Danıştay 8. Daire E.2021/2775 K.2025/1115

II- (Davalılar) 1- ... Valiliği

Vekilleri : Av. ..., Av. ... 2- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı Vekili : Av. ... 3- ...İdaresi Genel Müdürlüğü Vekili : Av. ... 4- ... Belediye Başkanlığı Vekili : Av. ...

İstemlerin Özeti :... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca aleyhlerine olan kısımların hukuka aykırı olduğu öne sürülerek, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

Savunmaların Özeti : İstanbul Valiliği tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuş olup, diğer taraflarca savunma verilmemiştir.

Danıştay Tetkik Hakimi : ... Düşüncesi : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosyanın tekemmül ettiği görülmekle davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının ve Başakşehir Belediye Başkanlığının yürütmenin durdurulması istemleri hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

Dava, davacı şirketin, işletmekte olduğu, İstanbul ili, Başakşehir ilçesi, ...Caddesi, ... Mevkii adresinde bulunan özel eğitim köyünün 09/09/2009 tarihinde yağan yağışlar nedeniyle meydana gelen sel baskını neticesinde hasar görmesi sonucu uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık toplam 1.445.775,00 TL tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 31/05/2017 tarih ve E:2014/5591, K:2017/2368 sayılı bozma kararına uyan İdare Mahkemesince; dosya içerisinde bulunan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporundaki verilerin birlikte değerlendirilmesinden. İstanbul ili, Başakşehir ilçesi, ... Caddesi, ... Mevkii adresinde yer alan ve ...

Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan ve davacının işletmekte olduğu özel eğitim köyünün içerisinde yer alan okul yapıları, eklenti ve tesislerin 09/09/2009 tarihinde yağan aşırı yağışlar sonucu meydana gelen selde, Eşkinoz Deresi’nin taşması sonucu oluşan su baskını nedeniyle zarar gördüğü, meydana gelen zararın toplam miktarının (inşaat imalatlarına ilişkin zarar bedeli 489.700,00 TL ve okul mobilyaları ve mefruşatları, elektronik ofis araçları ve makineleri, kitaplar, klimalar ve diğer demirbaşlarda oluşan toplam zarar bedeli 945.475,00 TL olmak üzere) toplam 1.435.175,00 TL olduğu,

belirlenen toplam zararın oluşmasında, davalı İstanbul Büyükşehir Belediyesinin %20 oranında, davalı İSKİ Genel Müdürlüğünün %10 oranında, davalı İstanbul Valiliğinin %20 oranında, davalı Başakşehir Belediyesinin %20 oranında kusurlu oldukları, davacı ... Eğitim ve Danışmanlık Hizmetleri Ltd.

Şti’nin de, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 21. maddesine aykırı olarak, tamamını kapsayacak şekilde, yapı ruhsatı ve iskanı bulunmayan, ayrıca İSKİ mutlak koruma alanı içerisinde kalan ve dere yatağına bitişik parsel üzerindeki, okul yapıları, eklentisi ve tesislerini açarak faaliyette bulunması nedeniyle zararın meydana gelmesinde %30 oranında kusurlu olduğu,

belirlenen toplam 1.435.175,00 TL'lik zarardan, kusurları oranında 287.035,00 TL'lik kısmının (%20 kusur) davalı İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından, 143.517,50 TL'lik kısmının (%10 kusur) davalı İSKİ Genel Müdürlüğü tarafından, 287.035,00 TL'lik kısmının (%20 kusur) davalı İstanbul Valiliği tarafından ve 287.035,00 TL'lik kısmının da (%20 kusur) davalı Başakşehir Belediye Başkanlığı tarafından olmak üzere toplam 1.004.622,50 TL'lik kısmının, davalı İSKİ Genel Müdürlüğü yönünden anılan idareye başvuru tarihi olan 28/09/2009 tarihi, diğer idarelere dava açmazdan evvel herhangi bir başvuru bulunmadığından,

anılan idareler yönünden ilk davanın açıldığı 25/01/2010 tarihi esas alınarak hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği, fazlaya ilişkin 441.152,50 TL yönünden ise (davacının %30 kusur oranına isabet eden kısım olan 430.552,50 TL ile fazladan talep edilen 10.600,00 TL toplamı) davanın reddi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne ve kısmen reddine, davacının tazminat talebinin kısmen kabulü ile 1.004.622,50 TL tazminatın, kusurları oranında, 287.035,00 TL'lik kısmının (toplam zararın %20'si) İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından,

143.517,50 TL'lik kısmının (toplam zararın %10'u) İSKİ Genel Müdürlüğü tarafından, 287.035,00 TL'lik kısmının (toplam zararın %20'si) İstanbul Valiliği tarafından ve 287.035,00 TL'lik kısmının da (toplam zararın %20'si) Başakşehir Belediye Başkanlığı tarafından, davalı İSKİ Genel Müdürlüğü yönünden anılan idareye başvuru tarihi olan 28/09/2009 tarihi, diğer idareler yönünden ise ilk davanın açıldığı 25/01/2010 tarihi esas alınarak hesaplanacak yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine, davacının fazlaya ilişkin 441.152,50 TL (1.445.775,00 TL- 1.004.622,50 TL) tazminat talebi yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Temyize konu Mahkeme kararının tarafların karşılıklı temyiz talepleri yönünden incelenmesinde:

İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 1. fıkrasında yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır.

İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmamaktadır.

Temyize konu Mahkeme kararının nispi karar harcı yönünden incelenmesinde:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, temyiz incelemesi sonunda kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa Danıştay'ın kararı düzelterek onayacağı hükme bağlanmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin atıfta bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Yargılama giderlerinin kapsamı" başlıklı 323. maddesinin (a) fıkrasında; başvurma, karar ve ilam harçları, yargılama giderleri arasında sayılmış, "Yargılama giderlerinden sorumluluk" başlıklı 326. maddesinde; yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınacağı düzenlenmiş, "Yargılama giderlerine hükmedilmesi" başlıklı 332. maddesinde; "Yargılama giderlerine, mahkemece resen hükmedilir. Yargılama gideri, tutarı, hangi tarafa ve hangi oranda yükletildiği ve dökümü hüküm altında gösterilir. Hükümden sonraki yargılama giderlerini hangi tarafın ödeyeceği, miktarı ve dökümü ile bu giderlerin hangi tarafa yükletileceği, mahkemece ilamın altına yazılır.

" hükmüne yer verilmiştir.

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun "Mevzuu" başlıklı 2. maddesinde; yargı işlemlerinden bu Kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanların yargı harçlarına tâbi bulunduğu, "Mükellef" başlıklı 11. maddesinde; genel olarak yargı harçlarını davayı açan veya harca konu işlemin yapılmasını isteyen kişilerin ödemekle mükellef olduğu, "Harçdan müstesna işlemler" başlıklı 13. maddesinin (j) fıkrasında.

Genel Bütçeye dahil idarelerin bu Kanunun 1 ve 3 sayılı tarifelerine giren bütün işlemlerinin harçtan muaf olduğu belirtilmekle birlikte, parantez içi hükmünde yukarıdaki işlemlerin hesaplanacak harçlarının, Genel Bütçeye dahil idarelerin haklılığı nispetinde karşı taraftan tahsiline igili yargı merciince karar verileceği düzenleme altına alınmış olup, "Harç alma ölçüleri" başlıklı 15. maddesinde, yargı harçlarının (1) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispi esas üzerinden, işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınacağı, "Değer esası" başlıklı 16. maddesinde;

değer ölçüsüne göre harca tabi işlemlerde (1) sayılı tarifede yazılı değerlerin esas olduğu, "Harcın nispet" başlıklı 21. maddesinde; yargı harçlarının (1) sayılı tarifede yazılı nispetler üzerinden alınması gerektiği, "Nispi harclarda ödeme zamanı" başlıklı 28. maddesinde ise. (1) sayılı tarifede yazılı nispi karar harcının dörtte birinin peşin, geri kalanının kararın verilmesinden itibaren bir ay içinde ödeneceği kurala bağlanmıştır.

Anılan Kanun'un, yargı harçlarının gösterildiği (1) sayılı tarifesinde, konusu belli bir değerle ilgili bulunan davalarda esas hakkında karar verilmesi halinde hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden, binde 68,31 oranında nispi karar harcı alınacağı belirtilmiştir.

Temyize konu İdare Mahkemesi kararında yer alan 10. maddede, "Kabul edilen tazminat miktarı üzerinden 68.625,76 TL nispi karar harcı hesaplanmış olup;

a) 492 Sayılı Harçlar Kanunu'nun 13/j maddesi uyarınca davalı İstanbul Valiliği, 2560 sayılı İstanbul Su Ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş Ve Görevleri Hakkında Kanun'un 21/a maddesi uyarınca da davalı İSKİ Genel Müdürlüğü harçtan muaf olduğundan, kabul edilen tazminat miktarı nedeniyle anılan idarelerden harç tahsiline yer olmadığına,

b) Hesaplanan 68.625,76 TL nispi karar harcından dava açılırken davacı tarafından ödenen ve yargılama giderlerine dahil edilen 17,15 TL maktu karar harcının mahsubu ile harçtan muaf olan davalı İstanbul Valiliği ile İSKİ Genel Müdürlüğünün kusurları oranında paylarına düşen toplam 28.815,62 TL'lik kısım düşüldükten sonra kalan 39.793,00-TL harcın, kusurları oranında, 19.896,50 TL'lik kısmının davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'ndan, 19.896,50 TL'lik kısmının da davalı Başakşehir Belediye Başkanlığı'ndan tahsili için ilgili İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı'na müzekkere yazılmasına," şeklinde karar verildiği görülmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, konusu belli bir değerle ilgili bulunan davalarda esas hakkında karar verilmesi halinde hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden binde 68,31 oranında nispi karar harcı alınacağı, hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden hesaplanacak nispi karar harcının tümüyle haksız çıkan tarafa, başka bir deyişle davalı idareye yükletileceği, bir idarenin harçtan muaf olmasının davanın açılması safasında ve davacı konumda iken söz konusu olduğu,

davacıdan alınması gereken harcın ise dava süresince yargılama giderlerine dönüştüğü ve idarenin haksız çıktığı ölçüde bu yargılama giderlerine katlanmak zorunda olduğu, bu durumda davalı İSKİ Genel Müdürlüğü harçtan muaf ise de dava sonunda yargılama gideri haline gelmiş tutardan muafiyetinin söz konusu olmadığı, nispi karar harcı dışında kalan yargılama giderleri için haklılık oranına göre değerlendirme yapılacağı hususu açıktır.

Bu kapsamda; hüküm fıkrasında yer alan 10. maddenin "Kabul edilen tazminat miktarı üzerinden 68.625,76 TL nispi karar harcı hesaplanmış olup; hesaplanan 68.625,76 TL nispi karar harcından dava açılırken davacı tarafından ödenen ve yargılama giderlerine dahil edilen 17,15 TL maktu karar harcının mahsubu ile toplam 68.608,62 TL'nin kusurları oranında; 18.867,37 TL'lik kısmının davalı İstanbul Valiliğinden, 18.867,37 TL'lik kısmının davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığından, 18.867,37 TL'lik kısmının davalı Başakşehir Belediye Başkanlığından, 12.006,51 TL'lik kısmının davalı İSKİ Genel Müdürlüğünden tahsili için İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığına müzekkere yazılmasına" şeklinde düzeltilerek onanması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.