Danıştay 8. Daire E.2021/3127 K.2023/4668

Dava konusu istem: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Bilgi ve Belge Yönetimi Anabilim Dalı'nda doktora öğrenimi gören davacı tarafından, yeterlilik sınavında iki kez üst üste başarısız olduğu gerekçesiyle doktora programından ilişiğinin kesilmesine ilişkin Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yönetim Kurulu'nun … tarih ve … sayılı işlemi ile işleme gerekçe olarak gösterilen doktora yeterlilik sınavından başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacının girdiği yeterlik sınavlarında aranan yeterli puan koşulunu sağlayamadığı, bunun sonucu olarak da ilgili Yönetmelik maddesi doğrultusunda doktora programından ilişiğinin kesilmesine karar verildiği, davacı tarafından katıldığı yeterlik sınav sonuçları ile söz konusu sınavlarda başarısız sayılmasına ilişkin işlemlere karşı herhangi bir davanın açılmadığı, ilişik kesme yönünde tesis edilen dava konusu işlemin sınav sonucuna göre tesis edilmiş bağlı yetkiyle tesis edilmiş bir sonuç işlem niteliğinde olduğu anlaşıldığından,

yeterlik sınavlarından iki kez başarısız olduğu açık olan davacının, bunun sonucu olarak doktora programından ilişiğinin kesilmesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı vekili tarafından, müvekkilinin eğitim alanı olan sosyoloji ve felsefe disiplinlerinden farklı bir alan olan bibliyometri alanında uzmanlığı bulunan öğretim üyesinin danışman olarak atandığı, müvekkilinin buna rağmen doktora çalışmalarını yürüttüğü, doktora yeterlilik sınavı jürilerinin hukuka aykırı bir şekilde oluşturulduğu, hukuka aykırı bir şekilde oluşturulan jürinin değerlendirmesinin de bilimsel, objektif ve yansız olmadığı,

Mahkemece her ne kadar doktora yeterlilik sınavının taraflarınca iptali istenmediği ileri sürülmüşse de dava dilekçesinin içeriğininden de açıkça anlaşıldığı üzere doktora kaydının silinmesine ilişkin işlem ile bu işleme gerekçe olarak gösterilen yeterlilik sınavından başarısız sayılmasına ilişkin işleminin de iptali istendiği belirtilerek istinaf kararının bozulması istenilmiştir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, davacının doktora kaydının silinmesine ilişkin işlemin iptalini talep ettiği, yeterlilik sınavından başarısız sayılmasına ilişkin işlemin ise dava konusu edilmediği, kaldı ki davacının yeterlilik sınavından başarısız sayılmasına ilişkin işlemin de hukuka uygun olduğu, jürinin hukuka uygun olarak oluşturulduğu, jüri değerlendirmesinin de bilimsel ve objektif olduğu belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Bilgi ve Belge Yönetimi Anabilim Dalı'na doktora öğrenimi için kayıt yaptıran davacının, derslerini başarı ile tamamlaması akabinde Hacettepe Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-öğretim ve Sınav Yönetmeliği'nin 39. maddesi kapsamında ilk olarak 22/01/2019 tarihinde yeterlik sınavına tabi tutulduğu, yazılı olarak gerçekleştirilen sınavdan 56 puan alarak başarısız sayıldığı, sonrasında 12/06/2019 tarihinde önce yazılı sınava tabi tutulduğu, yazılı sınavda 70 puan alması üzerine sözlü sınava tabi tutulduğu, sözlü sınavda ise 53 puan aldığı,

her iki puan üzerinden belirlenen ortalama puanının 63,2 olarak belirlendiği, anılan puanla başarı notu olarak belirlenen 75 puan kriterini sağlayamadığı gerekçesiyle başarısız olması üzerine … tarih ve … sayılı Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yönetim Kurulu kararıyla doktora programıyla ilişiğinin kesilmesine karar verilmiştir.

Davacı tarafından 19/12/2019 tarihli dilekçeyle yeterlik sınav sonucunun tarafına bildirilmesi yönünde talepte bulunulması üzerine gönderilen … tarih ve … sayılı Sosyal Bilimler Enstitü Müdürlüğü yazısı ekinde doktora yeterlilik sınavından başarısız sayılmasına ilişkin sınav tutanağı ile birlikte … tarih ve … sayılı Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yönetim Kurulu kararıyla doktora programıyla ilişiğinin kesilmesine ilişkin karar gönderilmiştir.

Bunun üzerine davacı tarafından, doktora kaydının silinmesine ilişkin işlem ile bu işleme gerekçe olarak gösterilen doktora yeterlilik sınavından başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

26/11/2016 tarih ve 29900 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Hacettepe Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-öğretim ve Sınav Yönetmeliği'nin "Yeterlik sınavı" başlıklı 39. maddesinde. "Derslerini başarı ile tamamlayarak 90 AKTS kredisini elde eden ve akademik ortalaması 4 üzerinden en az 3,00 olan öğrenci, takip eden yarıyılda Yeterlik Sınavına Hazırlık dersini seçer.

Bu dersin sonunda gireceği yeterlik sınavı, öğrencinin alanındaki temel konular ve kavramlar ile doktora çalışmasıyla ilgili bilimsel araştırma derinliğine sahip olup olmadığının ölçülmesidir. Yüksek lisans derecesi ile kabul edilen öğrenci en geç beşinci yarıyılın, lisans derecesi ile bütünleşik doktora programına kabul edilmiş olan öğrenci en geç yedinci yarıyılın sonuna kadar yeterlik sınavına girmek zorundadır.

Yeterlik sınavları, enstitü akademik anasanat/anabilim kurulu veya YÖK tarafından onaylanmış akademik bilim dalı kurullarının görüşü ve enstitü yönetim kurulu tarafından onaylanan yeterlik sınav jürisi tarafından yapılır. Yeterlik sınav jürisi en az ikisi başka yükseköğretim kurumundan olmak üzere, danışman dahil beş asıl ve en az birisi başka yükseköğretim kurumundan olmak üzere iki yedek öğretim üyesinden oluşur.

Yeterlik sınavı, öğrencinin bulunduğu programdaki temel ders konularını içerecek şekilde düzenlenir. Sınav yazılı ve sözlü olarak iki bölüm halinde yapılır. Yazılı sınavdan en az 70 puan alan öğrenci sözlü sınava girebilir. Yazılı sınavdan başarılı olan öğrenci, en çok 90 dakikalık bir sözlü sınava alınır. Yeterlik sınav notu, yazılı sınav notunun %60’ı ile sözlü sınav notunun %40’ının toplamı olup 100 tam puan üzerinden değerlendirilir. Başarı notu en az 75’tir.

Gerekçeli ve yazılı sınav sonuç raporu anabilim dalı başkanlığınca yeterlik sınavını izleyen üç iş günü içinde ilgili tutanakla birlikte enstitü müdürlüğüne bildirilir. Yeterlik sözlü sınavı öğretim elemanları, lisansüstü öğrenciler ve alanın uzmanlarından oluşan dinleyicilerin katılımına açık olarak yapılır.

Yeterlik sınavı jürisinin önerisi ve enstitü yönetim kurulu kararı ile yeterlik sınavında başarılı olan öğrenciye, ders yükünü tamamlamış olsa bile, toplam yerel kredinin üçte birini geçmemek koşuluyla fazladan ders/dersler yüklenebilir. Öğrenci, bu derste/derslerde tez savunma sınavına girmeden önce başarılı olmak zorundadır. Yeterlik sınavında başarısız olan öğrenci başarısız olduğu bölüm/bölümlerden bir sonraki yarıyılda tekrar sınava alınır.

Bu sınavda da başarısız olan öğrencinin doktora programı ile ilişiği kesilir. Lisans derecesi ile bütünleşik doktora programına kabul edilmiş ve en az yedi dersini başarı ile tamamlamış bir öğrenci yüksek lisans programına geçebilir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacının doktora öğrenciliğinden kaydının silinmesine ilişkin 25/06/2019 tarih ve 2019:V-2 sayılı Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yönetim Kurulu kararı davacıya 19/12/2019 tarihli doktora yeterlilik sınavından başarısız sayılmasına ilişkin sonucun tarafına yazılı olarak bildirilmesi istemiyle yapmış olduğu başvuru sonucunda doktora yeterlilik sınav tutanağı ile birlikte 20/12/2019 tarih ve 12908312 tarihli işlem ile tebliğ edildiği ve davacının da bu tebliğ üzerine davasını 18/02/2020 tarihinde açtığı görüldüğünden, 60 günlük dava açma süresi içinde açılan davanın süresinde olduğu, bu sebeple davanın süresinde açılmadığı yönündeki davalı iddiası yerinde görülmeyerek davanın esasının incelenmesine geçilmiştir.

İdare Mahkemelerince, dava dilekçelerinin incelenerek davacı tarafından iptali istenen idari işlem veya işlemlerin net bir şekilde ortaya konulması gerekmektedir. Davacıların dava konusu ettikleri işlemlerin belirlenmesinde dava dilekçesi bir bütün olarak değerlendirilmesi istemlerin net olarak ortaya konulması açısından önemlidir.

Salt dava dilekçesinin "Konu" kısmında iptalinin istendiği işlemlerin iptali istendiği düşünülmemeli, dava dilekçesi içeriğinden anlaşılan iptalini talep ettiği işlemler yönünden de incelemeler yapılmalıdır.

Dava dilekçesi içeriğinden istemin net olarak anlaşılamaması veya iptalini istediği işlemler yönünden ise Mahkemelerce tereddütün bulunması durumunda, İdari Yargılama Usul Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca dilekçe ret kararı verilerek bu hususların açıklığı kavuşturularak dosyaların incelenmesi gerekmektedir.

Davacı tarafından verilen dilekçenin incelenmesinden; her ne kadar dava dilekçesininin "Konu" kısmında sadece doktora öğrencilik kaydının silinmesine ilişkin işlemin tarih ve sayısını göstererek iptalini istemişse de; dava dilekçesinin içerik kısmında doktora yeterlilik sınavından başarısız sayılmasına ilişkin işlemin de hukuka aykırı olduğu, jürinin oluşumunun hukuka uygun olarak yapılmadığı ve jüri değerlendirmesinin de bilimsel ve objektif ilkeleri içermediği yönünden iddialar da bulunduğu görüldüğünden, dava dilekçesinin bir bütün olarak değerlendirilmesinden, davalı idarece dosyaya sunulan ve davacının doktora yeterlilik sınavından başarısız sayılmasına ilişkin 12/06/2019 tarihli işlemin de iptalini istediği görülmektedir.

Bu durumda, istinaf mahkemesince davacının doktora yeterlilik sınavından başarısız sayılmasına ilişkin işlemin hukuka uygunluğunun değerlendirilip davacının doktora kaydının silinmesine ilişkin işlem yönünden bir karar verilmesi gerekirken, bu yönde bir inceleme yapılmaksızın, davacının doktora yeterlilik sınavından başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptalini istemediği, doktora öğrencilik kaydının silinmesinin de sınav sonucuna göre bağlı yetkiyle tesis edilmiş bir sonuç işlemi olduğu gerekçesiyle verilen davanın reddine dair karara karşı yapılan istinaf isteminin reddine dair kararda hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, istinaf mahkemesince, davacının doktora yeterlilik sınavından başarısız sayılmasına ilişkin işlem yönünden de hukuki değerlendirme yapılarak doktora öğrenciliğinden kaydına silinmesine ilişkin işlemin hukuka uygun olup olmadığı yönünden yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.