Danıştay 8. Daire E.2021/1471 K.2024/3213

Dava konusu istem: Kütahya İli, Merkez İlçesi sınırları dahilinde ve davacı uhdesinde bulunan S:... sayılı II(a). grubu maden ruhsatına ilişkin olarak, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinde belirtilen izinlerin alınmadığından bahisle, aynı Kanun'un 24/11. maddesi uyarınca 62.743,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacıya, işletme ruhsatının verildiği 05.08.2015 tarihinden itibaren 3 yıl içerisinde gerekli izinleri (ÇED, orman, mülkiyet, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, mevzuatta sayılı vb. izinler) almak suretiyle işletme izninin düzenleneceğinin bildirildiği, davacının ÇED izni almak amacıyla Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na başvurduğu, ÇED izninin 20.02.2018 tarihinde düzenlendiği, orman izni için Orman Genel Müdürlüğü'ne üç (3) yıllık süre bitmeden başvurduğu, 03.08.2018 tarihi itibariyle orman izninin değerlendirme aşamasında olduğunun belirtildiği,

ancak ilgili idare tarafından orman izninin başvuru tarihinden itibaren 3213 sayılı Kanun'un 7/11. maddesi hükmü uyarınca üç (3) ay (en geç 30.06.2018 tarihinde kadar) içerisinde sonuçlandırılması gerekirken, sonuçlandırılmadığı, akabinde ... tarih ve ... sayılı dava konusu işlemin tesis edildiği görülmekte ise de; davacının kendisine tanınan 3 yıllık süre zarfında gerekli izinleri almak amacıyla ilgili kurumlara süresi içerisinde başvuruda bulunduğu,

ancak ilgili idare tarafından Kanun ile tanınan üç (3) aylık süre zarfında orman izni talebini sonuçlandırılmadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, davacıya yüklenebilecek kasıt ve/veya kusurun bulunmadığı, dolayısıyla davalı idarece tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacı tarafça hiçbir kusurlarının olmadığı bildirmişse de ruhsatla ilişkili izinlerin tamamen ruhsat sahibinin yükümlülüğünde olduğu, izinlerle ilgili başvuruları bu süre göz önünde bulundurularak yapılması gerektiği, Maden Kanununa göre izinlerin süresinde verilmemesi durumunda idari para cezası verileceğinin açık olduğu, davalı idarece Kanunun açık hükmünün uygulandığı, Mahkeme kararında davacı ruhsat sahibinin bir kusuru olmadığı belirtilse de davacının üç (3) yıllık süresi olmasına rağmen bu sürenin dolmasına çok kısa bir süre kala orman izni için başvuru yaptığı, davacının bu süreyi gözeterek süresinde başvuru yapması gerektiği,

Kanun koyucunun davacının kusurundan kaynaklı olmayan durumlarda izinlerin alınamaması durumunda yapılacak işlem hakkında istisna düzenlememiş olduğu, Kanun maddesinde belli bir süre verilerek bu süreler içerisinde gerekli izinlerin alınmasının emredildiği, alınamaması durumunda hangi yaptırımın uygulanacağını açık olarak belirtildiği, dava konusu işlemde hukuka aykırı yön bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Kütahya İli, Merkez İlçesi sınırları dahilinde ve uhdesinde bulunan S:... sayılı II(a) grubu maden ruhsatının 05.08.2015 tarihinde yürürlüğe girdiği, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7.maddesinde belirtilen izinlerin süresinde alınmadığından bahisle, aynı Kanun'un 24/11.maddesi uyarınca Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı kararı ile 62.743,00-TL idari para cezası ile cezalandırılması üzerine anılan işlemin iptali istemiyle davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun "İşletme ruhsatı ve madenin işletilmesi " başlıklı 24. maddesinin 11. fıkrasında, "(Değişik onbirinci fıkra: 4/2/2015 – 6592/13 md.) 7 nci maddeye göre gerekli izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği tarihten itibaren Devlet hakkı alınır.

Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7 nci maddeye göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip, işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000 TL idari para cezası verilir.

İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz.” düzenlemesine yer verilmiştir.

21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliği'nin 110. maddesinde, "(1) Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde Kanunun 7 nci maddesine göre alınması gerekli olan ÇED kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin alınarak Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için Kanunun 24 üncü maddesinin on birinci fıkrası gereğince işlem tesis edilir. İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz ve ruhsat iptal edilir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Madencilik faaliyetleri kapsamında, maden işletme ruhsatının alınması, tek başına maden üretim faaliyetlerinde bulunabilmek için yeterli olmayıp, işletme faaliyetine başlayabilmek için, Maden Kanununun 7. maddesinde belirtilen izinlerin de alınması gerekmektedir. Maden Kanununun 7. maddesinde belirtilen izinlerin tamamlanmasından sonra ruhsat sahipleri tarafından mevzuatta aranan belgeler ile işletme izni talebinde bulunulmakta ve gerekli incelemeler neticesinde uygun görülmesi halinde, madenin işletmeye alınabilmesi için davalı idarece işletme izni verilmektedir.

İşletme izni için alınması gereken üç temel izin; ÇED belgesi, mülkiyet izni, GSM işyeri açma ve çalışma ruhsatı olup, bunlar dışında varsa davalı idare kayıtlarına işlenmiş özel alanlar ile ilgili izinlerin alınması gerekebilmektedir. İzinlerin, işletme ruhsatı alınmasından itibaren üç yıl içinde tamamlanması zorunludur. Maden Kanununun 24. maddesinin 11. fıkrasında, üç yıl içinde izinlerin tamamlanarak davalı idareye sunulmaması halinde, ilgililer hakkında idari para cezası uygulanması öngörülmüştür.

Uyuşmazlıkta, davacı şirketin 3213 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca alınması gerekli izinlerden olan, ÇED izni için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na başvuruda bulunduğu, ... tarih ve ... sayılı yazıyla ÇED İzninin düzenlenerek davacıya verildiği, akabinde davacı tarafından ... tarih ve ... sayılı dilekçe ile orman izni için Orman Genel Müdürlüğü Kütahya Orman Bölge Müdürlüğü'ne başvuruda bulunulduğu, 02.08.2018'de başvurunun akıbetinin sorulması üzerine ilgili idarenin ... tarih ve ... sayılı cevabi yazısıyla izin talebinin henüz sonuçlandırılmadığı ve değerlendirme aşamasında olduğunun bildirildiği, GSM işyeri açma çalışma ruhsatına ilişkin olarak ise dosya kapsamında bir bilgi ve belge sunulamadığı görülmektedir.

Davacı tarafından, orman izni başvurusunun Kanun'da öngörülen sürenin bitmesine beş ay kala yapıldığı, başvurunun zımnen reddi üzerine dava açılmadığı gibi, başvurunun akıbetinin sorulmasından sonra, Kanunun alınması zorunlu izinler için öngördüğü sürenin bitimine iki gün kalmışken, ilgili idarenin kesin olmayan cevabına karşı da yargı yoluna başvurulmadığı, bu aşamada ilgili idarenin kesin cevabını beklemenin Kanunda öngörülen süre açısından fazlasıyla gecikmeye yol açacağı anlaşılmaktadır.

Davacı şirketin gerekli izinleri tamamlayarak bir an önce madeni işletmeye başlama iradesini ortaya koymadığı, sözü geçen izin başvurularının Kanunda öngörülen süre içerisinde sonuçlandırılmamasında kusurlu bulunduğu açıktır.

Belirtilen nedenlerle, Maden Kanununun 24. maddesiyle getirilen düzenlemelerin ihdas edilme amacının, işletme ruhsatı verilen sahaların en kısa sürede faaliyete alınarak, maden sahalarının atıl kalmasının önüne geçilmesi olduğu da dikkate alındığında, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesi kapsamındaki zorunlu izinlerin tamamının üç yıllık süre içinde alınmamış olması sebebiyle anılan Kanunun 24. maddesinin 11. fıkrası uyarınca zorunlu izinlerin ruhsat süresi içinde alınmadığı gerekçesiyle davacı şirketin ruhsat yürürlük tarihinden 05.08.2018 tarihine kadar olan dönem için 62.743,00-TL idari para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.