerle kullanılmasının engellenmesi, kaynaklardan etkin ve verimli şekilde faydalanılması amacı taşımaktadır.

Aksinin kabul edilmesi durumunda, bu kapsamdaki araştırma görevlilerinin, lisansüstü eğitimde başarısızlıklarının ödüllendirilmesine yol açacağı açıktır.

Diğer taraftan; araştırma görevlilerinin, kadrolarında azami bulunma süreleri ile lisansüstü eğitim nedeniyle öğrencilikte azami bulunma sürelerinin farklı şekilde değerlendirilmesi gerekmekte olup, 2547 sayılı Kanun'un 50. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi ve ÖYP kapsamında atanan araştırma görevlilerinin, lisansüstü eğitim öğrencilik statülerinin hesaplanmasında Geçici 67. maddeden yararlanmalarını engelleyen ya da sınırlandıran bir düzenleme bulunmadığı anlaşılmakla birlikte davacının azami sürede eğitimini tamamlayamadığı açıktır.

Bu durumda; 2547 sayılı Kanun'un Geçici 67. maddesi, yükseköğretim kurumlarında kayıtlı olan öğrenciler bakımından azami sürelerin hesaplanması için öngörülen bir düzenleme olup, araştırma görevlisi kadrolarında azami bulunma sürelerinin hesaplanmasında uygulanması mümkün olmadığından, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki dava konusu işlemi iptal eden İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunu reddeden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.