Danıştay 8. Daire E.2021/4887 K.2024/844

Dava konusu istem: Davacının kurucu müdürü olduğu ... Kişisel Gelişim Kursu'nda kurum açma iznine aykırı faaliyette bulunulduğundan bahisle, kurum açma izninin iptali ile kurucu olan davacının 5 yıl boyunca tekrar kurum açma, bir kurumu devralma ya da ortak olma izninin verilmemesine ilişkin İstanbul Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla; ... Kişisel Gelişim Kursu'nda kurum açma iznine aykırı eğitim öğretim faaliyetinin yapıldığı iddialarıyla başlatılan soruşturma sonucunda düzenlenen raporda, yabancı dil üzerine alınan onaya rağmen iki sınıfta Türkçe Dersi, bir sınıfta Matematik Dersi, bir sınıfta Fen Bilimleri Dersi yapıldığının tespit edildiği, kurum müdürünün ifadesinden de çeşitli gerekçeler ileri sürülse de başka ders yapıldığı hususunun beyan edildiği, kurumda ruhsata aykırı faaliyet yürütüldüğünden bahisle de dava konusu işlemin tesis ediliği, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesi'nce verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; iznin amacı dışında kullanımının ancak genel amaç olarak kabul edilmesi gereken eğitimin dışına çıkılıp başka bir alanda faaliyet gösterilmesi halinde mümkün olabileceği sonucuna varıldığı, genel olarak eğitim amacının dışına çıkılmadan iznin mevcut sınırlarının aşılması halinde ise uygulanabilecek yaptırımların 5580 sayılı Kanunun 7. maddesinin 2. fıkrasında yer verilen bentler arasında yer alan Yönetmelik ve Yönergelere aykırı fiil veya mevzuata aykırı personel çalıştırma kapsamında değerlendirilebileceği kanatine varıldığı, bu durumda, ...

Kişisel Gelişim Kursunda yabancı dil üzerine alınan onaya rağmen verilen iznin dışında başka derslerden de eğitim verildiği sabit olmakla birlikte, bu fiilin karşılığı olarak 5580 sayılı Kanunun 7/2. maddesi kapsamında para cezası yaptırımı uygulanması gerekirken iznin amacı dışında kullanıldığından bahisle kurum açma izninin iptali ile kurucu olan davacının 5 yıl boyunca tekrar kurum açma, bir kurumu devralma ya da ortal olma izninin verilmemesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk, aksi yöndeki istinafa konu idare mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı, açıklanan nedenlerle, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, ...

İdare Mahkemesi'nin ... gün ve E:... , K:... sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, hukuka aykırı olan Bölge İdaresi Mahkemesi kararının temyizen incelenerek bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, yasa ve usule uygun olan Bölge İdaresi Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, davacının kurucu müdürü olduğu ... Kişisel Gelişim Kursunda kurum açma iznine aykırı faaliyette bulunulduğundan bahisle, kurum açma izninin iptali ile kurucu olan davacının 5 yıl boyunca tekrar kurum açma, bir kurumu devralma ya da ortak olma izninin verilmemesine ilişkin İstanbul Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 1. maddesinde "Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafından açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi, kurumun nakli, devri, personel çalıştırılması, kurumlara yapılacak malî destek ve bu kurumların eğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarının;

eğitim-öğretim, yönetim, denetim, gözetim ve personel çalıştırılmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir.Bu Kanun, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişilerce açılan özel Öğretim kurumları ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarını kapsar." hükmü yer almakta olup; ''Kurum açma izni'' başlıklı 3. maddesinde ise; bir kurumda öğretime başlayabilmek için kurum açma izni alınmasının zorunlu olduğu,

izin başvurularının ilgili millî eğitim müdürlüğüne yapılacağı, Valilikçe yapılan inceleme sonucunda açılması uygun görülen okullar dışındaki kurumlara kurum açma izni verileceği, Valilikçe açılması uygun görülen okullara ilişkin başvuruların ise kurum açma izni verilmek üzere Bakanlığa gönderileceği, kurum açma izni talebinin valilikçe reddedilmesi hâlinde, kurucu veya kurucu temsilcisi tarafından taleplerinin reddine ilişkin işlemin tebliğinden itibaren onbeş iş günü içinde Bakanlığa itirazda bulunulabileceği, itirazın, Bakanlıkça onbeş iş günü içinde karara bağlanacağı, kurum açma izni alınmadıkça,

kuruma öğrenci kaydı yapılamayacağı hükme bağlanmıştır.

Yine anılan Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Kanunda geçen;

...

b) Kurum: Okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, (...) motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, öğrenci etüt eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumlarını,

...

ö) (Ek bend: 03/10/2016 - 676 S.KHK/Madde 77) (676 S. KHK Kabul: 01/02/2018

7070 S.K/Madde 63) Özel öğretim kursu: Kişilerin, Bakanlıkça belirlenmiş bilim gruplarına uygun eğitim ortamlarında, öğrenim seviyelerine, ilgi ve isteklerine uygun öğretim programları doğrultusunda, bilgi, beceri, yetenek ve deneyimlerini geliştirdiği, serbest zamanlarını değerlendirdiği bir bilim grubunda eğitim veren kurumları

...

g) (Değişik bent: 01/03/2014-6528 S.K./9. md) Çeşitli kurslar: Ortaöğretime veya yükseköğretime giriş sınavlarına hazırlık niteliğinde olmamak kaydıyla, kişilerin sosyal, sanatsal, sportif, kültürel ve mesleki alanlarda bilgi, beceri, dil, yetenek ve deneyimlerini geliştirmek, isteklerine göre serbest zamanlarını değerlendirmek amacıyla faaliyet gösteren özel öğretim kurumlarını,... ifade eder."; hükmü yer almakta olup; aynı maddenin (j) bendinde yer alan ; " Öğrenci etüt eğitim merkezi: (...) öğrencilerin, derslerine çalışmalarına, ödev ve projelerini yapmalarına yardımcı olmak;

ilgi, istek ve yetenekleri doğrultusunda sosyal, sanatsal, sportif ve kültürel faaliyetler yürütmek üzere kurulan özel öğretim kurumlarını ifade eder." tanımı 09/02/2017 tarih ve 29974 sayılı R.G.de yayımlanan 687 sayılı KHK.nin 5. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.

Yine anılan Kanun'un "Kurum açma izninin iptali, kurumun kapatılması, devri ve nakli" başlıklı 7. maddesinde ise; "Kurum açma izni verilen kurumlardan iki yıl içerisinde faaliyete başlamayan, faaliyete başladıktan sonra yönetmelikte belirtilen süreden daha fazla izinsiz ara veren veya söz konusu izni amacı dışında kullandığı tespit edilen kurumların kurum açma izni ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir.

Özel öğretim kurumunun;

a) Bakanlıkça onaylı yerleşim planında izinsiz değişiklik yapması,

b) Gerçeğe aykırı reklam ve ilan vermesi veya reklam ve ilanlarda öğrenci resim ve bilgilerini kullanması,

c) Haftalık ders çizelgesi ve programları Bakanlık izni olmadan kurumda uygulaması,

d) Bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunması,

e) Mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmaması veya mevzuata aykırı personel çalıştırması,

f) 14/6/1973 tarihli ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanununun genel ve özel amaçları ile temel ilkelerine uymaması,

g) Kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi,

h) Mevzuata uygun olarak kapatılmaması,

hâllerinde; (a), (b), (c) ve (d) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin beş katı; (e) ve (f) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin on katı ve (g) bendindeki fiil için brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası uygulanır.

Bu fıkranın (a), (b), (c), (d), (e), (f) ve (g) bentlerindeki fiillerin tekrarı hâlinde idari para cezası miktarı beş kat artırılarak uygulanır ve bu bentlerdeki fiillerin üçüncü kez tekrarlanması hâlinde ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir, (h) bendindeki fiilin işlenmesi hâlinde brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası verilir ve kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir.

İdari para cezası, kurum açma iznini vermeye yetkili makam tarafından verilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

... (Ek fıkra: 2/12/2016-6764/62 md.) Bu Kanunda belirtilen şartlara uymadan kurumunu kapatanlar ile soruşturma sonucu kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilen kurucuya beş yıl geçmeden tekrar kurum açma izni veya bir kurumu devralma ya da bir kuruma ortak olma izni verilmez. " hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

... Kişisel Gelişim Kursunda " kurum açma iznine aykırı eğitim öğretim faaliyetinin yapıldığı iddialarıyla başlatılan soruşturma sonucunda düzenlenen raporda, yabancı dil üzerine alınan onaya rağmen iki sınıfta Türkçe Dersi, bir sınıfta Matematik Dersi, bir sınıfta Fen Bilimleri Dersi ve bir sınıfta da İngilizce Dersi yapıldığının tespit edildiği,

bunun üzerine kurum açma izinine aykırı eğitimi öğretim faaliyetinin yapıldığı iddiasının sübut bulduğundan 5580 sayılı Özel Öğretim Kanunun 7.maddesi uyarınca kurum açma izni ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ve kurucuya beş yıl geçmeden tekrar kurum açma izni veya bir kurumu devralma ya da bir kuruma ortak olma izninin verilmemesinin teklif edildiği,

yapılan teklif doğrultusunda da kurum açma izninin iptali ile kurucu olan davacının 5 yıl boyunca tekrar kurum açma, bir kurumu devralma ya da ortak olma izninin verilmemesine ilişkin İstanbul Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı dava konusu işleminin tesis edildiği anlaşılmıştır.

5580 sayılı Kanun'un "Kurum açma izninin iptali, kurumun kapatılması, devri ve nakli" başlıklı 7. maddesinde, kurumların denetimi neticesinde uygulanacak olan yaptırımlar bağlamında ikili bir ayrıma gidildiği; buna göre; eğer kurum açma izni verilen kurum, iki yıl içerisinde faaliyete başlamadıysa veya faaliyete başladıktan sonra yönetmelikte belirtilen süreden daha fazla izinsiz ara verdiyse veyahut da kurum açma iznini amacı dışında kullanırsa, bu kurumların doğrudan kurum açma izni ile iş yeri açma çalışma ruhsatlarının iptal edileceği; ancak; özel öğretim kurumunun.

Bakanlıkça onaylı yerleşim planında izinsiz değişiklik yapması, gerçeğe aykırı reklam ve ilan vermesi veya reklam ve ilanlarda öğrenci resim ve bilgilerini kullanması, haftalık ders çizelgesi ve programları Bakanlık izni olmadan kurumda uygulaması, bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunması, mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmaması veya mevzuata aykırı personel çalıştırması, 14/6/1973 tarihli ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanununun genel ve özel amaçları ile temel ilkelerine uymaması,

kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi ve mevzuata uygun olarak kapatılmamasının ilgili idarece tespiti halinde; anılan fiilin ilk kez gerçekleşmesi durumunda idari para cezası; tekrarı halinde katlı (artırılmış ) idari para cezası yaptırımı ile karşı karşıya kalacağı; üçüncü kez tekrarı halinde ise; kurumun kapatılacağı kurala bağlanmıştır.

Söz konusu düzenlemede amaçsal ve sistematik bir yorumla; Kanun koyucunun mevzuata aykırı işlemleri, aykırılığın ağırlık dercesine göre sınıflandırdığı ve yaptırıma bağladığı; aykırılığın sınıflandırılmasında ise; fiilin ağırlığı, eğitim öğretim hizmetinin niteliği, bu fiillerin eğitim öğretim hizmetinin işleyişine olan etkisi ile etki alanı gibi faktörler önem arz etmektedir.

Öte yandan; özel öğretim kurumlarının denetimi ve gözetimi için belirli bir standart belirlenmesi ve her kurum türü düzeyinde belirlenen standartlara uyulup uyulmadığının kontrolünün saptanabilmesi için; "kurum açma izninde onaylanan program onayları" kapsamında Talim Terbiye Kurulunca onaylanan müfredat dikkate alınarak denetiminin yapılacağı açık olup; kurum açma izninin amacı dışında kullanma yasağı da anılan denetimin sağlanması kapsamda öngörülen bir tedbirdir.

Mevzuatta ifade edilen "kurum açma izninin amacı dışında kullanılması" durumunun, eğitim öğretim faaliyetinin dışına çıkılarak başka bir sektörde faaliyet gösterilmesi niteliğinde gerçekleşebileceği yolunda yapılacak yorumun, çalışma hayatının olağan akışına uygun olduğunu söylemek güçtür.

"...

Kişisel Gelişim Kursu" hakkında yapılan soruşturma kapsamında Kurum Müdürü Semra Batmaz'ın alınan ifadesinde; " Kurum olarak aslında İngilizce Kursu olarak eğitim verdikleri, denetim komisyonunun geldiği gün öğrencilerin bir sonraki gün okullarında sınava gireceklerini belirterek kendilerine test çözdürmelerini istedikleri, kendisinin de kişisel çevresini kullanarak tanıdığı bir iki öğretmen arkadaşından rica ederek o gün için destek aldığını, diğer günler sürekli İngilizce Dersinin verildiğini, kursun 33 öğrencisinin bulunduğunu, o gün 28 öğrencinin bulunduğunu,

ancak idari işleri tek başına yürüttüğünden tüm öğrencilerin e-otomasyan sistemine kayıt edemediğini, bazen İngilizce Dersine takviye Türkçe Dilbilgisi ve okuduğunu anlama eğitimi verildiğini, normalde hafta içi 10,12 öğrencinin geldiğini, o gün böyle bir test çalışması talebi olması nedeniyle tüm öğrencilerin geldiğini, öğrencilerin okuldaki sınavlarına yakın zamanlarda hiçbir ek ücret alınmadan ara ara bu tür test çalışmasının yapıldığını, veli ve öğrenci memnuniyeti açısından kurumun bu tür çalışma yapmasının olumlu geri dönüş verdiğini" beyan ettiği görülmekte olup;

dosyada yer alan fotoğrafların da kurumda onaylı program olan "yabancı dil progaramı" dışında başkaca derslere yönelik faaliyetler yürütüldüğünü destekler mahiyette olduğu anlaşılmaktadır.

Dava konusu işlemle kapatılan kurumda (Kişisel Gelişim Kursu) matematik, türkçe, fen bilimleri gibi dersler verilerek kurum açma izninin amacını aşar şekilde faaliyet gösterildiği, bu haliyle 5580 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 1. fıkrasında hüküm altına alınan; kurum açma izninin amacı dışında kullanma fiilinin sübuta erdiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

Bu durumda, ... Kişisel Gelişim Kursu'nun, kurum açma iznini amacı dışında kullandığının somut olarak ortaya konulduğu anlaşıldığından, davalı idarece tesis edilen kurum açma izninin iptali ile kurucu olan davacının 5 yıl boyunca tekrar kurum açma, bir kurumu devralma ya da ortak olma izninin verilmemesine ilişkin İstanbul Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yolunda verilen Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf kanun yolu başvurusunun kabulü ile hukuka ve mevzuata uygun olan İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.