Danıştay 8. Daire E.2020/7327 K.2022/6614

Özel Adataş Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu sahibi olan davacı tarafından, 5580 sayılı Kanunun 13. maddesi ile kurs ücretlerinin nasıl tahsil edileceğinin düzenleme yetkisinin Yönetmeliğe bırakılmışken kurs başladıktan sonra kaydını sildiren kursiyerlerin ücretlerinin iade edileceğine yönelik herhangi bir yetkinin Yönetmeliğe bırakılmadığını, söz konusu maddenin bu sebeple Kanunda açık bir yetkiye dayanılmadan düzenlendiği, kursiyerlerin teorik ders sınavlarına girmemesinin veya kazanamamasının sorumluluğunun bu madde ile sürücü kurslarına yükletildiği, Sürücü Kursu Yönetmeliğine göre kursiyerlerin dört sınav hakkının bulunduğu,

kursiyerlerin teorik sınavı kazanamaması durumunun kayıtlarını silmesi için bir gerekçe olamayacağı, direksiyon ders saat ücretinin sadece araç yakıtından ibaret olmadığı, kursiyerlerin direksiyon eğitimi alacağı varsayımıyla araç alımı yaptıklarını, her araca 12 kursiyer yazıldığını, kurs kayıtlarından önce öğrenci kontenjanı kadar araç bulundurmanın mecburi olması sebebiyle eğitim görülsün veya görülmesin bu araçların hazır edildiği,

bu sebeple teorik sınavı geçememeleri sebebiyle kursiyerlerin kayıtlarını iptal etmesi durumunda ciddi bir maddi kayıplarının oluştuğunu ileri sürerek dava konusu Yönetmelik maddesinin ilgili cümlesinin iptali istenilmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, söz konusu madde ile kayıt sildiren adaylara %10 ücret kesintisi yapılarak ücretlerin ödeneceğine yönelik düzenleme yapılmasının amacının hem kaydını sildiren kursiyerlerin hem de kurs sahiplerinin hakkı korunmaya çalışıldığı, bir hususun yönetmelikle düzenleneceği kanunda ayrıca ve açıkça belirtilsin veya belirtilmesin kanuna aykırı olmamak kaydıyla bir yönetmelik hükmüne konu olabilmesinin mümkün olduğu, dolayısıyla söz konusu düzenlemenin 5580 sayılı Kanuna aykırı olmadığı,

benzer bir olayda bir kursiyer tarafından açılan davada Danıştay Sekizinci Dairesinin 18/09/2018 tarih ve E:2013/8598 K:2018/4504 sayılı kararı ile Yönetmeliğin 56/3. maddesinin iptali isteminin red edildiğini ve kararın İdari Dava Kurulları tarafından onandığı ileri sürülerek iptali istenen düzenlemede herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ

Dava, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin "Ücretlerin iadesi" başlıklı 56. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendinde geçen ".... Dönem başladıktan sonra ayrılanlara öğrenim ücretinin yüzde onu ile öğrenim gördüğü ders saati sayısına göre hesaplanan miktarın dışındaki kısmı iade edilir." cümlesinin iptali istemiyle açılmıştır.

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 12. maddesinde, ''Kurumlar, faaliyetlerini sadece kazanç sağlamak için düzenleyemezler. Ancak, Türk Millî Eğitiminin amaçları doğrultusunda eğitimin kalitesini yükseltmek, gelişmelerine fırsat ve imkân verecek yatırımlar ve hizmetler yapmak üzere gelir sağlayabilirler.'' hükmü, 13. maddesinde ise, ''Öğrenim ücreti ve diğer ücretler, kurumlarca her yıl tespit edilerek ocak ayından itibaren en geç mayıs ayında ilân edilir.

Ücretlerin hangi esaslara göre tespit, tayin, ilân ve tahsil edileceği yönetmelikle belirlenir.'' kuralı yer almıştır.

Anılan Kanununa dayanılarak çıkartılan 20/03/2012 tarihli ve 28239 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin 1. maddesinde, ''Bu Yönetmeliğin amacı, her derece ve türdeki özel öğretim kurumlarının açılış ve işleyişiyle ilgili usul ve esasları düzenlemektir.'' hükmü, 53. maddesinin 1. fıkrasında, Kurumlar, Kanunun 12 nci maddesinde ifade edilen hükümlere uygun olarak öğrenci ve kursiyer ücretlerini;

veli veya kursiyerlerle yapacakları özel sözleşmelerinde sağlayacaklarını belirttikleri eğitim ve öğretim imkânlarına, gelişmelerine imkân verecek yatırım ve hizmetler ile diğer işletme giderlerine göre tespit ederler.'' hükmü, 54. maddesinde de, ücretlerin hangi esaslara göre ilan edileceği hükmü, '' Ücretlerin iadesi'' başlıklı 56. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendinde ise;

b) Öğrenim ücretini ders saati ücreti olarak belirleyen kurumlarda dönem başlamadan ayrılanlara öğrenim ücretinin yüzde onu dışındaki kısmı iade edilir. Dönem başladıktan sonra ayrılanlara öğrenim ücretinin yüzde onu ile öğrenim gördüğü ders saati sayısına göre hesaplanan miktarın dışındaki kısmı iade edilir., hükmüne yer verilmiştir.

Özel öğretim kurumlarının faaliyetlerini sadece kazanç sağlamak amacıyla düzenleyemeyecekleri açık olmakla birlikte, kuruluş amaçlarına uygun olarak eğitim ve öğretim hizmetini kaliteli ve üst düzeyde sunabilmeleri için fiziki araç ve gereçlere, teknolojik imkanlara, donanımlı, kaliteli ve yetenekli personele ... v.s ihtiyaç duymaktadırlar. Bütün bu ihtiyaçların karşılanması içinde belli bir gelire ihtiyaç duyulmaktadır.

Bu gelirin büyük bir bölümünü ise öğrenim ücretlerinin oluşturduğu açıktır.

Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden; ücretlerin iadesinde, kurumlara yeni kaydolan öğrenci ve kursiyerin kurumdan ayrılışının gerçekleşmesi halinde; öğretim yılı başlamadan ayrılanlara yıllık ücretin yüzde onu dışındaki kısmının; öğretim yılı başladıktan sonra ayrılanlara yıllık ücretin yüzde onu ile öğrenim gördüğü günlere göre hesaplanan miktarın dışındaki kısmının iadesi yapılacağı anlaşılmaktadır.

Özel öğretim kurumuna kaydı yapılıp kontejan dolduktan sonra, Yönetmelik'te belirtilen sebeplerin hiçbirisi gösterilmeksizin kaydın silinmesinin istenilmesiyle, başlangıçta duyurulan ve doldurulan kontejanın kayıt süresi bittikten sonra boş kalmasına ve yeniden kayıt yaptıracak öğrencinin bulunamamasına sebebiyet verilebilecek olması nedeniyle, öğrenci kaydının keyfi olarak iptalini engellemek amacıyla belli oranlar dahilinde iade hususunu düzenleyen dava konusu 20/03/2012 tarihli ve 28239 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 56. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendinde yer alan "....

Dönem başladıktan sonra ayrılanlara öğrenim ücretinin yüzde onu ile öğrenim gördüğü ders saati sayısına göre hesaplanan miktarın dışındaki kısmı iade edilir." düzenlemede üst hukuk normlarına, eğitim ve öğretim ilkelerine, ölçülülük ilkesine ve hakkaniyete aykırı bir yön bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, yasal dayanaktan yoksun bulunan davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Motorlu taşıtlar sürücü kursiyerlerinden bazılarının ehliyet alınması için yapılan yazılı sınavı kazanamadıkları gerekçesiyle direksiyon sınavına da giremeyecek olmaları sebebiyle Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 56. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendinde yer alan hüküm uyarınca direksiyon ders saatleri için ödenen ücretlerin iadesinin talep edilmesi üzerine, kurs sahibi davacı tarafından, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin 56. maddesi 3. fıkrası (b) bendinde geçen ''...dönem başladıktan sonra ayrılanlara öğrenim ücretlerinin yüzde onu ile öğrenim gördüğü ders saati sayısına göre hesaplanan miktarın dışındaki kısmı iade edilir.'' cümlesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde; bu Kanunun amacının, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafından açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi, kurumun nakli, devri, personel çalıştırılması, kurumlara yapılacak malî destek ve bu kurumların eğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarının;

eğitim-öğretim, yönetim, denetim, gözetim ve personel çalıştırılmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemek olduğu ve Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişilerce açılan özel öğretim kurumları ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarını kapsadığı " hüküm altına alınmış, "tanımlar" başlıklı 2. maddesinin (b) bendinde de Kurum;

okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, özel öğretim kurslarını, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri, sosyal etkinlik merkezleri, mesleki eğitim merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumlarını" şeklinde tanımlanmıştır.

Yine 5580 sayılı Kanun'un "Malî hükümler" başlıklı 12. maddesinin 1. fıkrasında; "Kurumlar, faaliyetlerini sadece kazanç sağlamak için düzenleyemezler. Ancak, Türk Millî Eğitiminin amaçları doğrultusunda eğitimin kalitesini yükseltmek, gelişmelerine fırsat ve imkân verecek yatırımlar ve hizmetler yapmak üzere gelir sağlayabilirler."; "Öğrenim ücreti ve diğer ücretler, ücretsiz öğrenim ve yabancı uyruklu öğrenciler" 13. maddesinin 2. fıkrasında; "Ücretlerin hangi esaslara göre tespit, tayin, ilân ve tahsil edileceği yönetmelikle belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.

5580 sayılı Kanuna dayanılarak çıkarılan ve 20.03.2012 tarih ve 28239 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı, her derece ve türdeki özel öğretim kurumlarının açılış ve işleyişiyle ilgili usul ve esasları düzenlemektir." hükmü ile "kapsam" başlıklı 2. maddesinde; Bu Yönetmelik, 8/2/2007 tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununda belirtilen özel öğretim kurumlarını kapsar.

" hükmü bulunmaktadır.

Aynı Yönetmeliğin "Ücretlerin iadesi" başlıklı 56. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendinde; "Öğrenim ücretini ders saati ücreti olarak belirleyen kurumlarda dönem başlamadan ayrılanlara

öğrenim ücretinin yüzde onu dışındaki kısmı iade edilir. Dönem başladıktan sonra ayrılanlara öğrenim ücretinin yüzde onu ile öğrenim gördüğü ders saati sayısına göre hesaplanan miktarın dışındaki kısmı iade edilir." düzenlemesi bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

5580 sayılı Kanunun 2. maddesinde, motorlu taşıt sürücüleri kurslarının, özel öğretim kurumları arasında olduğu hüküm altına alındığından, motorlu sürücü kurslarının da özel öğretim kurumlarından olduğu, dolayısıyla özel öğretim kurumları için belirlenen şartlar çerçevesinde eğitim faaliyetini yürütmesi gerektiği tartışmasızdır.

Aynı Kanunun 13. maddesinin 2. fıkrasında yer alan hüküm uyarınca, özel öğretim kurumlarının ücretlerinin hangi esaslara göre tespit, tayin, ilân ve tahsil edeceğini belirleme yetkisinin Yönetmelikle idareye verildiği görülmekte olup; ücretlerin iadesine ilişkin hususların da Kanun'un verdiği yetki kapsamında olduğu izahtan varestedir.

20/03/2012 gün ve 28239 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin dava konusu edilen "Ücretlerin iadesi" başlıklı 56. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendinde, öğrenim ücretini ders saati ücreti olarak belirleyen kurumlarda dönem başlamadan ayrılanlara öğrenim ücretinin yüzde onu dışındaki kısmının iade edileceği, dönem başladıktan sonra ayrılanlara öğrenim ücretinin yüzde onu ile öğrenim gördüğü ders saati sayısına göre hesaplanan miktarın dışındaki kısmının iade edileceği belirtilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden; ücretlerin iadesinde, kurumlara yeni kaydolan öğrenci ve kursiyerin kurumdan ayrılışının gerçekleşmesi halinde; öğretim yılı başlamadan ayrılanlara yıllık ücretin yüzde onu dışındaki kısmının; öğretim yılı başladıktan sonra ayrılanlara yıllık ücretin yüzde onu ile öğrenim gördüğü günlere göre hesaplanan miktarın dışındaki kısmının iadesi yapılacaktır.

Yönetmelikte belirtilen sebeplerin hiçbirisi gösterilmeksizin kaydın iptalinin istenilmesi halinde başlangıçta duyurulan ve doldurulan kontejanın kayıt süresi bittikten sonra boş kalmasına sebebiyet verecektir. Aynı şekilde, kursiyerler tarafından alınmayan derslerin ücretlerinin de tamamının kurs tarafından talep edilmesi durumunda, alınmayan bir hizmet karşılığında ücret ödenmesine sonucunu doğuracaktır.

Bu durumda; yatırılmış olan ücretin iadesinde; hem kurumun eğitim öğretim, yerleşim ve personel giderlerini karşılamaya yönelik tespit edilen ve ihtiyaç duydukları mali kaynaklara ulaşmada sıkıntı yaşamamaları hem de öğrencinin veya kursiyerin herhangi bir öğrenim görmeksizin kurumdan ayrılışı halinde karşılıksız bir şekilde ödeme yapmaya mecbur bırakılmaması açısından belli oranlar dahilinde iade hususunun düzenlenmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.