Danıştay 8. Daire E.2021/5850 K.2024/2322

Dava konusu istem: Sivas İli, Yıldızeli İlçesi sınırları dahilinde ve davacı şirket uhdesinde bulunan S:… sayılı II (b) Grubu (traverten) işletme ruhsat sahasıyla ilgili olarak 3213 sayılı Yasanın 24. maddesinin 12. fıkrasına istinaden davacı şirkete 62.743-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı şirkete ait sahada yapılan inceleme sonucunda 13-16/10/2017 tarihli tutanak düzenlendiği, davacı şirketin mevzuata aykırı olduğu iddia edilen eyleminin, ortalaması alınan 3 yıldan en son yıl olan 2014 yılını müteakip 2015 yılında gerçekleştirildiğinin kabul edilmesi gerektiği, ancak davalı idare tarafından 2018 yılında tesis edilen işlemle 2018 yılı değerleme oranında arttırılan tutar üzerinden (62.743,00 TL) davacının idari para cezası ile cezalandırılması yoluna gidildiği,

bu durumda, davalı idarece, 3213 sayılı Kanunun 24. maddesinin 12. fıkrasında cezalandırılan eylemin mahiyeti gereği davacı şirkete eylemini (üretim miktarı ortalaması alınan en son yıl) müteakip yılda mer'i mevzuat hükümlerine göre idari yaptırım uygulanması ve anılan döneme ait mevzuatta öngörülen tutarda idari para cezası verilmesi gerekirken, 2015 yılına ait tespit edilen eyleme yönelik olarak davacı şirketin,

yeniden değerleme oranında artırılarak 2018 yılı için geçerli olan idari para cezası ile tecziyesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu idari para cezasının 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24. maddesinin 12. fıkrası hükümlerine ve Maden Yönetmeliğine göre tesis edildiği, 5 yıl içerisinde üretim yapılmayan üç yılın tespitinde sıralı yılların alınacağına dair bir ibare bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

3213 sayılı Maden Kanunu'nun 04/02/2015 tarih ve 6592 sayılı Kanunun 13. maddesi ile değişik 24. maddesinin 12. fıkrasında. "Beş yıllık sürede mücbir sebepler ve beklenmeyen hâller dışında üç yıldan fazla üretim yapmayan ruhsat sahiplerine 50.000,00 TL idari para cezası verilir. Bu üç yıllık süre içinde yapılan toplam üretimin projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10’undan az olması hâlinde de bu hüküm uygulanır.

İdari para cezasının uygulanmasından başlamak üzere bu fıkraya aykırı fiilin tekrar tespit edilmesi hâlinde ise ruhsat iptal edilir. Ancak işletme projesinde, işletme izninin yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde madene ulaşmak amacıyla galeri, kuyu ve dekapaj yapılacağı beyan edilmiş ve ruhsat sahasındaki faaliyetlerin bu beyanlara uygun olarak gerçekleştirildiği tespit edilmiş ise idari para cezası uygulanmaz ve ruhsat iptal edilmez." şeklinde düzenlenmiştir.

28/11/2017 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 7061 sayılı Kanun'un 49. maddesi ile eklenen ve halen yürürlükte bulunan halinde ise, "Beş yıllık dönemde, üretimin en az olduğu herhangi üç yılında yaptığı toplam üretim projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının % 30'undan az olması durumunda, ruhsat sahiplerine 77.632 Türk lirası idari para cezası verilir..." düzenlemesine, 13. maddesinin 2. fıkrasında; "....bu kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır...." kuralına yer verilmiştir.

Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan 21/09/2017 tarihli ve 30187 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Maden Yönetmeliğinin "Üretim yapılmayan işletme izinli ruhsat sahaları ve tesisler" başlıklı 37. maddesinin 1. fıkrasında,

"İşletme izinli ruhsat sahalarında tespit tarihinden önceki son beş yıllık sürenin mücbir sebepler ve beklenmeyen haller dışında herhangi üç yıldan fazla bir döneminde üretim yapılmaması veya bu beş yıllık sürenin herhangi üç yılındaki toplam üretim miktarının projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10’undan daha az olması halinde ruhsat sahiplerine Kanunun 24 üncü maddesinin on ikinci fıkrası gereğince idari para cezası verilir.

İdari para cezasının uygulanmasından başlamak üzere bu fıkraya aykırı fiilin tekrar tespit edilmesi hâlinde ise ruhsat iptal edilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

Olayda, davalı idare yetkililerince davacı şirketin ruhsat sahasının mahallinde tetkik edildiği ve 13-16/10/2017 tarihli tutanak düzenlendiği, yapılan tetkik neticesinde davacı şirket tarafından 2011, 2013, 2014 yıllarında yapılan toplam 160 m³ üretim yapıldığı, işletme projesinde beyan edilen yıllık üretim miktarının 4.500m³ ve 2013 yılında tevdii edilen revize işletme projesinde 2.000m³ olduğu, dolayısıyla 2011, 2013, 2014 yıllarında yapılan toplam üretimlerin projede beyan edilen yıllık üretim miktarının %10'unun altında olduğundan bahisle dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.

Dava konusu işlemde 2011, 2013 ve 2014 yıllarında yapılan toplam üretim miktarının projede beyan edilen yıllık üretim miktarının %10'un dan az olduğundan bahisle, idari para cezası uygulandığı anlaşılmaktadır.

Ancak, yukarıda belirtilen ve işlem tarihi itibariyle yürürlükteki yasa maddelerinin uygulanmasını göstermek amacıyla yayımlanan yönetmeliğin ilgili hükmü incelendiğinde de beş yıllık sürenin tespitin yapıldığı tarihten geriye doğru son beş yıl olduğunun belirtildiği görülmektedir.

Bu kapsamda, "tespit tarihinden geriye doğru beş yıllık süre içerisinde üç yıllık süre içerindeki toplam üretim miktarının projede beyan edilen yıllık üretim miktarının %10'undan az olması halinde" idari para cezasının uygulanması gerekmektedir. Dolayısıyla, tespit tarihinden geriye doğru beş yıllık dönem olan 2016, 2015, 2014, 2013 ve 2012 yıllarındaki üretim miktarları üzerinden inceleme ve değerlendirme yapılması gerektiği açıktır.

Tespit tarihinden geriye doğru beş yıllık döneme ilişkin üretim miktarları değerlendirildiğinde ise, herhangi bir üç yıllık dönemlerdeki üretim miktarlarının toplamın projede beyan edilen yıllık üretim miktarının %10'undan fazla olduğu anlaşıldığından, davacı şirket hakkında idari para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir. Bu durumda, hukuka aykırı olarak tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemin iptaline dair karara yönelik istinaf isteminin reddine karar veren Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyle hukuka aykırılık görülmemiştir.