Danıştay 8. Daire E.2021/6677 K.2024/822

Davacı dernek tarafından, Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı okullarda bulunan açık alan, spor salonu vb. yerlerin kiralanması konulu ... tarih ve ... sayılı yazının yürürlükten kaldırılmasına ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı'nın ... tarih ... sayılı "Yürürlükten Kaldırma" konulu işleminin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Milli Eğitim Temel Kanunun 16. maddesi ile okul aile birliklerine okul bünyesinde bulunanan açık alan kantin salon vb. yerlerin işletebilme yetkisinin verildiği, bu nedenle dava konusu Genel Yazısının kanunla verilen yetkiyi sınırlandırdığı, okul aile birliği tarafından işletilecek ya da işlettirilecek taşınmazlardan elde edilecek gelir ile hem okul hem de ihtiyaç sahibi öğrencilere katkı sağlanmasının amaçlandığı, Kanunla verilen yetkinin idari işlem ile kaldırılamayacağı, dava konusu Genel yazıda belirtilen yaşanmış ya da yaşanacak güvenlik sorununun davalı idarece acıkca ortaya konulamadığı,

işletme ve işlettirme yetkisi sonlandırılmak istenilen açık alan salon vb. yerlerin hali hazırda yürürlükte olan Okul Aile birliği Yönetmeliği uyarınca öğrenim saatleri dışında kiralanabildiği, dava konusu işlemde belirtilen Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı yazısının tavsiye niteliği taşıdığı, yasallarla tanınan yetkinin tavsiye üzerine kaldırılmasının hukuka aykırı olduğu, okullarda bulunan halı saha açık alan salon vb yerlerin Okul Aile Birliği Yönetmeliğinde belirtilen usuller çerçevesinde ihale yolu ile kiralandığı,

halihazırda devam eden kira sözleşmeleri nedeniyle telafisi güç büyük mağduriyetlerin oluşacağı, sözleşmelerin feshi halinde ise kiralayanlar tarafından taşınmazlara yapılan sabit tesis masraflarının ödenmesinin dahi mümkün olmadığı bu nedenle dava konusu işlemin iptali gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Usule ilişkin olarak; davacı derneğin dava açma ehliyetinin bulunmadığ; esasa yönelik olarak.

Kanunu verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan Okul Aile birliği Yönetmeliğinde okul aile birliklerinin işletebilecek ya da işlettirebilecekleri yerler arasında sadece kantin vb yerlerin sayıldığı, Kanunla verilen yetkinin sınırlandırıldığı iddiasının yerinde olmadığı, uygulamaya yönelik taleplerin değerlendirilmesi neticesinde Bakanlık ile Hazine ve Maliye Bakanlığı arasında mevcut Milli Eğitim Bakanlığı Okul Aile birliği Yönetmeliği’nin muhtelif maddelerinin değiştirilmesine yönelik çalışmalar yapıldığı, Yönetmelik değişikliği hazırlık çalışmaları devam ederken uygulamada yaşanan sorunların çözümüne yönelik olarak;

okullarda bulunan kantin vb. yerler dışında kalan alanların Yönetmelik yürürlüğe girinceye kadar işletilmesi işlettirilmesinin uygun olacağının ... tarih ve ... sayılı yazı ile mütalaa edildiği, ancak; planlanan şekilde Yönetmelik değişikliği çalışmalarının tamamlanamaması neticesinde okullarda bulunan açık alan, salon vb. yerlerin işletilmesi veya işlettirilmesi amacıyla Bakanlık ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı arasında taslak bir protokol metni hazırlandığı, taslak protokol metninin görüş alınmak üzere Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı’na gönderildiği,

Cumhurbaşkanlığınca olumsuz görüş verilmesi nedeniyle görüşte yer alan gerekçeler doğrultusunda dava konusu işlemin tesis edildiği, Milli Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı'nın 29/07/2021 tarihli Genelgesi ile 07/07/2021 tarihli dava konusu Genel Yazısının önce okullarda bulunan açık alan salon vb. yerlere ilişkin yapılmış olan sözleşmelerin sözleşme süreleri bitinceye kadar geçerliliğini koruyacağı belirtildiği, tarafların menfaatlerinin korunduğu dava konusu genelgede hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Davacı dernek tarafından, Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı okullarda bulunan açık alan, spor salonu vb. yerlerin kiralanması konulu ... tarih ve ... sayılı yazının yürürlükten kaldırılmasına ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı'nın ... tarih ... sayılı "Yürürlükten Kaldırma" konulu işleminin iptali istenilmektedir.

Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan Okul Aile birliği Yönetmeliğinde; okul aile birliklerinin işletebilecek ya da işlettirebilecekleri yerler arasında sadece kantin vb. yerlerin sayıldığı, kanunla verilen yetkinin sınırlandırıldığı iddiasının yerinde olmadığı, uygulamaya yönelik taleplerin değerlendirilmesi neticesinde mevcut Milli Eğitim Bakanlığı Okul Aile Birliği Yönetmeliği’nin muhtelif maddelerinin değiştirilmesine yönelik çalışmalar sonucu, uygulamada yaşanan sorunların çözümüne yönelik olarak;

okullarda bulunan kantin vb. yerler dışında kalan alanların Yönetmelik yürürlüğe girinceye kadar işletilmesi ve işlettirilmesinin uygun olacağının görülmesi üzerine dava konusu Genel Yazıdan önce okullarda bulunan açık alan, salon vb. yerlere ilişkin yapılmış olan sözleşmelerin, sözleşme süreleri bitinceye kadar geçerliliğini koruyacağının belirtildiği, tarafların menfaatlerinin korunduğu, bu nedenle dava konusu genelgede hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ

Dava; Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı okullarda bulunan açık alan, spor salonu vb. yerlerin kiralanması konulu ... tarih ve ... sayılı yazının yürürlükten kaldırılmasına ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı'nın ... tarih ... sayılı "Yürürlükten Kaldırma" konulu genel yazının iptali istemiyle açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İlgili Mevzuat:

1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 'Eğitim kampüsleri ve okul ile ailenin işbirliği' başlıklı 16. maddesinde. "Aynı alan içinde birden fazla örgün ve/veya yaygın eğitim kurumunun bir arada bulunması halinde eğitim kampüsü kurulabilir ve bunların ortak ihtiyaçlarını karşılamak üzere eğitim kampüsü yönetimi oluşturulabilir. Eğitim kampüsü bünyesindeki ortak açık alan, kantin, salon ve benzeri yerlerin işlettirilmesi veya işletilmesi kampüs yönetimince yerine getirilir.

Bu şekilde elde edilen gelirler, kampüsün ortak giderlerinde kullanılır. Eğitim kampüslerinin kuruluşu, yönetiminin oluşumu, gelirlerinin harcanması ve denetlenmesi ile bu fıkrada belirtilen diğer hususlar Maliye Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığınca müştereken hazırlanan yönetmelikle düzenlenir. Eğitim kurumlarının amaçlarının gerçekleştirilmesine katkıda bulunmak için okul ile aile arasında işbirliği sağlanır. Bu amaçla okullarda okul-aile birlikleri kurulur.

Okul-aile birlikleri, okulların eğitim ve öğretim hizmetlerine etkinlik ve verimlilik kazandırmak, okulların ve maddi imkanlardan yoksun öğrencilerin zorunlu ihtiyaçlarını karşılamak üzere; ayni ve nakdi bağışları kabul edebilir, maddi katkı sağlamak amacıyla sosyal ve kültürel etkinlikler ve kampanyalar düzenleyebilir, okulların bünyesinde bulunan açık alan, kantin, salon ve benzeri yerleri işlettirebilir veya işletebilirler.

Öğrenci velileri hiçbir surette bağış yapmaya zorlanamaz.

Okul-aile birliklerinin kuruluş ve işleyişi, birlik organlarının oluşturulması ve seçim şekilleri, sosyal ve kültürel etkinliklerden sağlanan maddi katkılar, bağışların kabulü, harcanması ve denetlenmesi ile açık alan, kantin, salon ve benzeri yerlerin işlettirilmesi veya işletilmesinden sağlanan gelirlerin dağıtım yerleri ve oranları, harcanması ve denetlenmesine dair usul ve esaslar, Maliye Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığınca müştereken hazırlanan yönetmelikle düzenlenir.

Milli Eğitim Bakanlığınca belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde, gerekli görülen hallerde il milli eğitim müdürlükleri; il sınırları içerisinde bulunan bir veya birden fazla eğitim kampüsü yönetiminin veya okul-aile birliğinin işlettirebileceği veya işletebileceği yerlere ilişkin ihaleleri bunlar adına yapmaya yetkilidir..." hükmüne yer verilmiştir.

09/02/2012 tarih ve 28199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Okul-Aile Birliği Yönetmeliği'nin 'Birliğin görev ve yetkileri' başlıklı 6. maddesinde; "...ç) Okul yönetimiyle iş birliği yaparak eğitim ve öğretim faaliyetleri dışındaki zamanlarda okulun derslik, spor salonu, kütüphane, laboratuvar ve atölyeleri gibi eğitim ortamlarının değerlendirilmesine katkı sağlamak,...,g) Kantin ve benzeri yerleri işlettirmek veya işletmek,..." hükmü, Birliğin görev ve yetkileri arasında sayılmış olup 'Kiralama usulü ve işlemleri' başlıklı 20. maddesinde.

"Birlik; kantin ve benzeri yerleri öncelikle işletmecilere kiralama usulü ile işlettirir veya işletmecinin bulunmadığı durumlarda işletir. Kantin ve benzeri yerlerin kiraya verilmesinde, eğitim ve öğretimin aksatılmaması esastır..." hükmü, 'Mevcut Sözleşme' başlıklı geçici 1. maddesinde. "Bu Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce salon, açık alan ve otopark olarak kiraya verilen yerlerin sözleşmeleri, sözleşme bitim tarihinden sonra yenilenmez.

" hükmü yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu Milli Eğitim Bakanlığı'nın ... tarih ... sayılı Genel Yazısı ile, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısından, okullar üzerinde yer alan açık alan, salon, okul bahçesi ve benzeri yerlerin öğretim gün ve saatleri içinde ve dışında öğrencilerin çeşitli amaçla zaman geçirdikleri yerler olduğu,

bu alanların ticari amaçla kiraya verilmesinin öğrenci ve öğretmenler yönünden güvenlik sorunu oluşturabileceğinden bahisle emniyet ve güvenlik tedbirlerinin uygulanması gerektiği, bu nedenle de Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda bulunan açık alan, salon vb. gibi yerlenin kiralanması konulu yazı yürürlükten kaldırılarak, okul aile birlikleri tarafından işlettirilecek veya işletilecek kantin vb. gibi yerlerin dışında kalan alanlarda herhangi bir işletme ve işlettirme faaliyeti gerçekleştirilmeyeceğine yer verilmiştir.

İdarelerin işlem tesis ederken kendilerine Anayasa ve yasalarla çizilen çerçeve içinde takdir hakkına sahip oldukları açıktır. Ancak bu takdir hakkı, serbestçe kullanılanabilecek bir keyfiyeti ifade etmeyip, kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından hukuka uygun olarak temellendirilmiş olgularla desteklenmelidir. İdarelerin; düzenleme yetkisine sahip olduğu alanlarda, uygulamaları çağın gereklerine ve toplumun ihtiyaçlarına uygun olarak değiştirip, yeniden düzenlemesi, kamu hizmetine egemen olan ilkelerden biri olan uyarlama (değişkenlik) ilkesi uyarınca hem bir görev hem de bir yetki niteliği taşımaktadır.

Bu kapsamda, eğitim ve öğretim hizmetlerinin güvenle yürütülebilmesini teminen çocukların güvenliğini esas alan Kanuna aykırı hükümler de içermediği anlaşılan objektif ve kamusal öneme sahip yapılan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.