Danıştay 8. Daire E.2021/6219 K.2024/1486

Dava konusu istem: Maden Kanunu uyarınca davacı şirketten 2013 yılına dair alınan Devlet hakkı üzerinden 05/01/2018 tarihi itibarıyla 6.896,34 TL gecikme zammı hesaplanmasına ilişkin işlemin iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda.

31/12/2012 tarih ve 28514 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tahsilat Genel Tebliği'nde 23/10/2011 tarihinde meydana gelen deprem nedeniyle Van ili merkez ve ilçelerinde vergi uygulamaları bakımından 23/10/2011 tarihi itibarıyla mücbir sebep hâli ilan edildiği, buna göre anılan tarih ile mücbir sebebin sona erdiği 31/05/2017 tarihi arasında yıllık olarak tahakkuk eden veya her ne şekilde olursa olsun vadesi bu tarih aralığına rastlayan amme alacaklarının, tecil ve taksitlendirmeye tabi tutulmasının uygun görüldüğünün belirtildiği,

bu durumda, amme alacağı niteliğinde olan ve davacı şirketten tahsil edilen 2013 yılına ilişkin Devlet hakkı payının vadesinin mücbir sebep hâlinin devam ettiği 30/06/2014 tarihine rastladığı, ancak Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısına istinaden söz konusu amme alacağına vade tarihinden itibaren gecikme zammı uygulandığı anlaşılmış olup, mücbir sebep hâline ilişkin getirilen düzenlemeler gözetilmeksizin davacı şirket aleyhine vade tarihinden itibaren gecikme zammı uygulanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Devlet hakkının mücbir sebep kapsamında kalan alacaklardan olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile davacı şirket tarafından ödenmediği belirtilen 2013 yılına ilişkin Devlet hakkı payının tahsilinin Van Vergi Dairesi Müdürlüğü'nden istenildiği, bunun üzerine Van Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından ... tarih ve ... no'lu tahakkuk fişi ile davacı şirket adına tahakkuk ettirilen 16.540,99-TL tutarındaki borca 30/06/2014 olan vade tarihinden itibaren toplam 6.896,34-TL turarında gecikme zammı uygulandığı, bu hususun davacı şirket tarafından 05/01/2018 tarihinde yapılan borç sorgulaması neticesinde öğrenilmesi üzerine söz konusu gecikme zammı uygulanmasına ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun 3. maddesinde, Devlet hakkı "Maden istihracı ile sağlanacak gelirden Devlet payına düşen kısım" olarak tanımlanmış, 13. maddesinin 3. fıkrasında; "Tahakkuk eden ve ödenmeyen Devlet hakları 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir." hükmüne yer verilmiş, aynı Kanunun 14. maddesinde, Devlet hakkının, ocaktan çıkarılan madenin ocak başındaki fiyatından alınacağı ve Devlet hakkının tamamının, her yıl haziran ayının son gününe kadar ruhsat sahibi tarafından yatırılacağı hükme bağlanmıştır.

Maliye Bakanlığınca 31/12/2012 tarih ve 28514 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tahsilat Genel Tebliği'nin "Kapsama Giren Mücbir Sebep Halleri" başlıklı maddesinde.

"Van İlinde 23/10/2011 tarihinde meydana gelen deprem felaketi nedeniyle Van İli merkez ve ilçelerinde, Ağrı İli Patnos İlçesi ve Bitlis İli Adilcevaz İlçesindeki mükellefler için 23/10/2011 ila Bakanlığımızca mücbir sebebin sona erdiğinin ilan edileceği tarih arasında, vergi uygulamaları bakımından mücbir sebep hali ilan edilmiştir." düzenlemesi, "Kapsama Giren Alacaklar" başlıklı maddesinde ise;

mücbir sebep hali ilan edilen tarih ile mücbir sebebin sona erdiği tarih arasında yıllık olarak tahakkuk eden amme alacakları ile her ne şekilde olursa olsun vadesi bu tarih aralığına rastlayan amme alacaklarının, anılan Tebliğde öngörülen şartlarla tecil ve taksitlendirmeye tabi tutulmasının uygun görüldüğü düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen Tahsilat Genel Tebliğine göre, 23/10/2011 tarihinde meydana gelen deprem nedeniyle Van ili merkez ve ilçelerinde vergi uygulamaları bakımından 23/10/2011 tarihi itibarıyla mücbir sebep hâli ilan edildiği, buna göre bu tarih ile mücbir sebebin sona erdiği 31/05/2017 tarihi arasında yıllık olarak tahakkuk eden veya her ne şekilde olursa olsun vadesi söz konusu tarih aralığına rastlayan amme alacaklarının, tecil ve taksitlendirmeye tabi tutulmasının uygun görüldüğü belirtilmiştir.

Uyuşmazlıkta, Devlet hakkının anılan Tebliğ kapsamına girip girmediğinin tespit edilmesi gerekmektedir.

Maden Kanununda Devlet hakkı, maden istihracı ile sağlanacak gelirden Devletin payına düşen kısım olarak tanımlanmış olup, tahakkuk eden ve ödenmeyen Devlet haklarının 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edileceği ve süresinde tahakkuk ettirilmeyen Devlet hakkına, tahakkuk ettirilmesi gereken ayın son gününden tahakkuk ettirildiği tarihe kadar geçen süre için 6183 sayılı Kanunun 51. maddesine göre hesaplanacak gecikme zammı oranında faiz uygulanacağı düzenlenmiştir.

Başka bir ifadeyle, Devlet hakkı doğrudan 213 sayılı Kanun ile 6183 sayılı Kanunda düzenlenmemiş, Devlet hakkına ilişkin düzenlemelere ve bu payın tahsiline dair ayrıntılara 3213 sayılı Maden Kanununda yer verilmiştir. Aynı şekilde, Devlet hakkının tahsilinde uygulanacak gecikme zammı için de Maden Kanununda düzenleme yapıldığı görülmektedir.

Maliye Bakanlığınca 31/12/2012 tarih ve 28514 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tahsilat Genel Tebliğinin ise 6183 sayılı Kanunun 48. maddesine dayanılarak çıkartıldığı ve 213 sayılı Kanuna göre doğal afetler nedeniyle ilan edilen mücbir sebep hali kapsamındaki amme borçlularının Maliye Bakanlığına bağlı vergi dairelerine olan borçlarının tecil ve taksitlendirilmesine ilişkin düzenlemeler getirildiği, bu kapsamda borçların faizine ilişkin düzenlemeler de yapıldığı anlaşılmaktadır.

Devlet hakkı Tahsilat Genel Tebliği kapsamında kabul edilse dahi, söz konusu Tebliğ hükümlerinden yararlanılabilmesi için ilgili vergi dairesine başvuruda bulunulması gerekmekte olup, davacı şirketin bu yönde bir başvurusunun da bulunmadığı görülmektedir.

Devlet hakkı ile Tahsilat Genel Tebliğinin düzenlemeleri birlikte değerlendirildiğinde, davacının başvurusu bulunsaydı dahi, Devlet hakkının 3213 sayılı Kanun kapsamında kalan ve yalnızca süresinde tahakkuk ettirilmesi ve/veya ödenmemesi halinde 6183 sayılı Kanuna göre takip ve tahsil edilen bir bedel olduğu, Tahsilat Genel Tebliğinin ise 213 sayılı Kanun kapsamındaki amme borçlularının Maliye Bakanlığına bağlı vergi dairelerine olan borçlarına ilişkin düzenlemeler getirdiği, bu haliyle Devlet hakkının Tahsilat Genel Tebliği kapsamında kabul edilmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Bu durumda, Tahsilat Genel Tebliği ile getirilen düzenlemelerin ve mücbir sebep halinin 3213 sayılı Maden Kanununa göre düzenlenen Devlet hakkı için uygulanması mümkün olmadığından, ödenmeyen Devlet hakkı için hesaplanan gecikme zammına dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.