Danıştay 8. Daire E.2021/1538 K.2023/1239

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın … tarih ve … sayılı "Havayolu + Karayolu Kombine Yolcu Taşımaları" başlıklı Genelgesi'nin 1) 1 numaralı "Yerleşim Yerleri Arasında Uçak + Otobüs ile Yapılan Tarifeli Kombine Yolcu Taşımaları" başlığının (a) bendinin tamamı ile 2) 4 numaralı "Ortak ve Diğer Hükümler" başlığının (c) bendinin iptali istemidir.

DAVACININ İDDİALARI

Kanunlarla büyükşehir belediyelerine taşımacılık faaliyetleri konusunda verilen yetkinin Genelge ile ortadan kaldırıldığı, yetkinin Bakanlığa devredildiği, Bakanlıkça düzenlenen yetki belgeleri ile büyükşehir belediye sınırları içerisinde havaalanı yolcu taşımacılığı yapılmasının önünün açıldığı, yapılan değişikliğin kamu zararına sebep olacağı, dava konusu düzenlemelerin daha önce yürütmesinin durdurulmasına karar verilen Genelge hükümleriyle aynı nitelikte olduğu, bu haliyle Mahkeme kararının etkisizleştirildiği ileri sürülmektedir.

DAVALI İDARENİN SAVUNMASI

Usul yönünden, davacının iptal davası açmakta hukuki menfaatinin olmadığı ve davanın süresinde açılmadığı; esas yönünden, havalimanının çevresindeki iller ve ilçeler, şehir terminali ve/veya terminalleri ile havalimanının kara tarafı arasındaki gidiş ve geliş taşıma işletmeciliğinin istisnai bir hizmet olduğu ve buna ilişkin düzenleme yapma yetkisinin davalı Bakanlık’ta olduğu,

belediye sınırları içerisinde bulunan yerleşim yerleri ile şehir merkezi arasında yapılan toplu taşımaların, 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu hükümlerine göre ilgili belediyeye ait taşıtlarla veya belediye tarafından yetkilendirilen özel halk otobüsleriyle yapılabildiği; ancak, havalimanlarından yerleşim merkezlerine veya tersi yönde yapılacak yolcu taşımalarının Bakanlıkça düzenlenmesi gerektiği, zira bu taşımaların “toplu taşıma” niteliğinde olmadığı “özel taşıma” işi olduğu, söz konusu düzenlemelerin kamu yararını gözetecek şekilde, serbest rekabet ortamını gerçekleştirmek üzere tesis edildiği,

bu düzenleme çerçevesinde, gerekli şartları sağlayan B1 ve/veya D1 yetki belgesi sahibi tüm firmaların serbest rekabet ortamında bahse konu taşıma faaliyetini gerçekleştirebilmelerinin mümkün olduğu, havalimanı + karayolu kombine yolcu taşımacılığı faaliyetlerinin, 2020/14 (UHDGM) numaralı Genelge ile düzenlendiği, anılan Genelge’de B1 ve D1 yetki belgesi dışında, diğer yetki belgelerine (A1, B2, D2 veya D4) sahip firmaların bu faaliyetleri nasıl gerçekleştirebileceklerinin de ayrıca hükme bağlandığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava konusu düzenlemenin yürürlükten kaldırılmış olması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI

Hasan ÇEĞİNDİR

DÜŞÜNCESİ

Dava, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın … tarih ve … sayılı "Havayolu + Karayolu Kombine Yolcu Taşımaları" başlıklı Genelgesi'nin 1 numaralı "Yerleşim Yerleri Arasında Uçak + Otobüs ile Yapılan Tarifeli Kombine Yolcu Taşımaları" başlığının (a) bendinin tamamı ile 4 numaralı "Ortak ve Diğer Hükümler" başlığının (c) bendinin iptali istemiyle açılmıştır.

Dava konusu, … tarih ve … sayılı "Havayolu + Karayolu Kombine Yolcu Taşımaları" başlıklı Genelgesi'nin yine anılan Bakanlığın … tarih ve … sayılı "Havayolu + Karayolu Kombine Yolcu Taşımaları" konulu Genelgesinin 5. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığı anlaşılmaktadır.

Davalı idare vekili tarafından da dosyaya sunulan 08/12/2021 tarihli dilekçede, dava konusu Genelgenin 24/11/2021 tarih ve 2021/5 sayılı Genelge ile yürürlükten kaldırıldığı ve bu manada açılan davanın konusuz kaldığı belirtilmiştir.

Bu durumda, dava konusu Genelgenin yürürlükten kaldırılması, bu Genelgeye dayalı olarak herhangi bir bireysel işlemin de dava konusu edilmemiş olması karşısında iptal istemi hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesinin gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

Davalı idarenin usule yönelik itirazları yerinde görülmeyerek işin esası incelendi.

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünün … tarihli … sayılı Genelgesinin 1. maddesinde yer alan; "a)Büyükşehir Belediyeleri sınırları içerisinde havalimanı kara tarafı, şehir merkezi, havalimanı kara tarafı arasında başlayıp biten karayolu kısmı; Bu taşımalar; 1) Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 41 inci maddesinin onaltıncı fıkrasıyla belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde, adlarına aynı fıkrayla türü belirlenen yetki belgesi düzenlenen gerçek veya tüzel kişiler tarafından,

2) Bu Genelge kapsamında diğer şartları sağlamaları kaydı ile Havalimanları Yer Hizmetleri Yönetmeliği (SHY-22) uyarınca A Grubu Çalışma Ruhsatı alan özel hukuk tüzel kişileri tarafından yapılır" hükmünün; (4) Ortak ve Diğer Hükümler başlıklı bölümün (c) bendindeki, "(1) inci maddede belirtilen taşımalar Bakanlık iznine tabidir" hükmünün iptali için davanın açıldığı görülmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davalı idare vekili tarafından da dosyaya sunulan 08/12/2021 tarihli dilekçede, dava konusu Genelgenin 24.11.2021 tarih ve 2021/5 sayılı Genelge ile yürürlükten kaldırıldığı ve davanın konusuz kaldığı belirtilmiştir. Bu itibarla; dava konusu Genelge yürürlükten kaldırıldığından karar tarihinde yürürlükte bulunmayan anılan düzenleme hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmadığından, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmektedir.

KARŞI OY

X- Dava konusu düzenleme ile Büyükşehir Belediye sınırları içerisinde havalimanı kara tarafı, şehir merkezi havalimanı kara tarafı arasında başlayıp biten karayolu kısmına yönelik taşımalarda tek yetkili makamın Bakanlık olacak şekilde düzenlediği ve havalimanının belediye sınırları içinde olması koşulu ile havalimanı-terminal arasında yapılacak yolcu taşımacılığında Büyükşehir Belediyesini yetkisiz kılacak şekilde tesis edildiğinin anlaşıldığı,

ayrıca düzenlemenin atıfta bulunduğu ve davanın açıldığı tarihteki haliyle Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 41. maddesine eklenen 16. fıkrasında "Havalimanından şehir merkezine, başka bir şehir veya tersi yöne taşıma yapacak B1 ve D1 yetki belgesi sahibi olan ve havalimanı işleticisi ile yer tahsis sözleşmesi imzalamış olanlar için, yapılacak taşımanın gerçekleşeceği taşıma hattındaki kalkış yeri/noktası, ara durak, indirme/bindirme cepleri ve varış yeri/noktaları, faaliyet yapılacak il/illerin mülki idare amirlerinin izni ile belirlenir ve bu nokta/yerler için,

bu maddenin onikinci fıkrasında belirtilen zorunluluk ve 58 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendindeki zorunluluk ile ayakta yolcu taşınmaması şartıyla 36 ncı maddenin birinci ve ikinci fıkraları hariç diğer fıkralarında belirlenmiş yükümlülükler aranmaz" hükmünün yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle Dairemizde açılan davalara ilişkin olarak E:… ve E:… sayılı dosyalarda;

"...yapılacak taşımanın gerçekleşeceği taşıma hattındaki kalkış yeri/noktası, ara durak, indirme/bindirme cepleri ve varış yeri/noktaları, faaliyet yapılacak il/illerin mülki idare amirlerinin izni ile belirlenir ve bu nokta/yerler için, bu maddenin on ikinci fikrasında belirtilen zorunluluk ve 58 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendindeki zorunluluk ile..." ifadeleri yönünden "...belediye sınırları içerisinde bile olsa, söz konusu yer, durak ve noktaların belirlenmesinin faaliyet yapılacak il/illerin mülki idare amirlerinin iznine bağlandığı,

diğer bir deyişle bu hususta Kanunla belediyelere verilen yetkinin belediyenin yetkili karar merciilerinden alınarak doğrudan mülki idare amiri yetkisine bırakıldığı..." gerekçesiyle yürütmenin durdurulması isteminin kısmen kabulüne karar verildiğinin görüldüğü, bu durumda dava konusu 29.12.2020 tarih ve 2020/14 sayılı "Havayolu + Karayolu Kombine Yolcu Taşımaları" başlıklı Genelgesi'nin 1 numaralı "Yerleşim Yerleri Arasında Uçak + Otobüs ile Yapılan Tarifeli Kombine Yolcu Taşımaları" başlığının (a) bendinin tamamı ile 4 numaralı "Ortak ve Diğer Hükümler" başlığının (c) bendinin iptali gerektiği düşüncesiyle çoğunluk kararına katılmıyorum.