Danıştay 8. Daire E.2021/6967 K.2024/4786

Dava konusu istem: Giresun ili, Bulancak ilçesi sınırları dahilinde ve davacı uhdesinde bulunan ... işletme numaralı IV. grup maden ruhsatına ilişkin olarak, 3213 sayılı Maden Kanunu’nun 24/11. maddesi uyarınca 54.812-TL idari para cezası verilmesine dair Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün... gün ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

200702532 işletme numaralı IV.grup maden ruhsatının 23/11/2012 tarihinde yürürlüğe girdiği, mevzuatta belirtilen üç yıllık süre içerisinde alınması gerekli izinler için süresi içerisinde ilk olarak 13/09/2013 tarihinde çevresel etki değerlendirmesi yapılması amacıyla başvuruda bulunulmasına rağmen değerlendirme süreci devam ettiğinden bahisle bu talebin cevaplandırılmadığı,

bu sebeple alınması gerekli diğer belgeleri de alamayan davacı şirket tarafından 26/08/2015 tarihinde tekrar başvurularak ÇED olumlu kararı verilmeme sebebinin bildirilmesinin istenildiği,... tarih ve ... sayılı işlemle bazı komisyon üyelerinin görüşlerinin beklendiğine ilişkin bilgi verildiği, ...tarihinde ... sayılı ÇED olumlu kararı ve 4707 sayılı "ÇED Olumlu Belgesi"nin alındığı,

davacı şirketin mevzuatta belirtilen süre içerisinde gerekli olan izinleri almak amacıyla başvuruda bulunmasına rağmen birtakım idari ve teknik eksikliklerden dolayı çevresel etki değerlendirme belgesini süresi içerisinde alamayarak diğer izinleri temin etme yoluna elinde olmayan sebeplerle gidemediği, ancak söz konusu belgenin alınamamasında, yükümlülüklerini makul süreler içerisinde yerine getiren davacı şirkete atfı kabil bir kusurun bulunmadığı anlaşıldığından,

mevzuatta belirtilen süre içerisinde alınması gereken izin ve belgelerin davalı idareye tevdi edilmediğinden bahisle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacının, 7. madde izinlerine ait süreçleri gözetmek suretiyle gerekli başvuru işlemlerini yürütmemiş olmasının kusurunun idareye yüklenemeyeceği, davacının diğer kurumlardan kaynaklanan sebeplerle 7. madde izinlerinin alınamaması halinin Maden Kanunu kapsamında “beklenmeyen hal” olarak değerlendirilmesi gerektiği iddiasına itibar edilemeyeceği, zira beklenmeyen halin ancak işletme izni alınmış ruhsat sahalarında uygulanabileceği, olayda 7. madde izinlerinin tamamlanarak idareye sunulamamış olması nedeniyle işletme izninin henüz düzenlenmemiş olduğu, dolayısıyla davacının henüz sahada faaliyetinin bulunmadığı,

maden sahasında faaliyette bulunmayan işletme ruhsat sahipleri hakkında “beklenmeyen halin” uygulanmasının mümkün olmadığı, ruhsat sahibine 3 yıllık sürenin sonunda idari para cezası uygulanmasının Maden Kanununun açık emri olduğu ve davalı idarenin bu hususta takdir yetkisi bulunmadığı, dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırı yön bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının usule ve hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket uhdesinde bulunan Giresun ili, Bulancak ilçesi sınırları dahilindeki ... işletme numaralı IV. grup maden ruhsatının 23/11/2012 tarihinde yürürlüğe girdiği, 3213 sayılı Kanun'un 7. maddesine göre alınması gerekli olan izinlerin 3 yıl içerisinde Genel Müdürlüğe verilmemesi sebebiyle davacıya ruhsat yürürlük tarihinden 01/06/2017 tarihine kadar olan dönem için 3213 sayılı Maden Kanunu’nun 24/11. fıkrası uyarınca 54.812- TL idari para cezası verilmesine dair Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ...gün ve ...sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Kanun'un "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinin 2. fıkrasında, "(...) Bu Kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır." hükmüne ve 24. maddesinin 11. fıkrasında, "7. maddeye göre gerekli izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği tarihten itibaren Devlet hakkı alınır.

Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7. maddeye göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip, işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000,00-TL idari para cezası verilir.

İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz." hükmüne yer verilmiştir.

21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliği'nin 110. maddesinde, "(1) Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde Kanunun 7 nci maddesine göre alınması gerekli olan ÇED kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin alınarak Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için Kanunun 24 üncü maddesinin 11. fıkrası gereğince işlem tesis edilir. İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz ve ruhsat iptal edilir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Madencilik faaliyetleri kapsamında, maden işletme ruhsatının alınması, tek başına maden üretim faaliyetlerinde bulunabilmek için yeterli olmayıp, maden işletme ruhsatının alınmasından itibaren, işletme faaliyetine başlayabilmek için, Maden Kanununun 7. maddesinde belirtilen zorunlu izinlerin de alınması zorunluluğu bulunmaktadır. Maden Kanununun 7. maddesinde belirtilen izinlerin tamamlanmasından sonra ruhsat sahipleri tarafından mevzuatta aranan belgeler ile işletme izni talebinde bulunulmakta ve gerekli incelemeler neticesinde uygun görülmesi halinde, madenin işletmeye alınabilmesi için davalı idarece işletme izni verilmektedir.

İşletme izni için alınması gereken üç temel izin; ÇED belgesi, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olup, bunlar dışında varsa davalı idare kayıtlarına işlenmiş özel alanlar ile ilgili izinlerin alınması gerekebilmektedir. İzinlerin, işletme ruhsatı alınmasından itibaren üç yıl içinde tamamlanması gerekmektedir. Maden Kanununun 24. maddesinin 11. fıkrasında, üç yıl içinde izinlerin tamamlanarak davalı idareye sunulmaması halinde, ilgililer hakkında idari para cezası uygulanması öngörülmüştür.

Uyuşmazlıkta, davacı şirket tarafından, uhdesindeki ... işletme numaralı IV.grup işletme ruhsatı düzenlenmesini (23/11/2012 tarihini) müteakip, ÇED belgesi verilmesi talebiyle 13/09/2013 tarihinde ilgili idareye başvuru yapıldığı, 26/08/2015 tarihinde başvurunun akıbetinin sorulduğu, zımnen ret cevaplarına karşı dava açılmadığı, daha sonra bu izin için uzunca bir süre herhangi bir girişimde bulunulmaksızın beklenildiği, sonrasında ise ÇED Olumlu kararının ancak 19/07/2017 tarihinde alınabildiği,

diğer izinler için de bu tarihe kadar girişimde bulunulmadığı görülmekle, davacı şirketin gerekli izinleri tamamlayarak bir an önce madeni işletmeye başlama iradesini ortaya koymadığı anlaşıldığından, sözü geçen izin başvurularının Kanunda öngörülen süre içerisinde sonuçlandırılmamasında kusurlu bulunduğu açıktır.

Bu nedenle anılan durumun beklenmeyen hal kapsamında da görülemeyeceği, aynı zamanda, Maden Kanununun 24. maddesiyle getirilen düzenlemelerin ihdas edilme amacının, işletme ruhsatı verilen sahaların en kısa sürede faaliyete alınarak, maden sahalarının atıl kalmasının önüne geçilmesi olduğu dikkate alındığında, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7.maddesi kapsamındaki zorunlu izinlerin tamamının üç yıllık süre içinde alınmamış olması sebebiyle anılan Kanunun 24. maddesinin 11. fıkrası uyarınca davacı şirketin idari para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.