Danıştay 8. Daire E.2021/7126 K.2024/2173

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Isparta İli, Yalvaç İlçesi dahilinde bulunan Sicil:... sayılı IV. Grup maden(linyit) işletme ruhsatının 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. Maddesi gereğince 01.03.2020 tarihinden itibaren iptal edilmesine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının 2019 yılı 46.578,00-TL tutarındaki ruhsat bedelini yatırmadığının davalı idare tarafından tespit edilmesi üzerine Maden Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca 31.054,00-TL idari para cezası verilerek 2019 yılı ruhsat bedelinin üç ay içerisinde ödenmesi gerektiği aksi takdirde ruhsatın iptal edileceğine ilişkin ... tarih ve ... sayılı yazısının davacının Kep adresine 26.11.2019 tarihinde tebliğ edildiği, davacı tarafından 31.01.2020 tarihinde 2020 yılına ilişkin 36.369,00-TL işletme ruhsat bedelinin ödendiği, bu durumda;

davacı tarafından 31.01.2020 tarihinde 2020 yılına ilişkin 36.369,00-TL ödeme yapıldığı görülmekte olup anılan davacı tarafından ödeme yapılırken açıkça 2020 yılına ilişkin olduğunun belirtildiği ve yatırılan miktarın da 2019 yılı ruhsat bedeline karşılık gelmediği anlaşılmakla davalı idare tarafından yapılan ihtara rağmen ruhsat bedelinin ödenmemesi üzerine tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ruhsat sahasında büyük yaptırım yaptığı, covid dönemi için çok sayıda ekonomik önlemin alındığı, pandemi sürecinde iptal edilmesinin anlaşılır olmadığı, dava konusu işlemde yasal başvuru yollarının gösterilmeyerek hak arama özgürlüğünün ihlal edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı Isparta İli, Yalvaç İlçesi dahilinde bulunan Sicil:... sayılı IV. Grup maden(linyit) işletme ruhsatı sahibidir.

Söz konusu işletme ruhsatına dair 2019 yılı 46.578,00-TL tutarındaki ruhsat bedelini yatırmadığının davalı idare tarafından tespit edilmesi üzerine Maden Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca 31.054,00-TL idari para cezası verilerek 2019 yılı ruhsat bedelinin üç ay içerisinde ödenmesi gerektiği aksi takdirde ruhsatın iptal edileceğine ilişkin ... tarih ve ... sayılı yazısı, davacının Kep adresine 26.11.2019 tarihinde tebliğ edildikten sonra davacı tarafından 31.01.2020 tarihinde 36.369,00-TL işletme ruhsat bedeli ödemesi yapılmıştır. Söz konusu ruhsat bedelinin ödeme dekontunda ''hesap dönemi:2020'' olarak belirtilmiştir.

Davalı idarece işletme ruhsat bedelinin süresinde yatırılmadığından bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesi gereğince 01.03.2020 tarihinden itibaren iptal edilmesine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle de bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; ''Ruhsat Bedeli: Taban bedelinin, maden grubu ve alan büyüklüklerine göre belirlenen katsayılarla çarpılarak ekli (1) ve (2) sayılı tablolarda gösterildiği şekilde hesaplanarak her yıl ocak ayının sonuna kadar; arama ruhsatlarında tamamı genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, işletme ruhsatlarında ise %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını temin etmek üzere maden gruplarına göre teminat olarak ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına yatırılması gereken tutarı'' hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanunun 18/02/2015 tarih ve 29271 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6592 sayılı Kanun'un 9. maddesi ile değişik "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı (Mülga) 13. maddesinin 1. fıkrasında. "Yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılması zorunludur.

İşletme ruhsat bedelinin %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını gerçekleştirmek üzere ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına aktarılmak üzere Bakanlığın belirlediği bankada açılacak teminat hesabına yatırılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi dışındaki illerde il özel idaresi hesabına yatırılır.

Ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verilir ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanması istenir. Bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsat iptal edilir. Verilen sürede yatırılmayan ruhsat bedelinin %70’ine tekabül eden tutar 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlalarından ruhsat bedeli alınmaz.

Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilmesini müteakip, çevre ile uyum bedeli iade edilir." hükmünde yer verilmiştir.

28/02/2019 tarih ve 30700 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7164 sayılı Kanun'un 13. maddesi ile değişik 13. maddesinin 1. fıkrasında. "Ruhsat bedellerinin tamamının her yıl ocak ayının sonuna kadar yatırılması zorunludur. I. Grup (a) bendi maden ruhsatları hariç diğer grup madenlerin ruhsat bedelleri Genel Müdürlüğün belirlediği bankada açılacak hesaba yatırılır.

Yatırılan işletme ruhsat bedelinin %50’si genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimince Hazine hesabına on beş işgünü içinde aktarılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı hesabına, diğer illerde ise il özel idaresi hesabına yatırılır.

Ruhsat bedelinin her yıl ocak ayının sonuna kadar tamamının yatırılmaması hâlinde yatırılmayan kısmının iki katı ruhsat bedeli olarak her yıl haziran ayının son gününe kadar yatırılması zorunludur, aksi halde ruhsat iptal edilir. Ruhsat bedellerinin yatırılması ile ilgili ruhsat sahibine ayrıca herhangi bir tebligat ve bildirim yapılmaz.

İptal edilen ruhsatlar için ocak ayının sonuna kadar ödenmesi gereken ruhsat bedelinin ödenmeyen kısmı 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlaları, lületaşı ve oltutaşı için düzenlenen ruhsatlardan ruhsat bedeli alınmaz.

Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilerek 7 nci madde kapsamındaki mülkiyet izni sahiplerinden sahanın kabul edilerek teslim alındığına dair belgelerin Genel Müdürlüğe ibraz edilmesi şartı ile 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun ve bu Kanun kapsamında ruhsata ilişkin geçmiş borcunun bulunmaması hâlinde çevre ile uyum bedeli iade edilir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta; 2019 yılı ruhsat bedelinin üç ay içerisinde ödenmesi gerektiği aksi takdirde ruhsatın iptal edileceğine ilişkin ... tarih ve ... sayılı yazısı, davacının Kep adresine 26.11.2019 tarihinde tebliğ edildikten sonra idare tarafından davacıya verilen 3 aylık süre içerisinde davacı tarafından 31.01.2020 tarihinde 36.369,00-TL ödeme yapıldığı görülmüştür.

İdarece her ne kadar ödenmesi gereken tutarın 46.578,00-TL olduğu ancak davacı tarafından 36.369,00-TL ödeme yapıldığı iddia edilmekte ise de, davacının 3 aylık süre içerisinde işletme ruhsat bedelini borcunu ödeme iradesini gösterdiği, eksik yatırılan tutara ilişkin olarak ise, davacıya söz konusu eksikliklerin tamamlatılması amacıyla süre tanınmak suretiyle herhangi bir bildirim yapılmadığı görüldüğünden, idarece eksikliklerin tamamlatılmasına dair bildirim yapılmaksızın doğrudan işletme ruhsatının iptaline ilişkin tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Öte yandan, yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca davacının 2019 yılı işletme ruhsat bedelini Ocak ayı sonuna kadar yatırması gerekirken yatırmadığından, fiilin ocak ayında gerçekleştiği kabul edilerek ve fiilin işlendiği tarihte yürürlükte olan mevzuat hükmünün yani 7164 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikten önceki düzenlemenin uygulanması gerektiği, ilgili düzenlemede ise ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsatın iptal edileceği hüküm altına alındığından, davalı idarece kendisine tanınan 3 aylık süre içerisinde ödeme yapan davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemde bu yönden de hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.