Danıştay 8. Daire E.2021/1671 K.2022/2247

Dava, 07.03.2017 tarih ve 30000 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin; 1. 10. maddesinin (e) bendinin 2. ve 3. cümlesinin 2. 14. maddesinin 3. 18. maddesi ile eklenen 3. fıkranın iptali istemiyle açılmıştır.

DAVACININ İDDİALARI

Dava konusu Yönetmeliğin 10. maddesinin (e) bendinin 2. ve 3. cümlesi yönünden; aracın arızalanması durumunun yalnızca sürücü kursunun kusurundan kaynaklanacağı ön kabulü ile düzenleme yapıldığı, kursiyerden kaynaklı arızalanma da olabileceği, eğitim ve sınavlarda kullanılan araçların fenni muayenelerinin yapıldığı, kursların yükümlülüklerini yerine getirdiği, düzenlemenin hakkaniyet ilkesi ile bağdaşmadığı ileri sürülmektedir.

Dava konusu Yönetmeliğin 14. maddesi yönünden; düzenlemenin özellikle küçük ilçelerdeki kursların zor duruma düşmesine neden olacağı, kişilerin sürücü belgesi almak için il merkezlerine gidilmesi gerekeceği, sayının ihtiyaca göre belirlenmesi gerektiği ileri sürülmüştür.

Dava konusu Yönetmeliğin 18. maddesi ile eklenen 3. fıkrası yönünden ise kursların sınavlarda kullanılacak araç ve sınava katılacak usta öğreticiyi tercih etme hakkının ellerinden alındığı, sözleşmeli usta öğreticilerin yalnızca derse girdiği, dava konusu düzenleme ile sınavlara katıldıklarında onlara ücret ödemeleri gerekeceği, ayrıca diğer usta öğreticilere de çalışmadıkları halde maaşlarını ödemeye devam edecekleri ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Dava konusu Yönetmeliğin 10. maddesinin (e) bendinin 2. ve 3. cümlesi yönünden; direksiyon eğitiminin kalitesinin arttırılmaya çalışıldığı, araçların sınav öncesinde arızalanmasını önlemenin kursların mükellefiyetinde olduğu, basiretli tacir gibi davranma yükümlülüklerinin bulunduğu, gerekli bakımının yapılmasının kendilerinden beklenildiği savunulmuştur.

Dava konusu Yönetmeliğin 14. maddesi yönünden; düzenlemenin Yönetmeliğin 17. maddesinde yer alan “Kurslarda uygulanan sertifika sınıfı programına göre; a) “B” sertifika sınıfı için en az dört direksiyon eğitim ve sınav aracı (en az bir tanesi manuel şanzımanlı olmak üzere, manuel veya otomatik şanzımanlı) bulunması zorunludur.” düzenlemesi ve direksiyon eğitimi aracının eğitim ve sınav dışında başka amaçla kullanılamayacağı düzenlemesi ile birlikte değerlendirilmesi gerektiği, sürekli aynı araçların kullanılmasının önleneceği ve kaynakların verimli kullanılacağı ileri sürülmüştür.

Dava konusu Yönetmeliğin 18. maddesi ile eklenen 3. fıkrası yönünden ise farklı araçların kullanımı ve usta öğreticilerin görevlendirilmesi ile kamu hizmetinin etkin ve verimli çalışma sağlanacağı, 2918 sayılı Kanunun 42. maddesi uyarınca belirleme yetkilerinin bulunduğu savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Danıştay Onbeşinci Dairesinin 05/02/2019 tarih ve E:2017/707, K:2019/385 sayılı kararı ile 07/03/2017 tarih ve 30000 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin, 10. maddesinin (e) bendinin 2. ve 3. cümlesinin, 14. Maddesinin ve 18. maddesi ile eklenen 3. fıkrasının iptali istemi ile açılan davanın reddine karar verilmiştir.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/11/2020 gün ve E:2019/1701, K:2020/2716 sayılı kararıyla anılan düzenlemeler yapılırken İçişleri Bakanlığının uygun görüşünün dosyada yer almadığı, bu hususun Danıştay Onbeşinci Dairesince de araştırılmadığı bu nedenle Daire kararında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle mezkur karar bozulmuştur.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesine göre Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davalarda, temyiz incelemesi sonucu bozulan kararlar üzerine Danıştay İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurullarının kararlarına uyulması mecburi olduğundan anılan Kurul kararında belirtilen gerekçeyle İçişleri Bakanlığının uygun görüşünün olup, olmadığı araştırılmak suretiyle bozma kararı doğrultusunda karar verilmesi gerekmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ

Dava, 07.03.2017 tarih ve 30000 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin; 10. maddesinin (e) bendinin 2. ve 3. cümlesinin, 14. maddesinin ve 18. maddesi ile eklenen 3. fıkranın iptali istemiyle açılmıştır.

Danıştay Onbeşinci Dairesinin 05/02/2019 gün ve 2017/707, K:2019/385 sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiş olup, İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/11/2020 gün ve E:2019/1701 K:2020/2716 sayılı kararıyla, dava konusu düzenlemeler yapılırken İçişleri Bakanlığının uygun görüşünün alınıp alınmadığı hususu araştırıldıktan sonra yeniden bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, Danıştay Onbeşinci Dairesinin temyize konu 05/02/2019 tarih ve E:2017/707, K:2019/385 sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bozulan kısımlar yönünden, Dairemizce aynı Yönetmeliğe ilişkin olarak açılan başka davalarda yapılan ara kararlarla, dava konusu düzenlemeler yapılırken İçişleri Bakanlığı'nın uygun görüşünün alınıp alınmadığının sorulmasına, alınmış ise bu hususa ilişkin tüm bilgi ve belgelerin onaylı ve okunaklı birer örneğinin gönderilmesinin istenilmesine karar verilmiş olup, ara karar cevaplarından, İçişleri Bakanlığı'nın ...tarih ve ...sayılı yazısı ile dava konusu düzenlemeler için görüş bildirildiği anlaşılmış olup, ara kararı cevapları da dikkate alınarak işin esası incelendi.

İNCELEME VE GEREKÇE

İlgili Mevzuat:

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Sürücü adaylarının sınavları ile sürücü belgelerinin verilmesi esasları" başlıklı 42. maddesinin 3. fıkrasında, "Sürücülerin eğitimleri ve sınavları, eğitimlerin ve sınavların süresi, içeriği ve yapılacağı yerlerin özellikleri, sınav yapıcıların nitelikleri ve eğitimi ile diğer usul ve esaslar İçişleri Bakanlığının uygun görüşü alınarak Millî Eğitim Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Kanun'un "Sürücü kursları" başlıklı 123. maddesinin 2. fıkrasında da, "Sürücü kurslarının sürücü belgesi cinslerine göre sınıflandırılması, hangi sınıf kursun kimler tarafından açılabileceği, öğretim ve eğitim konuları ile metodu, kurs süreleri, kurslar için eğitim ve öğretimde kullanılacak bina, araç, gereç ve teçhizatın nitelik ve niceliği, teminat miktarları, sertifika sınavlarının esas ve usulleri, sertifika aranmayacak sürücü belgesi sınıfları ve bunların sınavları İçişleri Bakanlığının uygun görüşü üzerine Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca çıkartılan yönetmelikle belirlenir." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu 07.03.2017 tarih ve 30000 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin; İçişleri Bakanlığı'nın, ...tarih ve ...sayılı görüş yazısında dava konusu Yönetmeliğin 10. maddesinin (e) bendi ile diğer maddelere ilişkin olumsuz görüş bildirilmediği anlaşıldığından madde esaslarının incelenmesine geçilmiştir.

Dava konusu Yönetmeliğin 10. maddesinin (e) bendinin 2. ve 3. cümlesinin incelenmesi:

Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nin "Direksiyon eğitim araçları

" başlıklı 17. maddesinin 2. fıkrasının (e) bendi; "Sınavda kullanılmak üzere Sınav Yürütme Komisyonuna bildirilen aracın arıza yapması veya millî eğitim müdürlüğünce geçerli sayılabilecek bir nedenle sınavda kullanılamaması hâlinde şartları haiz kursa ait başka bir araçla; kursun başka aracı bulunmaması hâlinde bir başka kursa ait araçla o günkü sınav yapılabilir. Sınav yapılamaması hâlinde kursiyerin sınav hakkı saklı kalır" şeklinde düzenlenmiş iken dava konusu değişiklik ile şu şekilde düzenlenmiştir;

“Sınavda kullanılmak üzere Sınav Yürütme Komisyonuna bildirilen aracın sınav günü arıza yapması veya millî eğitim müdürlüğünce geçerli sayılabilecek bir nedenle sınavda kullanılamaması hâlinde şartları haiz o ilçede kursa ait başka bir araçla; kursun başka aracı bulunmaması hâlinde bir başka kursa ait araçla o günkü sınav yapılabilir. Sınava başlamadan veya sınav anında aracın arıza yapması hâlinde kursiyerin sınav hakkı saklı kalır. Bu kursiyerlerin bir sonraki sınav ücreti kurs tarafından karşılanır.”

Dava konusu değişiklik ile Karayolları Trafik Kanunu hükümlerince sürücü kurslarının sürücü belgesi cinslerine göre sınıflandırılması, hangi sınıf kursun kimler tarafından açılabileceği, öğretim ve eğitim konuları ile metodu, kurs süreleri, kurslar için eğitim ve öğretimde kullanılacak bina, araç, gereç ve teçhizatın nitelik ve niceliği, teminat miktarları, sertifika sınavlarının esas ve usulleri, sertifika aranmayacak sürücü belgesi sınıfları ve bunların sınavları belirleme yetkisini haiz Bakanlık tarafından, kurslar karşısında dezavantajlı durumda olan kursiyerlerin,

kursların ihmali davranışlarına karşı korunmasının amaçlandığı anlaşılmıştır. Nitekim sınavda kullanılacak araçların kurslara ait araçlar olduğu, sınav öncesinde araçların arızalanmasını önlemenin kursların mükellefiyetinde olduğu, kurslarda kullanılan araçların daha çabuk yıpranmalarının olağan ve arıza yapma ihtimallerinin normal olduğunun bilinmesi ve gerekli bakımının yapılmasının kendilerinden beklenildiği hususu açıktır.

Sonuç olarak, dava konusu düzenlemede kamu yararına, hizmet gereklerine ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Her ne kadar 29.05.2013 tarih ve 28661 sayılı asıl Yönetmeliğin 17. maddesinin 2. fıkrasının (e) bendinin karar tarihi itibariyle güncel halinde "(Değişik:RG-7/3/2017-30000) Sınavda kullanılmak üzere Sınav Yürütme Komisyonuna bildirilen aracın sınav günü arıza yapması veya millî eğitim müdürlüğünce geçerli sayılabilecek bir nedenle sınavda kullanılamaması hâlinde şartları haiz o ilçede (Ek ibare:RG-22/2/2018-30340) veya il sınav sorumlusunun uygun gördüğü başka ilçede kursa ait başka bir araçla; kursun başka aracı bulunmaması hâlinde bir başka kursa ait araçla o günkü sınav yapılabilir.

(Ek cümle:RG-22/2/2018-30340) Ancak arızalanan aracın yerine yeni aracın kullanılabilmesi için o gün ve saatte üzerinde tanımlı eğitim veya sınav olmaması şartı aranır. Sınava başlamadan veya sınav anında aracın arıza yapması hâlinde kursiyerin sınav hakkı saklı kalır.

Bu kursiyerlerin bir sonraki sınav ücreti kurs tarafından karşılanır." şeklinde değişiklik yapılmış ise de içerik olarak önceki düzenlemeye benzer nitelikte olduğu görüldüğünden davanın reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Dava konusu Yönetmeliğin 14. maddesinin incelenmesi:

Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nin "Kursta görevlendirilecek personel

" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi; "Kurslarda; ... b) Eğitim personeli, ... görevlendirilir" şeklinde düzenlenmiş iken dava konusu değişiklik ile şu şekilde düzenlenmiştir;

“Kurslarda; ... b) Direksiyon eğitimi dersi için en az dört eğitim personeli olmak üzere yeterli sayıda eğitim personeli, ... görevlendirilir.

.”

Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nin "Direksiyon eğitim araçları

" başlıklı 17. maddesinin 4. fıkrası, dava konusu olan Yönetmelik değişikliği ile; Kurslarda uygulanan sertifika sınıfı programına göre;

a) “B” sertifika sınıfı için en az dört direksiyon eğitim ve sınav aracı (en az bir tanesi manuel şanzımanlı olmak üzere, manuel veya otomatik şanzımanlı),

b) “M”, “A1”, “A2”, “A” ve “B1” sertifika sınıfları için en az birer direksiyon eğitim ve sınav aracı (en az bir tanesi manuel şanzımanlı olmak üzere manuel veya otomatik şanzımanlı),

c) “F”, “C”, “C1”, “CE”, “D1” ve “D” sertifika sınıfları için en az birer direksiyon eğitim ve sınav aracı, bulunması zorunludur.” şeklinde düzenlenmiştir.

Yukarıda aktarılan 17. madde de yapılan değişiklik doğrultusunda, dava konusu değişiklik ile kursta görevli eğitim personelinin etkin ve verimli bir şekilde kullanılabilmesi, kaliteli bir eğitimin verilmesi ve usta öğretici tarafından yeterli görülmeyen, kendini yeterli görmeyip ilave direksiyon eğitimi dersi alan veya sınavda başarısız olup tekrar sınava girebilmek için ders alan kursiyerlerin başka bir eğitim görevlisinden ders alabilme imkanının sağlanması amaçlanmıştır.

Öte yandan, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nin 7. maddesinde direksiyon eğitimleri ile ilgili verilmesi gereken en az ders saati sayısı belirlenmiştir. 7. maddede belirlenmiş olan asgari direksiyon eğitim sürelerinin sağlanabilmesi için de en önemli şart kursa kaydı yapılan kursiyer ile kurs araç sayılarının ve direksiyon eğitim personeli sayısının uyumlu olması gerekmektedir.

Bu durumda Karayolları Trafik Kanunu hükümlerince sürücü kurslarının sürücü belgesi cinslerine göre sınıflandırılması, hangi sınıf kursun kimler tarafından açılabileceği, öğretim ve eğitim konuları ile metodu, kurs süreleri, kurslar için eğitim ve öğretimde kullanılacak bina, araç, gereç ve teçhizatın nitelik ve niceliği, teminat miktarları, sertifika sınavlarının esas ve usulleri, sertifika aranmayacak sürücü belgesi sınıfları ve bunların sınavları Yönetmelik ile belirleme yetkisini haiz idare tarafından yapılan dava konusu düzenlemede kamu yararına, hizmet gereklerine ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Her ne kadar 29.05.2013 tarih ve 28661 sayılı asıl Yönetmeliğin 26. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin karar tarihi itibariyle güncel halinde "(Değişik:RG-7/3/2017-30000) Direksiyon eğitimi dersi için en az (Değişik ibare:RG-12/9/2019-30886) üç eğitim personeli olmak üzere yeterli sayıda eğitim personeli, görevlendirilir." şeklinde değişiklik yapılmış ise de içerik olarak önceki düzenlemeyle benzer nitelikte olduğu görüldüğünden davanın reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Dava konusu Yönetmeliğin 18. maddesi ile eklenen 3. fıkrasının incelenmesi: Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nin "Direksiyon eğitimi dersi sınavı " başlıklı 30. maddesine aşağıda yer alan 3. fıkra eklenmiştir; “Sınavda bir günde kursun bütün kursiyerlerinin sınava alınması ve aynı günde alınan kursiyer sayısı dikkate alınarak kurstaki araçların görevlendirilmesi yapılır. Aynı kursun kursiyerlerinin sınavının ikinci günde de yapılması durumunda, ilk günde görevlendirilmeyen araçlar ve usta öğreticiler görevlendirilir. Araçların yetmemesi durumunda ilk gün görevlendirilen araçlara da görev verilir.”

Karayolları Trafik Kanunu'nun yukarıda yer verilen 42. ve 123. maddesi gereğince ürücü kurslarının sürücü belgesi cinslerine göre sınıflandırılması, hangi sınıf kursun kimler tarafından açılabileceği, öğretim ve eğitim konuları ile metodu, kurs süreleri, kurslar için eğitim ve öğretimde kullanılacak bina, araç, gereç ve teçhizatın nitelik ve niceliği, teminat miktarları, sertifika sınavlarının esas ve usulleri,

sertifika aranmayacak sürücü belgesi sınıfları ve bunların sınavları Yönetmelik ile belirleme yetkisini haiz idare tarafından dava konusu düzenleme ile motorlu taşıt sürücü kurslarında sürekli aynı araçların kullanılmasının ve sürekli aynı usta öğreticilerin görevlendirilmesinin önüne geçilerek kurslarda bulunan farklı araçların ve usta öğreticilerin görev almalarının sağlanması suretiyle, etkin ve verimli çalışmanın sağlanmasının amaçlandığı anlaşılmakla, söz konusu düzenlemede üst hukuk normlarına aykırılık bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)- Dava, 07.03.2017 tarih ve 30000 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin; 10. maddesinin (e) bendinin 2. ve 3. cümlesinin, 14. maddesinin ve 18. maddesi ile eklenen 3. fıkranın iptali istemiyle açılmıştır.

Karayolları Trafik Kanunu'nun "Sürücü adaylarının sınavları ile sürücü belgelerinin verilmesi esasları" başlıklı 42. maddesinin 3. fıkrasında, "Sürücülerin eğitimleri ve sınavları, eğitimlerin ve sınavların süresi, içeriği ve yapılacağı yerlerin özellikleri, sınav yapıcıların nitelikleri ve eğitimi ile diğer usul ve esaslar İçişleri Bakanlığının uygun görüşü alınarak Millî Eğitim Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Kanun'un "Sürücü kursları" başlıklı 123. maddesinin 2. fıkrasında da, "Sürücü kurslarının sürücü belgesi cinslerine göre sınıflandırılması, hangi sınıf kursun kimler tarafından açılabileceği, öğretim ve eğitim konuları ile metodu, kurs süreleri, kurslar için eğitim ve öğretimde kullanılacak bina, araç, gereç ve teçhizatın nitelik ve niceliği, teminat miktarları, sertifika sınavlarının esas ve usulleri, sertifika aranmayacak sürücü belgesi sınıfları ve bunların sınavları İçişleri Bakanlığının uygun görüşü üzerine Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca çıkartılan yönetmelikle belirlenir." hükmü yer almaktadır.

İçişleri Bakanlığı'nın İçişleri Bakanlığı'nın ...tarih ve ...sayılı görüş yazısı incelendiğinde, görüş ve değerlendirmede bulunulan veya teklif sunulan Yönetmelik taslağı maddeleri arasında dava konusu düzenlemeleri ilgilendiren 10. maddesinin bulunduğu, bu düzenleme yönünden Karayolları Trafik Kanunu'nunda belirtilen İçişleri Bakanlığı görüşüne uygunluk yönünden irdelenmesi gerekmektedir.

İçişleri Bakanlığı'nın ...tarih ve ...sayılı görüş yazısının 3. maddesinde "Taslağın 8 inci maddesi ile söz konusu Yönetmeliğin 17 inci maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendine eklenen cümlede aracın önüne ve arkasına konulacak olan mıknatıslı "Direksiyon Eğitim Aracı" ve "Direksiyon Sınav Aracı" levhasının ebatlarının (ç) bendinde olduğu gibi belirlenmesinin,

ayrıca mıknatıslı levhanın aracın iç kısmında ya da dış kısmında ve aracın ön ve arka kısmının neresinde olacağının açıkça cümlede belirtilmesinin," uygun olacağının değerlendirildiği ancak yayımlanan dava konusu Yönetmelik maddesiyle asıl Yönetmeliğin 17 inci maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinde herhangi bir değişiklik yapılmadığı gibi görüş ve değerlendirilmede bulunulan hususlara değinilmediğinden dava konusu maddenin İçişleri Bakanlığının görüşüne uygun olarak çıkartılmadığı anlaşılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle dava konusu Yönetmeliğin 10. maddesinin (e) bendinin 2. ve 3. cümlesinin Karayolları Trafik Kanunu'nun 42/3 ve 123/2 maddelerinde belirtilen İçişleri Bakanlığının uygun görüşü doğrultusunda çıkartılmadığından, Dairemizce reddine karar verilen Yönetmeliğin 10. maddesinin (e) bendinin 2. ve 3. cümlesinin iptali gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.