Danıştay 8. Daire E.2021/5445 K.2024/2964

Dava konusu istem: Ankara İli, Kahramankazan İlçesi sınırları dahilinde bulunan maden sahasına ait S:84355 sayılı II. (a) grup işletme ruhsatı sahibi olan davacı şirket tarafından, 3213 sayılı Maden Kanun'un 7. maddesinde belirtilen izinlerin süresi içerisinde alınmadığından bahisle 15.12.2017-15.12.2018 tarihleri arasındaki dönem için anılan Kanun'un 24. maddesinin 11. fıkrası uyarınca 77.632,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin ... tarih ve E.. sayılı işlemin iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda. Maden Kanununun 7. maddesinde sayılan izinlerle ilgili olarak, ruhsatlandırılan sahanın büyük bir kısmının mera alanı içerisinde kalması nedeniyle vasıf değişikliğinin yapılması istemiyle 2015 ve 2017 yıllarında yapılan başvuruların ilgili Mera Komisyonunca reddedildiği, 2017 yılında yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın ise ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği ve anılan kararın istinaf aşamasından geçerek kesinleştiği görüldüğünden, Maden Yönetmeliği'nin 37. maddesi kapsamında davacı şirketin alınması gereken izinlerin gecikmesi ya da alınmamasında kusurunun olup olmadığı hususunun, ilgili idarelerden görüş alınarak neticesine göre değerlendirilmesi ve beklenemeyen hal kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceğinin göz önünde bulundurulması gerektiği, davacı şirketin dava dilekçesi ve eklerinde yer verilen bilgi ve belgeler ile kusurunun bulunmadığını ileri sürdüğü ve bu hususa ilişkin bilgi ve belge sunduğu,

davalı idarece değerlendirme yapıldığına yönelik bir açıklamanın ise getirilmediği anlaşılmakla, anılan Yönetmelik hükmünde belirtilen hususlar değerlendirilmeden tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Maden Kanununa göre bir ruhsat sahasında üretim faaliyetinde bulunabilmek için ruhsat alınmış olmasının yeterli olmadığı, ruhsat sahasında üretim yapılabilmesi için işletme izninin de alınması gerektiği, işletme izni alınabilmesi için ise, işletme izninin bulunduğu alan için ÇED izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile mülkiyet izninin alınması gerektiği, Kanunun 7. maddesi ile öngörülen izinlerin alınamaması durumu karşısında ruhsatların iptali ve ruhsat sahiplerinin ruhsatlarını kaybetmesi söz konusu olmakta iken, 6592 sayılı Kanunla getirilen değişiklikler ile ruhsat iptali ve teminatın irat kaydedilmesi yaptırımı yerine idari para cezası öngörüldüğü, bu kapsamda tesis edilen işlemde hukuka ve mevzuata aykırı yön bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Uyuşmazlıkta, davacının uhdesinde bulunan S:... sayılı II-A grubu işletme ruhsatının 15.12.2014 tarihinde yürürlüğe girdiği, Maden Kanununun 7. maddesi gereği maden sahasına ilişkin olarak ÇED Gerekli Değildir belgesi alındığı, Mülkiyet İzni ile Gayri Sıhhi Müessese (GSM) İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının sahanın bir kısmının Kılıçlar Köyü mera alanında kalması nedeniyle verilmediği, bunun üzerine bu alanlarda tahsis amacı değişikliği yapılması için Ankara Valiliğine 14.05.2015 tarihinde başvuruda bulunulduğu, İl Mera Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı gündeminde görüşülerek talebin reddine karar verildiği,

bu kez işletme alanı daraltılarak yeniden tahsis değişikliği için Ankara Valiliği İl Gıda ve Hayvancılık Müdürlüğüne başvuruda bulunulduğu ancak İl Mera Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı gündeminde görüşülerek talebin yeniden reddedildiği, bu ret işlemine karşı ... İdare Mahkemesinin ...

E. kayıtlı dosyası ile dava açıldığı, mera tahsis amacının değiştirilmesinin kamu yararına uygun olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği ve istinaf aşamasında onanarak kesinleştiği, zorunlu yasal izinlerin belirlenen yasal sürede alınamadığından bahisle dava konusu idari para cezasının tesis edilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda, davacı tarafından ruhsatın yürürlük tarihinden itibaren 3 yıllık süre içerisinde alınması gereken yasal izinler alınamamış olsa da, bu izinlerin tamamlanması için süresinde başvurularda bulunulduğu, mera tahsis amacı değişikliği talebinin reddine ilişkin tesis edilen işleme karşı ... İdare Mahkemesinin ... E. kayıtlı dosyası ile dava açıldığı, ancak davanın retle sonuçlanması neticesinde gerekli yasal izinlerin alınamadığı, davacının üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmek için gerekli başvurularda bulunduğu anlaşıldığından davacıya kusur izafe edilemeyeceği açık olup, kusur yoksa ceza verilmesi de mümkün olmadığından dava konusu idari para cezasında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Temyizen incelenen karar sonucu itibariyle usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

GEREKÇEDE KARŞIOY

(X)- Ankara İli, Kahramankazan İlçesi sınırları dahilinde bulunan maden sahasına ait S:... sayılı II. (a) grup işletme ruhsatı sahibi olan davacı şirket tarafından, 3213 sayılı Maden Kanun'un 7. maddesinde belirtilen izinlerin süresi içerisinde alınmadığından bahisle 15.12.2017-15.12.2018 tarihleri arasındaki dönem için anılan Kanun'un 24. maddesinin 11. fıkrası uyarınca 77.632,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin ... tarih ve E... sayılı işlemin iptali istenilmektedir.

3213 sayılı Maden Kanunu'nun "İşletme ruhsatı ve madenin işletilmesi" başlıklı 24. maddesinin 11. fıkrasında, "7 nci maddeye göre gerekli izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği tarihten itibaren Devlet hakkı alınır.

Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7 nci maddeye göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip, işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000 TL idari para cezası verilir.

İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz." düzenlemesine. "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinin 2. fıkrasının ilk cümlesinde dava konusu işlem tarihiyle yürürlükte olan halinde, "... bu Kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır." düzenlemesine.

3. fıkrasında. "Bakanlık, mülki idare amirlikleri ve il özel idareleri tarafından bu Kanuna göre verilen idari para cezaları hakkında 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır. Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. Tahakkuk eden ve ödenmeyen Devlet hakları 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir." hükmüne yer verilmiştir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 5. maddesinde; "26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümleri kabahatler bakımından da uygulanır. Ancak, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından derhal uygulama kuralı geçerlidir. Kabahat, failin icraî veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılır. Neticenin oluştuğu zaman, bu bakımdan dikkate alınmaz." kuralı yer almaktadır.

Uyuşmazlıkta, Maden Kanununun 7. maddesi gereği, maden sahasına ilişkin ÇED raporunun alındığı, Mülkiyet İzni Gayri Sıhhi Müessese (GSM) Çalıştırma Ruhsatının, sahanın bir kısmının ...

Köyü mera alanında kalması nedeniyle verilmediği, bunun üzerine bu alanlarda tahsis amacı değişikliği yapılması için Ankara Valiliğine 14.05.2015 tarihinde başvuruda bulunulduğu, İl Mera Komisyonunun .. tarih ve ... sayılı gündeminde görüşülerek talebin reddine karar verildiği, bu kez işletme alanı daraltılarak yeniden tahsis değişikliği için Ankara Valiliği İl Gıda ve Hayvancılık Müdürlüğüne başvuruda bulunulduğu ancak İl Mera Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı gündeminde görüşülerek talebin yeniden reddedildiği, bu ret işlemine karşı ...

İdare Mahkemesinin ... E. kayıtlı dosyası ile dava açıldığı, mera tahsis amacının değiştirilmesinin kamu yararına uygun olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği ve istinaf aşamasında onanarak kesinleşmesi üzerine zorunlu yasal izinlerin belirlenen yasal sürede alınamadığından bahisle dava konusu idari para cezasının tesis edildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, mevzuatta belirtilen izinlerin süresi içerisinde alınamadığı sabit olduğundan, davacı şirketin idarî para cezasıyla cezalandırılmasında mevzuata aykırılılık bulunmamakla birlikte, davalı idarece yıllar itibariyle yeniden değerleme oranı uygulanmak suretiyle 15.12.2017-15.12.2018 dönemi için 62.743,00-TL idari para cezası uygulanması gerekirken, ilgili dönem için 77.632,00-TL idari para cezası tahakkuk ettirilmesinde hukukî isabet bulunmadığından, temyize konu kararın belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşüncesiyle çoğunluk kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.