Danıştay 8. Daire E.2021/1728 K.2023/3914

Dava konusu istem: Bolu ili, Merkez ilçeye bağlı ... Köyü sınırları içinde bulunan ormanlık alanda IR ..., IR ..., IR..., IR ... ve IR... maden ruhsatlarına dayalı olarak bedel farkı çıkarılması üzerine yapılan başvuruya istinaden tesis edilen, Tarım ve Orman Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin,

Bolu Orman İşletme Müdürlüğünce bedellerin eksik olması dolayısıyla yeniden hesaplanarak ... tarih ve ... sayılı yazısıyla talep edilen 182.002,44-TL ve ... tarih ve ...sayılı işlem ile talep edilen 850.668,62-TL ve yine Bolu Orman İşletme Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısıyla Tarım ve Orman Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı Oluruyla 64.529,49m² orman iznine ait bedel ve teminatların tebliğ tarihinden itibaren 3 ay içerisinde ödenmesini öngören işlemlerinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahallinde re'sen atanan ve akademisyen de olan bir ormancı, bir mali müşavir ve bir haritacı eşliğinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması sonrasında düzenlenen 19/07/2019 tarihli bilirkişi raporu doğrultusunda,

davacı şirketin sahibi olduğu ormanlık alandaki işletmesiyle ilgili davaya konu işlemlerle davacıdan istenen arazi kullanım bedelleri ve buna bağlı teminat ile gecikme faiz taleplerinin büyük bir çoğunluğunun uygun olmadığının tespit edildiği ancak sadece (...) nolu ... ruhsat nolu alan için 2017 yılı arazi izin bedelinin bilirkişi raporuyla belirtilen usulde hesaplanarak davacıdan istenebileceği anlaşılmış olup, buna göre davacı şirket hakkında Bolu ili, Merkez ilçeye bağlı ...Köyü sınırları içinde bulunan ormanlık alanda IR ..., IR ..., IR ...,

IR ... ve IR ... maden ruhsatlarına dayalı olarak bedel farkı çıkarılması üzerine yaptığı başvuruya istinaden tesis edilen Tarım ve Orman Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü'nün ..tarih ve ... sayılı işleminin,

Bolu Orman İşletme Müdürlüğünce bedellerin eksik olduğu iddiasıyla yeniden hesaplanarak ... tarih ve ...sayılı yazısıyla talep edilen 182.002,44-TL ve yine ... tarih ve ... sayılı işlemiyle talep edilen 850.668,62-TL ve yine Bolu Orman İşletme Müdürlüğünün .. tarih ve ... sayılı yazısıyla Tarım ve Orman Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı Oluruyla 64.529,49m² orman iznine ait bedel ve teminatların tebliğ tarihinden itibaren 3 ay içerisinde ödenmesi işlemlerinde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, maden sahalarına ilişkin orman izinlerinde, sahanın ağaçlandırma sahası olması durumunda ekolojik denge katsayısının 1,1 olarak değil, 2 olarak alınmasının mevzuat gereği olduğu, mevzuata aykırı olarak düzenlenen bilirkişi raporunun esas alınarak karar verilmesinde hukuka uygunluk olmadığı, karara esas alınan 19/07/2019 tarihli bilirkişi raporuna itirazın değerlendirilmemiş olduğu, ağaçlandırma sahalarında yapılan ağaçlandırma başarısız olsa bile ekolojik denge katsayısının 2 olarak alınması gerektiği, bu yönde tesis edilen işlemde hukuka aykırı yön bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının usule ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Bolu ili, Merkez ilçeye bağlı ... Köyü sınırları içerisinde ve davacı şirket uhdesinde bulunan IR ..., IR ..., IR ..., IR ...ve IR ...maden ruhsatlarına dayalı olarak verilen orman izinleri kapsamında, davalı idarenin .../... sayılı yazısı ile.

Bakanlık Makamının ... ruhsat sahasında .../... sayılı Olurları ile 68.693.75 m² olarak verilen işletme, tesis ve altyapı tesis izinleri ile ilgili olarak hesaplanan arazi izin bedellerinin, "Orman Kanunu'nun 16. Madde Uygulama Yönetmeliği'nin ek 2 cetvelindeki katsayının yanlış yorumlanması nedeniyle" eksik hesaplandığı,

Orman Genel Müdürlüğü'nün görüş ve talimatları doğrultusunda hatanın düzeltilerek yeniden hesaplanan izin bedel tablosuna göre 31.08.2016 tarihi itibariyle ana para+gecikme faizi + KDV olarak 2016 yılı için 88.996,66 TL arazi izin bedeli farkının oluştuğu ve bu bedelin 31.08.2018 itibariyle 181.002,44TL'ye ulaştığı, geçen süre için hesaplanacak gecikme faizi ile birlikte hemen ödenmesi doğrultusunda bedel farkı çıkarılması üzerine davacının yaptığı başvuruya istinaden tesis edilen Tarım ve Orman Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ...sayılı işleminin,

Bolu Orman İşletme Müdürlüğünce bedellerin eksik olduğu iddiasıyla yeniden hesaplanarak ... tarih ve ... sayılı yazısıyla talep edilen 182.002,44-TL ve ... tarih ve ... sayılı işlemiyle talep edilen 850.668,62-TL ve yine Bolu Orman İşletme Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısıyla Tarım ve Orman Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı Oluruyla 64.529,49m² orman iznine ait bedel ve teminatların tebliğ tarihinden itibaren 3 ay içerisinde ödenmesi işlemlerinin tesis edilmesi üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 4. fıkrasında, Devlet ormanları içinde yapılacak maden arama ve işletme faaliyetleri ile bu faaliyetler için zorunlu ve ruhsat süresine bağlı olarak yapılan geçici tesislere 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu hükümlerine göre izin verileceği belirtilmiştir.

6831 sayılı Orman Kanunu'nun 16. maddesinde, Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilceği, ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesinin, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlı olduğu,

genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmayacağı hususlarına yer verilmiştir.

18/04/2014 gün ve 28976 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Kanununun 16 ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin ''Dayanak'' başlıklı 2. maddesinde; ''(1) Bu Yönetmelik, 6831 sayılı Kanunun 16 ncı maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.'' hükmüne, ''Tanım ve Kısaltmalar'' başlıklı 3. maddesinde; ''(1) Bu Yönetmelikte geçen; (...) e) Arazi izin bedeli: Verilen izinlerden orman idaresince alınacak kullanım bedelini,'' ifade edeceği, ''Değerlendirme komisyonu'' başlıklı 16. maddesinde;

''Değerlendirme Komisyonu, Bakanlık Müsteşarı ve/veya Müsteşar Yardımcısı başkanlığında, Orman Genel Müdürü ve/veya Orman Genel Müdür Yardımcısı ile Bakanın uygun göreceği üyelerden oluşur. Komisyon en az beş kişiden teşekkül eder...Değerlendirme Komisyonunun görevleri; (...) c) Verilecek izinlerle ilgili mevzuatta açık hüküm bulunmayan hususları, değerlendirmektir.'' hükmüne, "Bedellerin tespiti ve tahsili" başlıklı 20. maddesinde.

"1) Bu Yönetmeliğe göre verilecek izinlerde alınacak bedellerden; a) Ağaçlandırma bedeli: Genel müdürlükçe, Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından yılın ikinci yarısı için tespit edilen 16 yaşını doldurmuş işçilerin bir günlük normal çalışma karşılığı asgari ücretlerinin 294 gün/hektar katsayısıyla çarpımı sonucu belirlenen ağaçlandırma birim hektar bedelinin izin alanı ile çarpımı sonucu alınacak bedeldir. b) Arazi izin bedeli: İzin alanının metrekaresi, cari yıl ağaçlandırma birim metrekare bedeli, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan izin türü katsayısı Ek-1,

ekolojik denge katsayısı Ek-2 ve il katsayısının Ek-3 çarpımlarının sonucu alınacak bedeldir. (...) (3) Arazi izin bedeli izin başlangıç tarihi esas alınarak bildirime gerek kalmaksızın her yıl defaten izin sahibi tarafından ödenir.

Müteakip yıllara ait arazi izin bedeli BAK oranında artırılmak suretiyle tespit edilerek bildirime gerek kalmaksızın izin başlangıç tarihinde defaten izin sahibi tarafından ödenir...'' hükmüne, anılan Yönetmeliğin EK-2 bölümünde, Ekolojik Denge Katsayısının.

Ağaçsız alanlar için 1, % 10 dan daha az kapalı ormanlar ve kapalılığına bakılmaksızın Mak rumuzlu alanlar içim 1,1 olarak, %11-40 kapalı ormanlar için 1,4 olarak, %41-70 kapalı ormanlar için 1,7 olarak, %71 ve üstü kapalı ormanlar ve ağaçlandırma sahaları için 2 olarak uygulanacağı belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlığın, maddi olayda ekolojik denge katsayısının hangi oranda uygulanacağından kaynaklandığı anlaşılmıştır.

Dosya kapsamındaki bilirkişi raporları ve diğer tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinden, hem hükme esas alınan 19/07/2019 tarihli hem de 27/02/2019 tarihli bilirkişi raporlarında, dava konusu sahanın amenajman planında ve fiili durumu itibariyle (boşluklu ve başarısız) ağaçlandırma sahası olduğunun açıkça ifade edildiği, yukarıda aktarılan mevzuat uyarınca, arazi izin bedeli hesaplanırken, ağaçlandırma sahalarında, idarece yapılan ağaçlandırmanın başarı, başarısızlık yahut kapalılık durumu gibi bir ayrım gözetilmeksizin ekolojik denge katsayısının 2 olarak alınması gerektiği, 19/07/2019 tarihli bilirkişi raporuna bu yönde yapılan itirazın Mahkemesince reddedilerek hükme esas alındığı görülmektedir.

İlgili mevzuat kapsamında, arazi izin bedeli hesabında ekolojik denge katsayısının getirilmesi ve uygulanması ile işbu davada uygulanması gerekli katsayının sahanın ağaçlandırma sahası olmasına göre belirlenmesindeki amacın, madencilik faaliyeti sonucunda meydana gelen orman tahribatıyla orantılı olarak bedel belirlemesi olduğu, davaya konu sahada davalı idarenin yürüttüğü ağaçlandırma faaliyetinin, davacının yürüttüğü madencilik faaliyeti ve süregelen kullanımı sebebiyle son bulduğu hususu da dikkate alındığında, davacıya verilen orman izni kapsamında arazi izin bedeline ilişkin yapılacak olan hesaplamalarda, ekolojik denge katsayısının 2 olarak baz alınmasında hukuka aykırı yön bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.