Danıştay 8. Daire E.2021/4544 K.2023/4674

Dava konusu istem: Manisa ili Celal Bayar Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsüne kayıtlı gıda mühendisliği doktora öğrencisi olan davacı tarafından, Doktora Yeterlik Sınavı'nda 2. kez başarısız olduğundan bahisle Manisa Celal Bayar Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 19/4. maddesi gereğince Enstitü ile ilişiğinin kesilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Enstitü Yönetim Kurulu kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu uyuşmazlıkta. 26/12/2019 tarihinde katıldığı doktora yeterlik sınavının sözlü aşamasında davacıya yöneltilen soruların tutanak altına alındığı görülmekte ise de soruların doğru cevapları ve davacının bu sorulara verdiği cevaplara ilişkin herhangi bir tutanak düzenlenmediği,

davacının her bir soruya verdiği cevaba her bir komisyon üyesince ayrı ayrı not takdir edilmeksizin ve takdir edilen notun gerekçeleri ortaya konulmaksızın toplu olarak başarısız olduğu yönünde karar verildiği görüldüğünden, tüm bu hususların, hukuk devletinin en önemli ilkelerinden olan idarenin her türlü işleminin yargı denetiminin yapılabilmesini olanaksız hale getirdiği sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacının doktora yeterlilik yazılı ve sözlü sınavları mevzuatlarda öngörüldüğü şekliyle yapıldığı, davacıya sorulan sorular ile davacının vermiş olduğu cevapların tutanakta yer aldığı, davacıya yazılı sınavda sorulan soruların aynısının sözlü sınavda sorulmasına rağmen davacının bu sorulara cevap veremediği, dolayısıyla davacının akademik bilgi düzeyinin yeterli olmadığı kanaatine varılarak sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek istinaf kararının bozulması istenilmiştir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ: Teknolojik gelişmeler göz önüne alındığında, kamera sisteminin basit bir şekilde kurularak her türlü sözlü sınavlar kolaylıkla kayıt altına alınabileceğinden, sözlü sınavın objektif bir şekilde bilimsel açıdan yapılıp yapılmadığının denetlenebilmesi için, sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınarak yapılması gerektiği düşüncesiyle, kayıt altına alınmadan yapılan sözlü sınavın bu haliyle yargısal denetimin tam anlamıyla yapılamayacağı düşüncesiyle istinaf kararının bu gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nde, ders aşamasını tamamlayan doktora öğrencilerine, alanındaki temel konular ve kavramlar ile doktora çalışmasıyla ilgili bilimsel araştırma derinliğine sahip olup olmadığının ölçülmesi amacıyla yeterlik sınavı yapılacağı yeterlik sınavının yazılı ve sözlü olmak üzere iki aşamadan oluşacağı, yapılan sınavlar sonucunda öğrencinin başarılı olup olmayacağına salt çoğunluk veya oybirliği ile karar verileceği ve bu hususun da Enstitüye bir tutanakla bildirileceği hüküm altına alınmıştır.

Lisanüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliği'nde her ne kadar doktora yeterlik sınavında tutulacak tutanağın içeriğinin nasıl olacağı yönünde bir düzenleme bulunmasa da, özellikle sözlü sınavın yargısal denetiminin yapılabilmesi için sınav sonrası tutulan tutanağın bir takım hususları içermesi zaruridir. Aksi bir düşünce sözlü sınav sonuçlarının yargısal denetimden ari olması sonucunu doğuracak ve bu da dava açan kişiler aleyhine bir durum oluşturacaktır.

Bu bakımdan, doktora yeterlik sınav tutanağında sözlü sınav ile ilgili hangi hususların yer alması gerektiğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Ülkemizde gerek kamuya alımlarda gerekse de görevde yükselmelerde sözlü sınav yapılmaktadır. Bu şekilde yapılan sözlü sınavların amacı en iyi adayı seçmek olduğu için sınava girecek adaylara sorulacak sorular bakımından eşitsizliğe uğranılmaması amacıyla soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması önemlidir.

Ancak doktora yeterlik sınavında adayın alanı ile ilgili akademik düzeyde bilgisinin ölçülmesi ve bilimsel araştırma derinliğine sahip olup olmaması amaçlandığından, sözlü sınav aşamasında öğrencinin verdiği cevaplar üzerinden yeni konulara geçilerek adayın akademik yeterliliğinin ölçüleceği göz önüne alındığında, sözlü sınav öncesinden soruların hazırlanması ve tek düze sorular üzerinden öğrencinin akademik yeterliliği ölçülemeyeceğinden, adaya sorulan soruların alanı ile ilgili olması şartıyla,

sınav esnasında her jüri üyesince yeni soruların sorulabilmesi amacıyla bu konuda jüri üyelerinin serbestçe soru sorma yetkisinin bulunduğu kabul edilmelidir.

Öğrencilere sorulan soruların hangi alanlardan sorulduğu ile yetinilerek sorulan her sorunun ve öğrencilerin sorulan sorulara verdikleri tüm cevapların tutanakta yer alma zorunluluğu bulunmasa da, verilen cevapların genel bir değerlendirilmesi yapılarak öğrencinin hangi gerekçelerle akademik yönden doktora yapmaya yeterli olmadığının açıkça gerekçeli olarak ortaya konulması ve bu hususun her bir jüri üyesince gerekçelendirilerek ayrı ayrı puan verilerek tutanağa bağlanması, yapılan sözlü sınavın nesnelliği ve yargısal denetimi açısından önemlidir.

Dava dosyasında yer alan doktora yeterlilik sınav tutanağın incelenmesinden, davacıya jüri üyelerince herhangi bir not takdir edilmediği gibi, davacının neden başarısız olduğuna ilişkin jüri üyelerince ayrı ayrı tutulması gereken tutanakların da tutulmadığı, hatta davacıya sözlü sınavda ortak bir not takdirinde de bulunulmayarak sadece "başarısız" olduğunun yazıldığı görülmektedir.

Bu durumda, sözlü sınavın yukarıda açıklanan şekilde sorulan sorulara davacının verdiği yanıtlar sonucunda hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin ayrı ayrı tutanaklar ile gerekçeli bir şekilde gösterilmediği anlaşıldığından, davacının girmiş olduğu sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemde bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine dair verilen ve sonucu itibariyle hukuka uygun olan Bölge Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilmek suretiyle onanması gerekmektedir.