Danıştay 8. Daire E.2021/4076 K.2025/1216

Dava konusu istem: Davacıya ait ... plaka sayılı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve... seri nolu işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:......, K:...6 sayılı kararda; ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan söz konusu araçla belediye sınırları dâhilinde ücret karşılığında yolcu taşımacılığı yapıldığının usulüne uygun olarak düzenlenmiş denetim tutanağı ile tespit edildiğinin anlaşıldığı, bu durumda; ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan yolcu taşımacılığı yapıldığı saptanan söz konusu aracın 2918 sayılı Kanun'un Ek-2/3-a maddesi kapsamında 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, işe geç kalan çalışanlarını işçileri işe yetiştirmek amaçlı ticari amaç gütmeden taşımacılık yapıldığı, davacının kendi çalışanını kendi aracı ile işine götürmek için belediyeden herhangi bir ruhsat alınmasının gerekmediği, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesinin korsan taksicilikle mücadele için yasalaştırıldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, davacı tarafından yürütmenin durdurulması istemli olarak temyiz başvurusunda bulunulmuş ise de, yürütmenin durdurulması harcının yapılan ihtara rağmen yatırılmadığı ve bu nedenle yürütmenin durdurulması isteminden vazgeçilmiş sayıldığı görüldüğünden Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının maliki olduğu ... plaka sayılı aracın Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve... seri nolu işlemin tesis edilmesi üzerine temyizen bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesi değiştirilerek, "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır.

Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten men edilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş günsüreyle trafikten men edilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir.

Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde; "büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek;

kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek"; (p) bendinde; "büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek.

(Ek cümle: 16/5/2018-7144/14 md.) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

Aynı Kanunun "Ulaşım hizmetleri" başlıklı 9. maddesinde ise; "Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır." hükümleri yer almaktadır.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Servis Araçları Yönergesi'nin 1. maddesinde, bu yönergenin İstanbul Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde yolcu taşıma izni verilen servis araçlarının hangi koşullar altında ve ne şekilde çalışacaklarını, bunların işleticileri ile verilen hizmetten yararlanan kuruluşlar/şahıslar arasındaki ilişkileri, uygulamayı yürütecek ve denetleyecek olan kuruluş ve organların yetki ve sorumluluk alanlarını belirlemek amacıyla hazırlandığı.

14. maddesinin "D) Ücretsiz Servis Aracı İşletiminin Yerine Getirilmesi Sırasında Uyulacak Esaslar" başlıklı bölümünün 5. numaralı kısmında; kendi personelini taşıyanlar için servis taşımacılığında, sadece kendi esas iştigal konusu ile ilgili personelini şehir içinde taşımak üzere yolcu taşımacılığı yapacak ve ticari maksatla taşımacılık yapmayacaklara izin belgesi düzenleneceği belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

18.12.2019 tarihinde yapılan denetimde düzenlenen ve araç sürücüsü ile yolcular tarafından da imzalanan tutanakta; faaliyet konuları arasında ticari amaçlı yolcu taşımacılığı da bulunan davacı şirkete ait araçla iki kişinin taşındığı, dosyaya sunulan bilgi ve belgelere göre de yolcuların davacı şirketle bağlantılı personeller olduğu görülmektedir.

Her ne kadar davacı şirket tarafından, yolcuların ücret karşılığında taşınmadığı ve bu nedenle ilgili belediyeden izin alınmasının gerekmediği ileri sürülmüş ise de, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre davacının kendi personelini taşımak için alınması gerekli güzergah izin belgesini de almadığı anlaşıldığından bu yöndeki iddiasına itibar edilmemiştir.

KARŞI OY

(X)-Dava, davacıya ait ... plaka sayılı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... seri nolu işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

Dosyanın incelenmesinden; 18.12.2019 tarihinde yapılan denetimde düzenlenen ve araç sürücüsü ile yolcular tarafından da imzalanan tutanakta; faaliyet konuları arasında ticari amaçlı yolcu taşımacılığı da bulunan davacı şirkete ait araçla iki kişinin taşındığı, dosyaya sunulan bilgi ve belgelere göre de yolcuların davacı şirketle bağlantılı personeller olduğu görülmektedir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, "Personel servis aracı: Herhangi bir kamu kurum ve kuruluşu veya özel veya tüzel kişilerin personelini bir akit karşılığı taşıyan şahıs veya şirketlere ait minibüs ve otobüs türündeki ticari araçlardır. Kamu kurum ve kuruluşları ile özel ve tüzel kişilere ait araçların kendi personelini veya yolcusunu taşıma işi bu tanımın kapsamına girmez." hükmü yer almaktadır.

26/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesi değiştirilerek, "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır.

Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten men edilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün

süreyle trafikten men edilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir.

Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3. maddesi uyarınca işlem tesis edilebilmesi için gerekli izin ve belgeler olmadan ticari amaçla servis taşımacılığının yapılması gerekmekte olup, kendi personelini veya yolcusunu kendi aracıyla taşıma işinin personel servisi kapsamında bir ticari taşıma olmaması nedeniyle, kendi personelini veya yolcusunu kendi aracı ile taşıyan gerçek ve tüzel kişilere 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3. maddesi uyarınca işlem tesis edilebilmesi mümkün değildir.

Diğer taraftan, gerçek veya tüzel kişilerin kendi personelini veya yolcusunu taşıma işinden söz edilebilmesi için, yolcuların ilgili iş yerinde çalışıyor olması, yolcuların taşındığı aracın gerçek ya da tüzel kişilere ait olması ve yolcuların ücret karşılığı taşınmaması gerekir.

Bu durumda; davacı şirkete ait araç ile davacı şirket bünyesinde çalışan personelin taşındığı ve dolayısıyla söz konusu taşımacılığın 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi kapsamına girmediği anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, hukuka aykırı bulunan temyize konu kararın bozulması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.