Danıştay 8. Daire E.2021/4240 K.2024/1419

Dava konusu istem: ... İli, ... İlçesi dahilinde ve davacı şirket uhdesinde bulunan S:... sayılı II (a) grup işletme ruhsatına ilişkin olarak, 3213 sayılı Kanun'un 7. maddesinde yazılı izinlerin süresi içerisinde sunulmadığından bahisle 3213 sayılı Kanun'un 24. maddesinin 11. fıkrası uyarınca toplam 170.345,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ...... günlü, E:..., K:... sayılı kararda.

13.08.2013-14.08.2023 tarihleri arasında geçerli S... sayılı II(a) grup maden işletme ruhsatı sahibi olan davacı şirketin 2015 yılı içinde davalı idareye başvurarak 4342 sayılı Mera Kanununun 14/a.maddesi uyarınca tahsis amacı değiştirilerek Hazine adına tescil edilmesini istediği, bunun üzerine 24.11.2015 tarihinde davalı idarece gerekli müracaatların yapıldığı, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın ... tarih ve E... sayılı yazısı ile tahsis amacı değişikliğinin uygun görüldüğünün bildirildiği,

neticede işletme ruhsatının düzenlendiği 13.08.2013 tarihinden itibaren 3 yıl içinde işletme izninin alınabilmesi için gerekli olan mülkiyet izninin davalı idareye sunulmadığı, bu tarihten çok sonra 25.11.2019 tarihinde taşınmazın Hazine adına tescil edildiği, davacının işletme ruhsatını 13/08/2013 tarihinde almasına karşılık dava konusu işlem tarihi itibariyle 3213 sayılı Kanun'un 7. maddesinde öngörülen izinlerin ( mera vasıflı taşınmazın tahsis amacı değiştirilerek Hazine adına tescil edilmesi için gerekli olan mülkiyet izninin) alınmadığı, buna ilişkin izin belgelerinin sunulmadığı,

her ne kadar davacı şirket tarafından 3213 sayılı Kanun'un 7. maddesinde öngörülen izinlerin alınmamasında atfı kabil bir kusurunun bulunmadığı ileri sürülmüş ise de; madenlerin milli menfaatlere uygun olarak aranması, işletilmesi, üzerinde hak sahibi olunması ve terk edilmesi ile ilgili esas ve usuller gereğince, maden sahalarına ilişkin olarak ilgili kurumlardan alınacak bütün izinlerin ruhsat sahibinin sorumluluğunda olduğu, bu sorumlulukların yerine getirilmemesi,

bir başka anlatımla ruhsat sahalarına ilişkin izinlerin alınmaması durumunda ruhsat sahibinin herhangi bir hak talebinde bulunamayacağı gibi, davacı şirketin ileri sürdüğü söz konusu iddiada dahi alınması gereken izinleri öngörülen sürede almadığının davacı şirket tarafından da açıkça kabul edildiği gerekçesiyle davacı şirket tarafından, ... ili ...

İlçesi dahilinde ve davacı şirket uhdesinde bulunan S:... sayılı II (a) Grubu maden işletme ruhsatı için öngörülen mülkiyet izninin davalı idareye sunulmadığı sabit olduğundan, davacı şirkete 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24/11 maddesi uyarınca para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:Davacı şirketin maden ruhsat sahasında kalan sahada mera tahsis değişikliği yapılması için gerekli başvuru işlemlerini süresi içerisinde yaptığı ve 3213 sayılı Kanun'un 7. maddesinde öngörülen izinlerin alınması kapsamında iradesini ortaya koyduğu, ancak bu konuda karar vermeye yetkili olan ...

İl Mera Komisyonunca karar alması sürecinde işletilen gerekli izin ve onay alma süreçlerinin uzaması nedeniyle davacı şirketin gerekli olan izinleri süresi içerisinde alamadığı ve süresi içinde bu izinlerin alınmamasında davacıya atfedilebilecek her hangi bir kusur bulunmadığı davacının,

ruhsat sahası kapsamında gerekli izinlerin alınması için Bakanlığa başvurarak Kanun'un 7. maddesinde öngörülen izinlerin alınması kapsamında iradesini ortaya koymasına rağmen kendisine atfedilemeyecek nedenlerden dolayı ilgili izinleri süresi içerisinde Genel Müdürlüğe sunamadığı ve dolayısıyla 3213 sayılı Kanun'un 7. maddesine göre işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren (13.08.2016) üç yıl içinde almak zorunda olduğu gerekli izinleri alamamasında herhangi bir kusurunun bulunmadığı anlaşıldığından,

davacının 3213 sayılı Kanun'un 7. maddesine göre alınması gereken izinleri süresi içerisinde sunamadığından bahisle idari para cezası ile cezalandırılmasına yönelik dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddine ilişkin mahkeme kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle, davacının istinaf isteminin kabulüne, ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... günlü, E:... K:... sayılı kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararında, izinler için başvuruların yapıldığı ancak başvuruların sonuçlandırılmadığı belirtildiği, ancak davacı tarafından başvurulara ilişkin olarak yasal sürecin başlatılmadığı, izinler için yapılan başvuruların zımnen reddini müteakip dava açılmadığı veya saha terk edilmediği gibi ruhsat hukukunu devam ettirme yönünde irade sergilendği, davacı şirketin kusurundan bahisle kusuru bulunmayan davacıya idari para cezası verilemeyeceği belirtilmiş olup,

mevzuat değişikliği ile ruhsat iptali yaptırımının idari para cezasına dönüştürülmüş olmakla birlikte kanun hükümlerinden açıkça anlaşılacağı üzere “kusur” varlığına atıf yapılmadığı, ruhsat sahibine 3 yıllık sürenin sonunda idari para cezası uygulanmasının Maden Kanununun açık emri olduğu ve davalı idarenin bu hususta takdir yetkisi bulunmadığı, davacının 3 yıllık sürenin bitimi olan 13.08.2016 tarihinden yaklaşık üç yıl sonra 28.11.2019 tarihinde izinleri sunduğu, hangi izinlere başvurulduğu ve sonuçlanıp sonuçlanmadığı hususlarının davalı idareye Kanunda öngörülen 3 yıllık sürede bildirilmediğinin sabit olduğu,

dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırı yön bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Dairemizin E:... sayılı dosyası kapsamında verilen karar sebebiyle, dava konusu işlemin dayanağı kalmadığından, temyize konu kararın bu gerekçeyle onanması gerektiği sonucuna varılmıştır. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

... İli, ... İlçesi dahilinde ve davacı şirket uhdesinde bulunan S:... sayılı II (a) grup işletme ruhsatına ilişkin olarak, 3213 sayılı Kanun'un 7. maddesinde yazılı izinlerin süresi içerisinde sunulmadığından bahisle 3213 sayılı Kanun'un 24. maddesinin 11. fıkrası uyarınca toplam 170.345,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

3213 sayılı Kanun'un "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinin 2. fıkrasında, "(...) Bu Kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır." hükmüne ve 24. maddesinin 11. fıkrasında, "7. maddeye göre gerekli izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği tarihten itibaren Devlet hakkı alınır.

Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7. maddeye göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip, işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000,00-TL idari para cezası verilir.

İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz." hükmüne yer verilmiştir

Davacının uhdesindeki ruhsat için ... gün ve ... sayılı yazı ile ... Valiliği İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü nezdinde mera tahsis amacı değişikliği yapılması istenilmişse de bu başvurunun zımnen reddi üzerine dava açılabilecekken, dava açılmamış olduğu sabit olmakla, davacının bu noktada kusurunun varlığının da kabulü gerekmektedir.

Davaya konu idari para cezasının amacının ruhsat sahalarının atıl kalmasını önlemek, Devlet hakkı kayıplarını azaltmak ve üretim ile istihdamı arttırmak olduğu düşünüldüğünde, Kanundan doğan yükümlülüğünü yerine getirmediği açık olan davacı şirkete idarî para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşüncesiyle, oluşan çoğunluk görüşüne katılmıyorum.