Danıştay 8. Daire E.2021/5107 K.2024/2402

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Manisa Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı'nın … tarih ve E… sayılı işlemi ile maden ruhsatı olmadan üretim yapıldığından bahisle 406.446,76-TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı şirket sahibi olduğunu beyan eden M.H'nin başkasına ait ruhsat alanı içerisinde, ruhsata konu olmayan maden üretimi veya grubu dışında üretim yaptığının davalı idare tarafından somut olarak ortaya konamaması ve dava konusu idari işlemin nedeni olarak gösterilen faaliyetin gerçekleştiği 108 parselin başkasına ait ruhsat alanı olmadığının anlaşılması karşısında, idarece verilen idari para cezasında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı şirketin dava dışı A.S. İsimli şahsın parselinde izinsiz faaliyette bulunduğu sabit olduğundan ilgili mevzuat gereği para cezası ile cezalandırılabileceği gerekçesi eklendikten sonra istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, mahkeme kararının; usul ve yasaya aykırı olduğu, yapılan denetimde davacı şirket sahibi olduğunu beyan eden M.H'nin beyanları ile başkasına ait sahada çalışma yapıldığı ve faaliyet sonucu sahadan çıkan malzemenin tuğla fabrikasına nakledildiğinin sabit olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Manisa ili, Turgutlu ilçesi, … Mahallesi sınırları içerisinde bulunan … ada, … parsel sayılı taşınmazın maliki tarafından, parselin etrafında bulunan … ada, …, …, … sayılı; … ada, … sayılı ve … ada … sayılı parsellerden toprak alındığı ve kendine ait 108 sayılı parselden de 582 m²'sinden toprak alındığı öne sürülerek sorumlular hakkında gereğinin yapılması istemiyle Manisa Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ve Manisa İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğüne başvurularda bulunmuştur.

İl Müdürlüklerince şikayet konusu 21.09.2017 ve 25.09.2017 tarihli yazılar ile Manisa Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına bildirilmiştir. Davalı idare tarafından ilgili taşınmazlar üzerinde inceleme yapıldığı, neticesinde düzenlenen 03.10.2017 tarihli tutanakta özetle, "Taşınmazlara ilişkin olarak verilmiş maden ruhsatının bulunmadığı, ancak taşınmazlardan kil vasfında malzeme alınmış olduğu, 108 parselde çökme ve taşmaların bulunduğu" tespitlerine yer verilmiştir.

Olayla ilgili olarak M.H.'nin 18.06.2017 tarihinde kolluk kuvvetlerince ifadesinin alınmış olduğu, bu ifade de, "Mekan Tuğla Fabrikasının sahibi olduğu,.

Mahallesinde 20 dönüm kadar içinde ağaç bulunmayan taşınmazının olduğu, buranın toprağının kireçli ve killi olduğu, bundan dolayı taşınmazı tesviye edip bağ yapmak için tesviye yaptığı kumları tuğla fabrikasına gönderdiği, arazide çalışma yapmak için Turgutlu Belediyesine başvuruda bulunduğu, ancak başvurusunun sonuçlanmadığı, kendi arazisinden toprak aldığı sırada A.S. isimli kişinin üzüm bağına zarar verdiğini düşünmediği, kimsenin kendisine bir şey söylemediği, eğer söylemiş olsaydı çalışmasını durduracağı, halen taşınmazında faaliyette bulunmadığı" ifadelerine yer vermiş olduğu,

yer verilen tespit, tutanak ve ifadeler esas alınarak 108 parselden 14.211,425 m³ kil vasfında malzemenin alınmış olduğu; kolluk kuvvetlerince alınan ifadeden de fiilin davacı şirket tarafından işlendiğinin anlaşıldığından bahisle, davacı şirket adına dava konusu maden para cezası ile cezalandırılmıştır. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6592 sayılı Kanun'un 8. maddesiyle değişik 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12/5. maddesinde "Ruhsatı olmadan veya başkasına ait ruhsat alanı içerisinde üretim yapıldığının tespiti hâlinde faaliyetler durdurularak üretilen madene mülki idare tarafından el konulur. Bu fiili işleyenlere, ödenmesi gereken Devlet hakkına ilaveten bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve/veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin ocak başı satış bedelinin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır." kuralı bulunmaktadır.

28 Şubat 2019 tarih ve 30700 Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7164 sayılı Kanun'un 12. maddesiyle değişik 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12/5. maddesinde "Ruhsatı olmadan veya başkasına ait ruhsat alanı içerisinde üretim yapıldığının tespiti hâlinde faaliyetler durdurularak üretilen madene mülki idare tarafından el konulur. Bu fiili işleyenlere, ödenmesi gereken Devlet hakkına ilaveten bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve/veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin ocak başı satış bedelinin beş katı tutarında idari para cezası uygulanır." kuralı bulunmaktadır.

21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliği'nin 54. maddesinde "Ruhsatı olmadan, başkasına ait ruhsat alanı içerisinde, ruhsata konu olmayan maden üretimi veya grubu dışında üretim yapıldığının Genel Müdürlükçe, il özel idaresince veya mülki amirlerin yetkilendirdiği kişiler tarafından tespit edilmesi halinde, durum bir tutanak ile tespit edilir.

Bu tutanakta üretimin yapıldığı yer, üretimi yapanın adı ve adresi, maden cinsi ve miktarı gibi bilgiler yer alır. Üretilen madene mülki idare amirliğince el konulur. Bu kişilere, bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve/veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin, ocak başı satış bedelinin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.

El konulan madenler, mülki idare amirliklerince satılarak bedeli büyükşehir olan illerde ilgili muhasebe birimi hesabına, diğer illerde il özel idaresi hesabına aktarılır." düzenlemesinin yer aldığı görülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, ruhsatsız sahada üretimde bulunulması halinde faaliyetin durdurularak üretilen madene el konulacağı ve el konulan veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin ocak başı satış bedelinin iki katı tutarında idari para cezası uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

Uyuşmazlıkta; davacı tarafından idari para cezasına konu taşınmazlar üzerinde maden ruhsatı bulunmadan maden üretiminde bulunma fiilinin gerçekleştiğinin ikrar edildiği, davacı firma yetkilisi M.H.'nin 18.06.2017 tarihinde kolluk kuvvetlerince ifadesinin alınmış olduğu, bu ifade de, "Mekan Tuğla Fabrikasının sahibi olduğu,.

Mahallesinde 20 dönüm kadar içinde ağaç bulunmayan taşınmazının olduğu, buranın toprağının kireçli ve killi olduğu, bundan dolayı taşınmazı tesviye edip bağ yapmak için tesviye yaptığı kumları tuğla fabrikasına gönderdiği, arazide çalışma yapmak için Turgutlu Belediyesine başvuruda bulunduğu, ancak başvurusunun sonuçlanmadığı, kendi arazisinden toprak aldığı sırada A.S. isimli kişinin üzüm bağına zarar verdiğini düşünmediği, kimsenin kendisine bir şey söylemediği, eğer söylemiş olsaydı çalışmasını durduracağı, halen taşınmazında faaliyette bulunmadığı" ifadelerine beyan edildiği görülmüştür.

Bu durumda idari para cezasına konu fiilin davacının kendisi tarafından gerçekleştirildiğinin açık ve net olarak ortaya konulduğu görüldüğünden tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık; İdare Mahkemesinin dava konusu işlemin iptali yönündeki kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.