Danıştay 8. Daire E.2020/7595 K.2023/7826

Dava konusu istem: Ankara ili, Gölbaşı ilçesi sınırları dahilinde S:… ruhsat sayılı maden sahası bulunan davacı tarafından, 2016 yılı için talep edilen 21.116,00 TL maden işletme ruhsat bedeli ve 21.116,00 TL idari para cezasına dair davalı idarenin … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda.

Kabahatler Kanunu’nun idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, işlem tarihinde yürürlükte bulunan 3213 sayılı Maden Kanunu'nda idari para cezalarına ilişkin özel bir kanun yolu öngörülmediğinden, davanın görüm ve çözümünde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uyarınca adli yargıda Sulh Ceza Hakimliklerinin görevli olduğu sonucuna ulaşıldığı,

dava konusu işlemin davacıya 08/07/2016 tarihinde tebliğ edilmesine rağmen davanın 24/05/2017 tarihinde açıldığı anlaşılmakla, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen idare mahkemelerinde 60 gün olan dava açma süresinin aşıldığı dikkate alındığında, davanın maden işletme ruhsat bedeli kısmı bakımından süresinde açılmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin idari para cezasına ilişkin kısmı bakımından davanın görev yönünden reddine, maden işletme ruhsat bedeline ilişkin kısmı bakımından ise davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, idarenin kendi kusurundan yarar sağlamaya çalıştığını, bir önceki yıllara ait ruhsat harcı bedellerine itirazı konu alan ...İdare Mahkemesinin ...sayılı kararı emsal olduğunu, davacının kumtaşı ocağı için olumlu çed raporu alamamasında kusuru bulunmadığını, idarenin ruhsat verilmemesi gereken yerde ruhsat verdiğini ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ankara İli, Gölbaşı İlçesi sınırları dahilinde S: … ruhsat sayılı maden sahası için davacı adına 18.06.2013 tarihinde II(a) grubu maden işletme ruhsatı düzenlenmiştir. İdare tarafından yapılan incelemede davacının 2016 yılı işletme ruhsat bedelinin tamamını süresi içinde yatırmadığı tespit edilerek, 2016 yılı için talep edilen 21.116,00 TL maden işletme ruhsat bedeli ve 6592 sayılı Kanun ile değişik 3213 sayılı Maden Kanunun 13. maddesinin 1. ve 2. fıkraları gereği 21.116,00 TL idari para cezasına uygulanmasına dair … tarih ve … sayılı davalı idare işlemi tesis edilmiştir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu işlemin, 2016 yılı için talep edilen 21.116,00 TL maden işletme ruhsat bedeli kısmının incelenmesi: İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 1. fıkrasında yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır. İdare Mahkemesince verilen kararın bu kısmı usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmamaktadır. Dava konusu işlemin, 6592 sayılı Kanun ile değişik 3213 sayılı Maden Kanunun 13. maddesinin 1. ve 2. fıkraları gereği 21.116,00 TL idari para cezasına uygulanmasına dair kısmının incelenmesi:

3213 sayılı Maden Kanunu'nun işlem tarihinde yürürlükte bulunan "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinde "Yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılması zorunludur.

İşletme ruhsat bedelinin %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını gerçekleştirmek üzere ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına aktarılmak üzere Bakanlığın belirlediği bankada açılacak teminat hesabına yatırılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi dışındaki illerde il özel idaresi hesabına yatırılır.

Ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verilir ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanması istenir. Bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsat iptal edilir. Verilen sürede yatırılmayan ruhsat bedelinin %70’ine tekabül eden tutar 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlalarından ruhsat bedeli alınmaz.

Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilmesini müteakip, çevre ile uyum bedeli iade edilir." hükmüne yer verilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden, Maden İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılan incelemede davacının 2016 yılı işletme ruhsat bedelinin tamamını süresi içinde yatırmadığı tespit edilerek, 2016 yılı için talep edilen 21.116,00 TL maden işletme ruhsat bedeli ve 6592 sayılı Kanun ile değişik 3213 sayılı Maden Kanunun 13. maddesinin 1. ve 2. fıkraları gereği 21.116,00 TL idari para cezasına uygulanmasına dair … tarih ve … sayılı davalı idare işlemi tesis edildiği tespit edilmektedir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesinin 1. fıkrasında, özel kanunlarda idari yargının görevli olduğu belirtilmemiş idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabileceği belirtilmiştir.

İşlem tarihinde yürürlükte bulunan Maden Kanununda, "Bakanlık, mülki idare amirlikleri ve il özel idareleri tarafından bu Kanuna göre verilen idarî para cezaları 30.03.2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununa göre tahsil edilir..." düzenlemesine yer verilmekte iken, 28.02.2019 tarih ve 30700 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 14.02.2019 tarih ve 7164 sayılı Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 13. maddesi ile Maden Kanunu'nun 13. maddesinde değişiklik yapılarak, "Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde Genel Müdürlüğün muhasebe birimi hesabına ödenir. İdari para cezalarına karşı otuz gün içinde idare mahkemelerinde dava açılabilir...." düzenlemesine yer verilmiştir.

Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, Mahkemelerce yasama organı tarafından aksi hüküm altına alınmadığı takdirde derdest dosyalarda uygulanacağı bilinen bir genel hukuk ilkesidir.

Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.

Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.

Öte yandan 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin 3/f bendinde, dava dilekçelerinin husumet yönünden inceleneceği; 15. maddesinin 1/c bendinde de, 14. maddenin 3/f bendine göre, davanın hasım gösterilmeden veya yanlış hasım gösterilerek açılması halinde, dava dilekçesinin tespit edilecek gerçek hasma tebliğine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

Olayda, dava konusu edilen davalı Maden İşleri Genel Müdürülüğünün 21.116,00 TL idari para cezasına dair davalı idarenin … tarih ve … sayılı işlemine karşı davacı tarafından yapılan itiraz sonucu …(…) Sulh Ceza Hakimliği'nin … D.iş sayılı dosyasında görülen davada 10.05.2017 tarihinde "itirazın süre yönünden reddine " karar verildiği anlaşılmaktadır.

Dava konusu edilen işlem hakkında kesinleşmiş yargı kararır bulunup bulunmadığı hususu da araştırılarak Mahkemece karar verileceği de açıktır.

Bu itibarla, davanın kısmen görev yönünden reddi yönündeki kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.