Danıştay 8. Daire E.2021/3191 K.2025/3359

Dava konusu istem: :Antalya ili, Manavgat ilçesi, ... Mahallesinde kain ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde turizm faaliyeti yürütmekte olan davacı şirket adına tanzim edilen, 700 yataklı 5 yıldızlı otel tahsisine ilişkin ödenmediği iddia olunan 1.236.312,00 TL tutarındaki orman köylüleri kalkınma gelirinin 30 gün içerisinde ödenmesi, aksi takdirde genel hükümler çerçevesinde icra yoluyla tahsil edileceğine ilişkin ... tarih E... sayılı Orman Genel Müdürlüğü işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

700 yataklı 5 yıldızlı otel tesisi gerçekleştirmek üzere davacı şirket adına 04/03/2005 tarihinde kesin tahsis yapılması üzerine belirtilen asıl alan kesin tahsisinden kaynaklanan 1.236.312,00 TL orman köylüleri kalkındırma gelirinin davacı şirket tarafından Orman Genel Müdürlüğü hesabına ödenmesi gerektiğinin bildirilmesine ilişkin ve dava konusu işlemin dayanağı olan Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünün ... tarih E... sayılı işleminin iptali istemiyle Mahkemelerinin ... esasına kayıtlı dosyasında açılan davada;

anılan Mahkemenin ... tarih ve K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiğinden, bahsi geçen alacağın davacıdan tahsil edilmesine ilişkin dava konusu işlemin de bu haliyle dayanaksız ve hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Usule ilişkin olarak, davaya konu edilen işlemin kesin ve yürütülebilir bir işlem olmadığı, bu nedenle davanın incelenmeksizin reddi gerekirken işlemin iptali yönünde karar verilmesinde usul kurallarına uygunluk bulunmadığı; esasa ilişkin olarak, 2634 sayılı Kanun'un 15. maddesi gereğince Orköy gelirinin tahsis tarihini takip eden üçüncü yıldan itibaren beş yıl vade ve beş eşit taksitte alınabileceği düzenlendiğinden, Orköy gelirinin doğduğu 2005 ve 2006 yıllarından itibaren maddede belirtildiği şekliyle ödeme zamanının belirli olduğu, bu nedenle ayrıca tebligata gerek bulunmadığı,

ayrıca somut olayda tahsil zamanaşımının oluşabilmesi için öncelikle söz konusu alacağın miktarının hesaplanması, ödeme tarihlerinin belirlenmesi ve söz konusu borcun ödenmesinin borçludan istenilmek suretiyle tahakkukunun yapılmış olması gerektiği, bu itibarla 2019 tarihi itibarıyla henüz tahakkuku yapılmış bir kamu alacağının tahsil zamanaşımına uğradığından söz edilemeyeceği belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... Turizm Alanı kapsamındaki Antalya ili, Manavgat ilçesi, ...

Mahallesinde bulunan ... parsel numaralı 160.793 m2 yüzölçümlü orman vasıflı Hazine taşınmazının 72.719,37 m² yüzölçümlü kısmı üzerinde 700 yataklı 5 yıldızlı otel tesisi gerçekleştirmek üzere Kültür ve Turizm Bakanlığınca davacı şirket adına 4/3/2005 tarihinde kesin tahsis yapıldığı, bilahare şirketin kapasite artış talebi üzerine; tesis kapasitesi 880 yatak artırılarak tesis için ... tarih ve ... sayılı Olur gereği 1580 yataklı 5 yıldızlı Otel Turizm Yatırımı Belgesinin düzenlendiği,

ayrıca yine ... parsel sayılı taşınmazın 520 m² yüzölçümlü kısmı ile bu taşınmazın bitişiğinde bulunan ... ada, ... parsel numaralı 16.222 m² yüzölçümlü Hazine taşınmazı için üzerinde 200 yatak kapasiteli personel lojmanı yapılmak üzere ek alan olarak 31/05/2006 tarihinde; ... parsel numaralı 4.079,91 m² yüzölçümlü Hazine taşınmazı için ise ek alan olarak 03/07/2009 tarihinde şirket adına kesin tahsisin yapıldığı,

son olarak şirketin 72 yataklık personel yatağı artış talebi Kültür Turzm Bakanlığınca uygun görülerek tesis için ... tarih ve ... sayılı Olur gereği 1580 müşteri yatağı+272 personel yatağı kapasiteli 5 yıldızlı Otel Turizm İşletmesi Belgesi düzenlendiği, Tarım ve Orman Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı yazıları ile kesin tahsise konu taşınmazlardan 1077 parsel numaralı taşınmazın orman arazisi ve kumluk olarak tescil edildiği, davacı şirket adına yapılan kesin tahsislere ilişkin Orköy bedelinin hesaplanması gerektiğinin bildirildiği,

daha sonra Kültür ve Turizm Bakanlığının 19/06/2019 tarih ve E.506985 sayılı yazısı ile orman vasıflı alanlara ilişkin olarak asıl ve ek alan kesin tahsisleri ile kapasite artışından kaynaklı olarak toplam yatırım maliyetinin %3 ü oranında Orköy bedellerinin hesaplandığı,

bunun üzerine Manavgat Orman İşletme Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işlemi ile 700 yataklı 5 yıldızlı otel tesisi gerçekleştirmek üzere Kültür ve Turizm Bakanlığınca davacı şirket adına 04/03/2005 tarihinde yapılan kesin tahsis işleminden kaynaklı olarak Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın ... tarih ve E... sayılı yazısında belirtilen 1.236.312,00-TL tutarlı Orköy gelirinin, vade tarihleri olan 04/03/2008-04/03/2009-04/03/2010-04/03/2011-04/03/2012 tarihlerinden itibaren hesaplanacak gecikme zammı ile birlikte işbu yazının tebliğinden itibaren 30 gün içinde ödenmesi,

ödenmemesi durumunda genel hükümler çerçevesinde icra yolu ile tahsiline girişileceğinin bildirilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6831 sayılı Orman Kanunu'nun Ek-3. maddesinde, "Devlet ormanları içinde veya bitişiğinde oturan halkın kalkındırılmasına katkıda bulunmak amacıyla Orman Bakanlığı emrinde bir fon teşkil edilmiştir.

A) Bu fonun gelirleri: (...) c) (Değişik alt bend: 23.09.1983 - 2896 S.Kanun/madde 59) 6831 sayılı Orman Kanunu hükümleri gereğince verilecek izin veya irtifak haklarına dayanılarak, Devlet ve diğer kamu tüzelkişileriyle özel hukuk tüzelkişilerince kar gayesi bulunmaksızın ve kamu yararına hizmetlerde kullanılmak üzere yapılacak tesisler dışındaki her türlü tesisin, proje toplam bedelinden orman sahasına isabet eden kısmının yüzde üçü (%3'ü) oranında alınacak hisseden;

(...) teşekkül eder." hükmü yer almakta olup anılan düzenleme, 03/03/2001 tarih ve 24335 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 4629 sayılı Bazı Fonların Tasfiyesi Hakkında Kanun'un 1. maddesinin (b) bendi gereğince yürürlükten kaldırılmış ise de; aynı Kanun'un Geçici 1. maddesinde, "A) Bu Kanun ile yürürlükten kaldırılan fonların gelirlerine ilişkin olarak; (...) c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilenler ve bu Kanunla düzenleme yapılanlar dışındaki diğer her türlü fon gelirleri de bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümlere göre tahsil edilmeye devam edilir.

Ancak bu gelirler genel bütçe geliri addedilir ve tahsilatı yapan kurumlarca bütçeye gelir yazılmak üzere genel bütçe saymanlıklarına aktarılır. Gerektiğinde bu bent kapsamındaki gelirleri bir yandan genel bütçeye veya katma bütçelere özel gelir, diğer yandan fonların devamında yarar görülen hizmetlerinde kullanılmak üzere ilgili kuruluş bütçelerinde açılacak özel tertiplere Maliye Bakanlığınca özel ödenek kaydedilir.

Özel ödeneklerden kullanılmayan miktarlar, ertesi yıl bütçesine devren gelir ve ödenek kaydedilir. d) Genel bütçeye veya kurum bütçelerine gelir yazılan fon gelirlerinin takip ve tahsili ilgili kurum ve kuruluşlarla birlikte Maliye Bakanlığınca da izlenir ve takip edilir. Bu gelirlerin takip ve tahsilinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu'nun "Orman fonuna katkının taksitlendirilmesi" başlıklı 15. maddesinde, "Ormanlarda yer alacak turizm yatırımı belgeli tesislerin, 6831 sayılı Orman Kanununun Ek 3 üncü maddesinin (c) fıkrası uyarınca ödemek zorunda oldukları bedel, tahsis tarihini takip eden üçüncü yıldan itibaren, beş yıl vade ve beş eşit taksitte alınır." düzenlemesi yer almaktadır.

Kamu Taşınmazlarının Turizm Yatırımlarına Tahsisi Hakkında Yönetmelik'in 21/1-c bendinin, 07/01/2010 günlü, 27455 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan yönetmelikle değişiklik yapılmadan önceki halinde. "Tahsis edilen taşınmazın orman arazisi olması halinde.

31/12/2005 tarihli ve 26040 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Orman Köylüleri Kalkınma Hizmetlerine İlişkin Esas ve Usullerin 5 inci maddesinde belirtilen esas ve usullere göre bütçeye gelir kaydedilmek ve bir defaya mahsus olmak üzere Orman Köylüleri Kalkındırma Geliri alınır. Orman Köylüleri Kalkındırma Geliri proje toplam bedelinin orman sahasına isabet eden kısmının yüzde üçüdür.

Ayrıca işletmede tür, sınıf ve kapasite değişikliği yapılması halinde, yatırım veya işletme belgesi düzenlendiği tarihteki birim maliyetler üzerinden yapılan değişiklik esas alınarak hesaplanacak bedel her defasında ödenir" kuralına yer verilmiştir.

Söz konusu Yönetmelik'in 07/01/2010 günlü, 27455 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değiştirilen 21/1-c bendinde ise. "Tahsis edilen taşınmazın orman arazisi olması halinde. 31/12/2005 tarihli ve 26040 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Orman Köylüleri Kalkınma Hizmetlerine İlişkin Esas ve Usullerin 5 inci maddesinde belirtilen esas ve usullere göre bütçeye gelir kaydedilmek ve bir defaya mahsus olmak üzere Orman Köylüleri Kalkındırma Geliri alınır.

Orman Köylüleri Kalkındırma Geliri proje toplam bedelinin orman sahasına isabet eden kısmının yüzde üçüdür. Ayrıca tesiste tür, sınıf ve kapasite değişikliğinin belgelendirildiği tarihteki birim maliyetlere göre hesaplanacak bedel ile yine aynı yıl birim maliyetleri esas alınarak önceki tür, sınıf ve kapasiteye göre hesaplanan bedel arasındaki farkın yüzde üçü alınır. Yeni bedelin önceki bedelden düşük olması halinde iade yapılmaz." hükmü yer almaktadır.

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un "Ödeme zamanı ve önce ödeme" başlıklı 37. maddesinde, "Amme alacakları hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda ödenir. Hususi kanunlarında ödeme zamanı tesbit edilmemiş amme alacakları Maliye Vekaletince belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu ödeme müddetinin son günü amme alacağının vadesi günüdür. Amme borçlusu isterse borcunu belli zamanlardan önce ödeyebilir.".

"Tahsil zamanaşımı" başlıklı 102. maddesinde, "Amme alacağı, vadesinin rastladığı takvim yılını takib eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar. Para cezalarına ait hususi kanunlarındaki zamanaşımı hükümleri mahfuzdur. Zamanaşımından sonra mükellefin rızaen yapacağı ödemeler kabul olunur." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu işlem incelendiğinde; orman vasıflı Hazine taşınmazının 72.719,37 m² yüzölçümlü kısmı üzerinde 700 yataklı 5 yıldızlı otel tesisi gerçekleştirmek üzere Kültür ve Turizm Bakanlığınca davacı şirket adına 04/03/2005 tarihinde yapılan asıl alana ilişkin kesin tahsis işlemi nedeniyle hesaplanan 1.236.312,00-TL Orköy gelirinin, vade tarihleri olan 04/03/2008-04/03/2009-04/03/2010-04/03/2011-04/03/2012 tarihlerinden itibaren hesaplanacak gecikme zammı ile birlikte işbu yazının tebliğinden itibaren 30 gün içinde ödenmesi, ödenmemesi durumunda genel hükümler çerçevesinde icra yolu ile tahsiline girişileceğinin bildirildiği görülmektedir.

İşbu davanın konusu olan 700 yataklı 5 yıldızlı otel tesisi gerçekleştirmek üzere Kültür ve Turizm Bakanlığınca davacı şirket adına 04/03/2005 tarihinde yapılan asıl alana ilişkin kesin tahsis işlemini de kapsar şekilde,

orman vasıflı alanlara ilişkin olarak davacı şirket lehine tesis edilen asıl ve ek alan kesin tahsisleri ile kapasite artışından kaynaklı olarak toplam yatırım maliyetinin %3 ü oranında hesaplanan toplam 2.807.742,91-TL tutarındaki Orman Köylüleri Kalkındırma Gelirinin Orman Genel Müdürlüğü hesabına ödenmesi gerektiğine ilişkin tesis edilen Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işlemine karşı açılan davada; ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı iptal kararına karşı davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Orman Genel Müdürlüğünce yapılan istinaf başvurusunun reddine yönelik verilen karara karşı yapılan temyiz başvurusunun incelenmesi neticesinde, Dairemizin 08/04/2025 tarih ve E:2021/3183 K:2025/3357 sayılı kararı ile davacı şirket adına 04/03/2005 tarihinde yapılan asıl alana ilişkin kesin tahsis işlemi nedeniyle toplam yatırım maliyetinin %3'ü oranında hesaplanan 1.236.312,00-TL Orköy gelirine ilişkin ödeme yükümlülüğünün,

-2634 sayılı Kanun'un 15. maddesinde vadeye ilişkin özel düzenleme bulunmakta ise de- 04/03/2012 tarihinde henüz doğmadığı, zira davacı tarafından ödenmesi gereken tutarın ne kadar olduğuna ilişkin bir tahakkuk işleminin o tarihte henüz söz konusu olmadığı, Kültür ve Turizm Bakanlığının davaya konu ... tarih ve E... sayılı işlemi ile toplam yatırım maliyetinin %3'ü oranında hesaplanan Orköy gelirlerinin ödenmesi gerektiğine ilişkin yazının ise tahakkuk işlemi niteliğinde olduğu,

zamanında usulüne uygun tahakkuk işlemi yapılmamış Orköy gelirlerine yönelik olarak davalı idarelerce bu gelirlerin ilanihaye istenebilecek olması turizm yatırımcıları yönünden hukuk güvenliğini sarsacağından bu hususta 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 146. maddesinde yer alan on yıllık zamanaşımı kuralının uygulanması gerektiği, buna göre, 2634 sayılı Kanun'un 15. maddesinde yer alan vade tarihine ilişkin düzenleme gereği somut olayda davacının ödemesi gereken Orköy gelirinin vade tarihinin son gününün 04/03/2012 tarihi olduğu,

bu tarihten itibaren 10 yıllık genel zamanaşımı süresi hesaplandığında ise 04/03/2022 tarihine kadar söz konusu gelirin davacıdan tahsil edilebileceği sonucuna ulaşıldığı, şu halde; incelenen Orköy gelirine yönelik alacak zamanaşımına uğramadığından, davacı şirket adına 04/03/2005 tarihinde yapılan asıl alana ilişkin kesin tahsis işlemi nedeniyle hesaplanan 1.236.312,00-TL Orköy gelirinin ödenmesi gerektiğine yönelik dava konusu işlemin bu kısmı yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle bozma kararı verilmiştir.

Buna göre, davacı şirket adına 04/03/2005 tarihinde yapılan asıl alana ilişkin kesin tahsis işlemi nedeniyle hesaplanan 1.236.312,00-TL Orköy geliri zamanaşımına uğramadığından ve bu bedelin genel zamanaşımı hükümleri uyarınca 04/03/2022 tarihine kadar ödenmesinin istenebileceği açık olduğundan vade tarihleri belirlenmiş şekilde ve 5 eşit taksitte ödenmesinin istenilmesine yönelik dava konusu ... tarih ve E... sayılı Manavgat Orman İşletme Müdürlüğü işleminde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.