Danıştay 8. Daire E.2021/7591 K.2024/7762

Davacının iddiaları

Yönetmeliğin 37. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde yapılan değişiklik ile; merkezi sınav puanları ile öğrenci alan ortaöğretim kurumları arasında (fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, proje okulu olan Anadolu Liseleri ile Anadolu Liseleri) birbirleri arasında her sınıf ve seviyede değişiklik yapılması olanağının getirildiği, merkezi sınav sonucu başarı sıralamasına farklı nitelikteki okullara göre yapılan yerleştirmenin fiilen ortadan kaldırıldığı, merkezi sınav başarı sıralamasında boş kontenjan bulunması halinde 12. sınıfa kadar nakil ve geçişlere olanak sağlanarak başarı puanının etkisiz hale getirildiği,

anılan fıkranın (ç) bendinde yapılan değişiklik ile; meslek liselerinde herhangi bir alanda eğitim gören öğrencilerin alan değiştirmelerine 10. sınıfın ilk döneminde imkan tanındığı, böylece az tercih edilen İmam Hatip Liselerine geçişe olanak yaratılmaya çalışıldığı, düzenlemelerin hukuka aykırı olduğu ve iptali gerektiği iddia edilmektedir.

DAVALI İDARENİN SAVUNMASI

Usule ilişkin olarak; davacı Sendika’nın dava açma ehliyetinin bulunmadığı; esasa ilişkin olarak; dava dilekçesinde Yönetmeliğin 37. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde yapılan değişiklikle merkezi sınav puanı ile öğrenci alan ortaöğretim kurumlarının birbirleri arasında her sınıf ve seviyesinde değişiklik yapılma olanağı yaratılarak merkezi sınav puanının etkisiz hale getirildiği iddia edildiği, ancak;

aynı Yönetmeliğin 38. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde merkezi sınavla öğrenci alan okulların açık kontenjanlarına, öğrencinin merkezi sınav puanının naklen gitmek istediği okuldaki aynı sınıf seviyesinde yerleştirme sonucunda oluşan en düşük puanlı öğrencinin puanından az olmaması kaydıyla puan üstünlüğüne göre yapılacağının hüküm altına alındığı, bu düzenlemenin Yönetmeliğin 37. maddesi kapsamında yapılacak nakil ve geçişleri de bağladığı,

Yönetmeliğin anılan maddesinin (ç) bendi uyarınca merkezi sınav puanıyla öğrenci alan mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarına (Anadolu teknik programına ve proje okulu kapsamındaki mesleki ve teknik ortöğretim kurumlarının Bakanlıkça belirlenen Anadolu meslek programının proje kapsamındaki alan ve dallarına) diğer okul türlerinin tüm sınıf seviyelerinden geçiş yapılabileceği ve bu geçişlerin hangi sınıf seviyesinde ve hangi koşullarda yapılacağının açıklandığı,

aynı fıkranın (e ) bendinde, merkezi sınav puanıyla öğrenci alan mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarının kendi arasında aynı alan ve dalda olmak üzere her sınıf seviyesinde farklı alan ve dalda ise 10. sınıfın birinci dönemi sonuna kadar alan ve dal değiştirilerek nakil ve geçiş yapılabileceğinin açıklandığı, mesleki ve teknik eğitim kurumlarında öğretimi yapılan alanlar ve bu alanlarda öğrenim görecek öğrencilerin dağılımı çeşitli sektörlerin ihtiyaç duyacağı insan kaynağını ve istihdam edilebilirlikle doğrudan ilişkili olduğu,

mesleki teknik eğitim kurumlarında halihazırda öğrenim gören öğrencilerin öğrenim süreci içinde belirli alanlara yığılmalarının önüne geçilmesi amacıyla öğrencilere mesleki teknik eğitim kurumlarının farklı alanlarına 10. sınıfın ilk dönemi sonuna kadar geçiş imkanı tanındığı, düzenlemenin takdir yetkisi içerisinde kaldığı, iddia edilenin aksine imam hatip liselerine geçişlerin düzenleme ile kolaylaştırılmadığı,

Yönetmeliğin 37. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde de görüldüğü üzere, imam hatip liselerine yapılan nakil ve geçişlerde Yönetmelikte yer alan şartların yerine getirilmesi gerektiği, imam hatip liselerine geçişi kolaylaştırıcı bir düzenlemenin yer almadığı, sorumluluk, telafi eğitimleri, öğrenim hakkı kullanılmamış sayılarak bir yıl daha lise öğreniminin uzatılarak geçişin yapılabilmesi gibi hususların hem imam hatip liseleri hem de diğer okul türleri için geçerli olduğu, düzenlemenin eşitlik ilkesine uygun olduğu savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :...

DÜŞÜNCESİ

Konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI:...

DÜŞÜNCESİ

Dava; 13/10/2021 tarih ve 31627 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle değiştirilen asıl Yönetmeliğin “Ortaöğretim kurumları arası nakil ve geçişler” başlıklı 37. maddesinin 1. fıkrasının (b), (ç), (d), (e) bentlerinin iptali istemiyle açılmıştır.

14/02/2018 tarih ve 30332 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yönetmelik değişikliği ile asıl Yönetmeliğin 20. maddesinde değişikliğe gidilerek ortaöğretime yerleştirme sisteminde değişikliğe gidilmiştir. Yeni sisteme göre ülke genelinde ortaöğretimi veya imam hatip ortaokulunu bitiren öğrenciler, bilgi, beceri ve yetenekleri doğrultusunda, ortaöğretim kurumlarına beş farklı türde yerleşebileceklerdir.

Buna göre; merkezi sınavla öğrenci alan okullara merkezi sınav puanı ile, merkezi sınav puanı olmayan öğrenciler ortaöğretim kayıt alanı içerisindeki tercihleri doğrultusunda yerel yerleştirme ile, merkezi sınav puanı olmayıp ortaöğretim kayıt alanı dışında kalan bir okulun tercih edilmesi halinde pansiyonlu olarak yerel yerleştirmeyle, merkezi sınav puanı ve özel yetenek sınav puanıyla, güzel sanatlar lisesi, spor lisesi, klasik sanatlar ve musiki, hafızlık, görsel sanatlar ve spor programı uygulayan Anadolu İmam Hatip liselerine özel yetenek sınav puanıyla öğrenci alınmaktadır.

Anılan Yönetmeliğin "Ortaöğretim kurumları arasında nakil ve geçişler" başlıklı 37. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin dava konusu değişiklik öncesinde yer alan hali uyarınca, fen liseleri, sosyal bilimler liseleri ile proje uygulayan eğitim kurumu olan Anadolu liselerinden, sadece Anadolu liselerine her sınıf seviyesinde nakil ve geçiş olanaklı iken.

13/10/2021 tarih ve 31627 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle yapılan değişiklik neticesinde; fen liseleri, sosyal bilimler liseleri ile proje uygulayan eğitim kurumu olan Anadolu liselerinden Anadolu liselerine.

Anadolu liselerinden bu okul türlerine ya da merkezi sınav puanıyla öğrenci alan okul türlerinin kendi aralarında her sınıf seviyesinde nakil ve geçişler olanaklı hale getirilmiştir.

Anılan maddenin dava konusu edilen diğer alt bentlerinde (ç, d, e, bentleri) ise; (b) bendinde düzenlenen nakil ve geçiş uygulamasının ayrıntılarına yer verilmek suretiyle temel ilkelerin belirlendiği görülmekte olup; söz konusu alt bentlerin, maddede düzenlenen (b) bendi ile doğrudan ilişkili olduğu anlaşılmaktadır.

Yönetmeliğin nakil ve geçişleri düzenleyen 38. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, merkezi sınav puanıyla öğrenci alan okullar (Fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, proje okulları ile mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarının Anadolu teknik programları) için nakil ve geçişler açısından öngörülen koşullar düzenlenmiş olup; belirtilen kriterlerin sağlanması halinde nakil ve geçişlere izin verileceği kurala bağlanmış; buna göre de öncelikle nakil talep edilen okulda açık kontenjan bulunması halinde öğrencinin naklen gitmek istediği okulda aynı seviyedeki sınıfta yer alan öğrencilerin puanlarına bakılarak,

yerleşen son öğrencinin puanından düşük olmaması gerektiği koşulunun aranacağı, nakil talep edenlerin birden fazla olması durumunda ise; nakil talep edilen okula yerleşen son öğrencinin puanından daha düşük olmayan istekliler sıralanarak, puan üstünlüğüne göre kontenjan kadar öğrenci yerleştirileceği belirtilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından. Yönetmeliğin 37. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde yapılan değişiklik ile; merkezi sınav puanları ile öğrenci alan ortaöğretim kurumları arasında (fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, proje okulu olan Anadolu Liseleri ile Anadolu Liseleri) birbirleri arasında her sınıf ve seviyede değişiklik yapılması olanağının getirildiği,

merkezi sınav sonucu başarı sıralamasına farklı nitelikteki okullara göre yapılan yerleştirmenin fiilen ortadan kaldırıldığı iddia edilmekte ise de, Yönetmeliğin 38. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde düzenlenen taban puan uygulamasının merkezi sınav puanıyla öğrenci alan okullardan (Fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, proje okulları ile mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarının Anadolu teknik programları) yapılacak nakil ve geçişlerde bağlayıcı olduğu gerçeği karşısında bu iddiaya itibar edilemeyeceği gibi davalı idarece, nakil ve geçişler değerlendirilirken,

nakil ya da geçiş talep edilen okulun taban puanından -bir başka ifadeyle nakil ya da geçiş talep edilen sınıf seviyesinde okula kabul edilen son öğrencinin puanından- düşük olmamak kaydıyla boş kontenjanlara ve puan üstünlüğüne göre yerleştirme yapılacağı da tabiidir.

Açıklanan nedenlerle; hukuka uygun olan düzenlemelerin iptali isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

07/09/2013 tarih ve 28758 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Ortaöğretim kurumları arasında nakil ve geçişler" başlıklı 37. Maddesinin dava konusu halinde; "(Değişik madde: 14.02.2018 - 30332 s. R.G. Yön./11. md.) (1) Fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, proje okulları ile mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarının Anadolu teknik programlarına nakil ve geçişler;

a) Okul türlerinin her birinin kendi arasında her sınıf seviyesinde,

b) (Değişik bent: 13.10.2021 - 31627 s. R.G. Yön./1. md.) Fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, proje okulu olan Anadolu liseleri ile Anadolu liselerinin birbirleri arasında her sınıf seviyesinde,

c) (Değişik bend: 02.09.2020 - 31232 s. R.G. Yön./13. md.) Proje okulu kapsamındaki imam hatip liseleri ile mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarının Anadolu teknik programları ve proje okulu kapsamındaki mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarının Bakanlıkça belirlenen Anadolu meslek programlarının proje kapsamındaki alanlarından/dallarından aynı türden okullara her sınıf seviyesinde,

ç) (Değişik bent: 13.10.2021 - 31627 s. R.G. Yön./1. md.) Okul türleri arasında boş kontenjan ve merkezi sınav puan üstünlüğüne göre;

1) Fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, proje okulu olan Anadolu liselerine; diğer okul türlerinden sınıf atlatma işlemleri yapıldıktan sonra 9 uncu, 10 uncu ve 11 inci sınıftan bir üst sınıfa geçen öğrenciler ağustos ayı sonuna kadar sorumlu olarak,

2) Proje okulu kapsamındaki Anadolu imam hatip liselerine diğer okul türlerinden sınıf atlatma işlemleri yapıldıktan sonra 9 uncu ve 10 uncu sınıftan bir üst sınıfa geçen öğrenciler ağustos ayı sonuna kadar sorumlu olarak, 11 inci sınıftan bir üst sınıfa geçen öğrenciler ağustos ayı sonuna kadar alt sınıflara ait meslek derslerinden sorumlu olarak veya ağustos ayı sonuna kadar başvurmak şartıyla, bir yıl öğrenim hakkını kullanmamış sayılarak alt sınıflara ait meslek derslerinden bir eğitim ve öğretim yılı boyunca yapılacak eğitimden başarılı olmak kaydıyla,

3) Mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarının Anadolu teknik programlarına ve proje okulu kapsamındaki mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarının Bakanlıkça belirlenen Anadolu meslek programlarının proje kapsamındaki alan ve dallarına diğer okul türlerinden.

9 uncu sınıfta birinci dönem sonuna kadar sürekli, 10 uncu sınıfta birinci dönem sonuna kadar 9 uncu sınıf meslek derslerinden sorumlu olarak, 10 uncu sınıftan bir üst sınıfa geçen öğrenciler 9 uncu sınıf meslek derslerinden sorumlu, 10 uncu sınıf meslek derslerinden yaz döneminde yapılacak telafi eğitiminden başarılı olmak kaydıyla eylül ayının sonuna kadar, 11 inci sınıftan bir üst sınıfa geçen öğrenciler 9 uncu sınıf meslek derslerinden sorumlu,

10 uncu sınıf meslek derslerinden yaz döneminde yapılacak telafi eğitiminden başarılı olmak ve 11 inci sınıf meslek derslerinden öğrenim hakkını kullanmamış sayılarak bir eğitim ve öğretim yılı boyunca yapılacak eğitimden başarılı olmak kaydıyla,

d) (Değişik bent: 13.10.2021 - 31627 s. R.G. Yön./1. md.) Sınavsız öğrenci alan okullar ile özel öğretim kurumlarından bu okullara, kontenjan ve merkezi sınav puan üstünlüğüne göre; aynı tür okullara her sınıf seviyesinde, farklı tür okullara ise bu fıkranın (ç) bendi hükümlerine göre,

e) (Değişik bent: 13.10.2021 - 31627 s. R.G. Yön./1. md.) Mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarının Anadolu teknik programlarında ve proje okulu kapsamındaki mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarının Bakanlıkça belirlenen Anadolu meslek programlarının proje kapsamındaki alan ve dallarına alan/dal bulunmak kaydıyla kendi arasında her sınıf seviyesinde sürekli, alan/dal bulunmaması hâlinde; alan değiştirerek 9 uncu sınıfın birinci dönem sonuna kadar, alan/dal değiştirerek 10 uncu sınıfın birinci dönem sonuna kadar,

f) (Mülga bent: 13.10.2021 - 31627 s. R.G. Yön./1. Md.) bu Yönetmelikte belirtilen süre içerisinde yapılır." düzenlemesi yer almaktadır.

Dava devam ederken, 08/09/2023 tarih ve 32303 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 11. maddesiyle dava konusu düzenlemede değişiklik yapılmış olup, yapılan değişiklikle; "Değişik madde: 14.02.2018 - 30332 s. R.G. Yön./11. md.)

(1)(değişik Fıkra: 08.09.2023 - 32303 S. R.G. Yön./19. md.)

Merkezi sınav puanıyla öğrenci alan okullara nakil ve geçişler;

a) Okul türlerinin her birinin kendi arasında her sınıf seviyesinde,

b) Fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, merkezi sınav puanıyla öğrenci alan Anadolu liseleri ile Anadolu liselerinin birbirleri arasında her sınıf seviyesinde,

(...)

ç) Okul türleri arasında boş kontenjan ve merkezi sınav puan üstünlüğüne göre;

1) Fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, merkezi sınav puanıyla öğrenci alan Anadolu liselerine; diğer okul türlerinden 9, 10 ve 11 inci sınıflarda sürekli; 11 inci sınıftan bir üst sınıfa geçen öğrenciler sınıf atlatma işlemleri yapıldıktan sonra ağustos ayı sonuna kadar sorumlu olarak,

2) Merkezi sınav puanıyla öğrenci alan Anadolu imam hatip liselerine diğer okul türlerinden sınıf atlatma işlemleri yapıldıktan sonra 9 uncu ve 10 uncu sınıftan bir üst sınıfa geçen öğrenciler ağustos ayı sonuna kadar sorumlu olarak, 11 inci sınıftan bir üst sınıfa geçen öğrenciler ağustos ayı sonuna kadar alt sınıflara ait meslek derslerinden sorumlu olarak veya ağustos ayı sonuna kadar başvurmak şartıyla, bir yıl öğrenim hakkını kullanmamış sayılarak alt sınıflara ait meslek derslerinden bir eğitim ve öğretim yılı boyunca yapılacak eğitimden başarılı olmak kaydıyla,

3) Mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarının Anadolu teknik programlarına ve merkezi sınav puanıyla öğrenci alan Anadolu meslek programı alan ve dallarına diğer okul türlerinden.

9 uncu sınıfta birinci dönem sonuna kadar sürekli, 10 uncu sınıfta birinci dönem sonuna kadar 9 uncu sınıf meslek derslerinden sorumlu olarak, 10 uncu sınıftan bir üst sınıfa geçen öğrenciler 9 uncu sınıf meslek derslerinden sorumlu, 10 uncu sınıf meslek derslerinden yaz döneminde yapılacak telafi eğitiminden başarılı olmak kaydıyla eylül ayının sonuna kadar, 11 inci sınıftan bir üst sınıfa geçen öğrenciler 9 uncu sınıf meslek derslerinden sorumlu,

10 uncu sınıf meslek derslerinden yaz döneminde yapılacak telafi eğitiminden başarılı olmak ve 11 inci sınıf meslek derslerinden öğrenim hakkını kullanmamış sayılarak bir eğitim ve öğretim yılı boyunca yapılacak eğitimden başarılı olmak kaydıyla,

d) Sınavsız öğrenci alan okullar ile özel öğretim kurumlarından bu okullara, kontenjan ve merkezi sınav puan üstünlüğüne göre; aynı tür okullara her sınıf seviyesinde, farklı tür okullara ise bu fıkranın (ç) bendi hükümlerine göre,

e) Mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarının Anadolu teknik programlarında ve merkezi sınav puanıyla öğrenci alan Anadolu meslek programı alan ve dallarına alan/dal bulunmak kaydıyla kendi arasında her sınıf seviyesinde sürekli, alan/dal bulunmaması hâlinde; alan değiştirerek 9 uncu sınıfın birinci dönem sonuna kadar, alan/dal değiştirerek 10 uncu sınıfın birinci dönem sonuna kadar, 10 uncu sınıftan bir üst sınıfa geçen öğrencinin alan/dal değiştirmek istemesi durumunda 9 uncu sınıf meslek derslerinden sorumlu, 10 uncu sınıf meslek derslerinden yaz döneminde yapılacak telafi eğitiminden başarılı olmak kaydıyla eylül ayının sonuna kadar,

(..)

bu Yönetmelikte belirtilen süre içerisinde yapılır." kuralı benimsenmiştir.

Yine, Yönetmeliğin "Kontenjan belirleme, başvuru ve değerlendirme" başlıklı 38. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, ortaöğretim kurumları arasında nakil ve geçişlerin, 37 nci madde hükümleri çerçevesinde merkezi sınavla öğrenci alan okulların açık kontenjanlarına, öğrencinin merkezi sınav puanının naklen gitmek istediği okuldaki aynı sınıf seviyesinde yerleştirme sonucunda oluşan en düşük puanlı öğrencinin puanından az olmaması kaydıyla puan üstünlüğüne göre yapılacağı belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yönetmeliğin "Ortaöğretim kurumları arasında nakil ve geçişler" başlıklı 37. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin dava tarihi itibariyle yürürlükte olan hali uyarınca; fen liseleri, sosyal bilimler liseleri ile proje uygulayan eğitim kurumu olan Anadolu liselerinden Anadolu liselerine; Anadolu liselerinden bu okul türlerine ya da merkezi sınav puanıyla öğrenci alan okul türlerinin kendi aralarında her sınıf seviyesinde nakil ve geçişler mümkün hale gelmiştir.

Anılan maddenin dava konusu edilen diğer alt bentlerinde (ç, d, e, bentleri) ise; (b) bendinde düzenlenen nakil ve geçiş uygulamasının ayrıntılarına yer verilmek suretiyle temel ilkelerin belirlendiği görülmekte olup; anılan alt bentlerin, maddede düzenlenen (b) bendi ile doğrudan ilişkili olduğu anlaşılmaktadır.

Dava devam ederken, 08/09/2023 tarih ve 32303 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 11. maddesiyle yapılan değişiklikle ise; Fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, merkezi sınav puanıyla öğrenci alan Anadolu liseleri ile Anadolu liselerinin birbirleri arasında her sınıf seviyesinde nakil ve geçişlerin gerçekleşeceği kurala bağlanmış olup; dava konusu diğer alt bentlerinde (ç, d, e, bentleri) ise; okul türleri arasında boş kontenjan ve merkezi sınav puan üstünlüğüne göre yapılacak geçişlerin hangi sınıf seviyesinde hangi şartlar doğrultusunda ve hangi dönemler itibariyle gerçekleşebileceğine yönelik usul esaslar belirlenmiştir.

Bu itibarla; 08/09/2023 tarih ve 32303 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 11. maddesiyle yapılan değişiklik ile dava tarihi itibarıyla yürürlükte olan düzenlemeden farklı düzenlemeler öngörüldüğünden; konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmektedir.