Danıştay 8. Daire E.2021/4487 K.2024/4427

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Aydın ili dahilinde ve adına kayıtlı bulunan ... sicil sayılı IV. grup ruhsat sahası ile ilgili olarak Maden Kanunu'nun 11 ve 13. maddeleri uyarınca 38.066,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... ve... sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; uyuşmazlıkta, mahallinde yapılan denetim sonucunda düzenlenen 06/02/2019 tarihli mahallinde tetkik raporu düzenlendikten sonra, 08/02/2019 tarihinde davacı şirkette mühendis olarak çalışan B.Ç. isimli kişi tarafından ... sayılı sevk fişlerinin kaybolduğunun jandarmaya bildirildiği, ve yerel bir gazetede zayi ilanı verildiği,

06/02/2019 tarihli mahallinde tetkik raporunda, davacı şirket tarafından kaybolduğu iddia edilen ... sayılı sevk fişleri ile ilgili olumsuz bir değerlendirme yapılmadan sevk fişleri ve diğer mali belgelerin beyanlarla uyumlu olduğunun belirtildiği ve temdit projesinin uygun olduğu tespitine yer verildiği, yine Maden Kanunu ve Maden Yönetmeliğinde kaybolan belgeler nedeniyle izlenecek prosedür ile ilgili olarak bir düzenlemeye yer verilmediği,

dolayısıyla davacı şirketin her ne kadar denetim tarihinden sonra kayıp ilanı verdiği görülse bile kaybolduğu anlaşıldıktan kısa bir süre içerisinde kayıp ilanı verilmesi nedeniyle basiretli bir iş tacir gibi hareket ettiğinin kanulü gerektiği, yine Maden yönetmeliğinde ruhsat sahibi veya vekilinin mahallinde yapılan tetkik ve incelemelere katılmaması veya ruhsat sahibince ya da vekilince herhangi bir nedenle tetkik ve incelemelerin engellenmesi hâlinde ceza verileceği düzenlemesinin yer aldığı,

bu haliyle davacı şirketin, mali belgeleri denetim ekibine vermediğinden ve inceleme veya denetimi engellediğinden bahsedilemeyeceği ve dolayısıyla davacı şirkete isnat edilen fiilin sübut bulmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Genel Müdürlükçe mahallinde görevlendirilen heyetin denetimi sırasında mali denetime esas olan A32 serisinde bulunan bir kısım sevk fişi heyete ibraz edilmediğinden, Maden Kanunu'nun 11. maddesinin 3. fıkrası uyarınca tesis edilen idari para cezası verilmesine yönelik işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, dava konusu işlem ile atıfta bulunulan Maden Kanunu'nun 11. maddesinin 3. fıkrasında yer alan ''ruhsat sahibince herhangi bir nedenle tetkik ve incelemelerin engellenmesi'' eyleminin olayda gerçekleşmediği, mahallinde tetkik heyetine ibraz edilemeyen sevk fişlerinin kaybolduğu, 08.02.2019 tarihli gazeteye ilan verildiği, aynı zamanda jandarmaya ifade verildiği, iradesi dışında gerçekleşen kayıp durumu nedeniyle cezalandırılmasının hukuka aykırı olduğundan işlemi iptal eden kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

(X)- Dava, Aydın ili dahilinde ve davacı adına kayıtlı bulunan ... sicil sayılı IV. grup ruhsat sahası ile ilgili olarak Maden Kanununun 11. ve 13. maddeleri uyarınca 38.066,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... ve ...sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılmıştır. Maden Kanunu'nun 11. maddesinin 3. fıkrasında "Ruhsat sahibi veya vekilinin mahallinde yapılan tetkik ve incelemelere katılmaması veya ruhsat sahibince ya da vekilince herhangi bir nedenle tetkik ve incelemelerin engellenmesi hâlinde 31.054 TL, bu fiillerden herhangi birinin tekrarı hâlinde ise iki katı tutarında idari para cezası uygulanır,..." hükmüne yer verilmiştir.

Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan Maden Yönetmeliği'nin Tanımlar ve Kısaltmalar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının ddd. bendinde "Sevk fişi: 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 240 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinde yer alan sevk irsaliyelerindeki bilgileri ihtiva eden beyan niteliğindeki belgeyi" ifade eder, düzenlemesine, ''Maden Sevkiyatı'' başlıklı 48. maddesinde "1) Ruhsat sahasında açılan ocaktan doğrudan satışlarda, stok alanları, kırma-eleme tesisi veya zenginleştirme tesislerine kadar yapılan birincil sevkiyatlarda Genel Müdürlükten alınan sevk fişlerinin kullanılması zorunludur.

Ayrıca doğrudan satışlarda, sevkiyat güzergahı üzerinde kantar olması halinde sevk fişine kantar fişinin eklenmesi gerekir. Stok alanından dışarıya satışlarda veya yukarıda belirtilen tesislerde işleme tabi tutulduktan sonra yapılan ikincil sevkiyatlarda ise 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre düzenlenmiş sevk irsaliyesinin kullanılması gerekli ve yeterlidir. (2) Sevk fişi Genel Müdürlük tarafından bastırılır.

Genel Müdürlüğün her yıl belirlediği bedel karşılığında zimmetli olarak ruhsat sahibi veya hammadde üretim izin sahibine verilir. Ancak, ruhsat sahasında rödövansçı veya hammadde üretim izin sahasında faaliyeti gerçekleştiren bulunması halinde ise sevk fişinin müştereken veya münferiden talep edilmesi üzerine verilebilir. Sevk fişi koçanlarının numarası özel bir deftere kayıt edilerek takip edilir.

(3) Sevk fişleri, Vergi Usul Kanununun 240 ıncı maddesinde yer alan taşıma irsaliyesindeki bilgileri taşır ve mezkûr Kanunun 230 uncu maddesinde yer alan sevk irsaliyesi niteliğinde olup sevk irsaliyesi yerine geçer.

Genel Müdürlük, mahalli mülki idare amirlikleri veya il özel idareleri tarafından görev verilen yetkili kişiler, ruhsat sahasında açılan ocaktan doğrudan satışlarda, stok alanları, kırma eleme tesisi veya zenginleştirme tesislerine kadar yapılan birincil sevkiyatlarda maden sevkiyatının Genel Müdürlüğe ait sevk fişi ile yapılıp yapılmadığını takip ederek ve denetleyerek Kanunun ilgili hükümlerine göre işlem yapar. düzenlemesine, ''Sevk fişlerinin muhafazası'' başlıklı 58. maddesinde '' Kullanılmış sevk fişlerinin kullanılan tarihten itibaren beş yıl süre ile muhafazası gerekir.

Genel Müdürlükten alınan sevk fişlerinin inceleme ve denetim esnasında istenilmesi halinde ruhsat sahibince ibraz edilmesi zorunludur.

Aksi takdirde, Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında işlem tesis edilir.'' düzenlemesine, Yönetmeliğin " İnceleme ve Denetim" başlıklı 76. maddesinin 4. fıkrasında ise " İnceleme ve denetimlerde ruhsat sahibi Genel Müdürlüğe verdiği teknik ve mali belgelerin hazırlanmasına esas olan bütün belgelerin asıllarını, yapılmış hesapları talep halinde heyet üyelerine göstermek zorundadır." düzenlemesine yer verilmiştir.

Sevk fişleri zimmetli olarak ruhsat sahibine verilen, maden sevkiyatının kontrolü içinde önem arz eden türde bir belgedir. Bu nedenle ruhsat sahiplerince anılan belgelerin muhafazasında dikkat ve özen göstermesi gerekmektedir.

Somut olayda davacı tarafından A32 serisi sevk fişlerinin ...-... arasındaki kısmının kaybolduğu hususundan davalı idarenin sahayı denetime gelmesinden sonra 12.02.2019 tarihli dilekçe ile durumdan haberdar edildiği, 08.02.2019 tarihinde gazeteye ilan verildiği ve 08.02.2019 tarihinde jandarmaya başvururak, belgelerin kayıp olması nedeniyle hükmünün olmadığı beyanını içeren ifade tutanağının düzenlendiği anlaşılmışsa da davalı idarenin sahadaki denetiminden sonra düzenlenen, 06.02.2019 tarihli Mahallinde Tetkik Raporunda ''A32 serisi sevk fişlerinin ...-... kayıp olduğundan heyete ibraz edilemediğine'' ilişkin açıklamalardan sonra,

idarenin durumdan haberdar edildiği, dolayısıyla davacı tarafından gerekli prosedürlerin yerine getirilmesi konusunda basiretli tacir gibi hareket edilmediği ve bu konuda ruhsat sahiplerinden beklenen gerekli dikkat ve özenin gösterilmediği anlaşılmıştır.

Öte yandan mevzuatta sevk fişlerinin kaybolması halinde yapılması gerekenlere ilişkin açık bir düzenlemeye yer verilmemişse de olayda davacı hakkında Maden Kanunun 11. maddesinin 3. fıkrası ile Maden Yönetmeliğinin 76. maddesinin 4. fıkrası ve 6. fıkrası dikkate alınarak işlem tesis edildiği görülmüştür.

İlgili düzenlemelerde inceleme ve denetimlerde ruhsat sahibinin Genel Müdürlüğe verdiği teknik ve mali belgelerin hazırlanmasına esas olan tüm belgelerin heyet üyelerine gösterilmesinin zorunlu olduğu, ruhsat sahibince herhangi bir nedenle tetkik ve incelemelerin engellenmesi halinde idari para cezası verileceği belirtilmektedir.

Olayda sevk fişlerinin bir kısmının kaybolması nedeniyle heyetin yapacağı incelemelerin engellendiğinden bahisle davacı hakkında idari para cezası verilmiştir.

Davacı tarafından mahallinde tetkik heyetinin tetkik ve incelemelerinin kasıtlı bir şekilde engellendiğinden bahsedilemeyecekse de ruhsat sahiplerine zimmetli olarak verilen sevk fişlerinin muhafazası konusunda gerekli dikkat ve özen gösterilmeyerek mahallinde tetkik heyetinin incelemelerinin engellendiğinin kabulünün gerektiği,

kaldı ki davalı idarenin sahayı denetiminden sonra bir tarihte idarenin durumdan haberdar edilmesi ve gazeteye ilan verilmesi nedenleriyle davacının bu bildirimlerde bulunmak yönünde geç kaldığı ve üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmediği sonucuna varıldığından tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı düşüncesiyle çoğunluk tarafından aksi yönde verilen karara katılmıyoruz.