Danıştay 8. Daire E.2021/7605 K.2024/5779

Dava konusu istem: Aksaray İli, Merkez İlçe sınırları dahilinde bulunan ... sicil sayılı II(a) grubu İşletme ruhsatına ilişkin olarak Maden Kanununun 7.maddesinin 13. fıkrası ile aynı maddenin 21. fıkrası uyarınca 37.646,00 TL idari para cezası verilmesine yönelik Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davalı idare tarafından düzenlenen 01.11.2018 tarih ve ... sayılı Mahalinde Tetkik Raporu incelendiğinde; davacı şirketin faaliyette bulunduğu sahada 4 nolu ocakta (Y:...-X:...), 1 nolu ocakta (Y:...-X:...) temsili koordinatlarında GSM izni dışında, 1 ve 4 nolu ocaklarda ÇED izni dışında madencilik faaliyeti yapıldığı, 13. fıkrada belirtilen mesafelerin ihlal edildiği anlaşılmış olup, davacı şirket tarafından aksi de ispat edilemediğinden, Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 21. fıkrası uyarınca yeniden değerleme oranı uyarınca tesis edilen dava konusu idari para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, İdare Mahkemesince davanın reddi nedeni olarak "davacı şirket tarafından aksi ispat edilemediği" hususunun gösterildiği, davalı idarenin tutmuş olduğu tutanakların mutlak doğru ve geçerli olduğunun kabul edildiği, ruhsat sahasında ihlal olup olmadığının yapılacak keşif ve alınacak bilirkişi raporu ile ortaya konması gerektiği, eksik inceleme neticesinde verilen kararda hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Aksaray İli, Merkez İlçe sınırları dahilinde bulunan ... sicil sayılı II(a) grubu İşletme ruhsatlı sahanın mahallinde tetkiki neticesinde, sahada 4 nolu ocakta (Y:...-X:...), 1 nolu ocakta (Y:...-X:...) temsili koordinatlarında GSM izni dışında, 1 ve 4 nolu ocaklarda ÇED izni dışında madencilik faaliyeti yapıldığı, 13. fıkrada belirtilen mesafelerin ihlal edildiğine ilişkin tespitlerin yapılması üzerine Maden Kanununun 7. maddesinin 13. fıkrası ile aynı maddenin 21. fıkrası uyarınca 37.646,00 TL idari para cezası verilmesine yönelik Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün 21/12/2020 tarih ve ...-... sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Madencilik faaliyetlerinde izinler" başlıklı 7/21. maddesinde "Çevresel etki değerlendirmesi ile ilgili karar, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, mülkiyet izni olmadan veya onüçüncü fıkraya aykırı faaliyette bulunulduğunun tespiti hâlinde 46.579 TL tutarında idari para cezası uygulanarak bu alandaki işletme faaliyetleri durdurulur. Bu ihlalleri tespit eden kamu kurum ve kuruluşu diğer ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına durumu bildirir. Bu ihlallerin ilk tespit tarihinden itibaren, ilk tespit dâhil üç yıl içinde üç kez yapıldığının tespiti hâlinde ise ruhsat iptal edilir." hükmü yer almaktadır.

21.09.2017 tarihli ve 30187 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliği'nin "Faaliyetlerin denetimi" başlıklı 111. maddesinde "Genel Müdürlükçe yapılan incelemelerde, faaliyet alanında ÇED ile ilgili karar, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, mülkiyet izni olmadan veya Kanunun 7 nci maddesinin on üçüncü fıkrasına aykırı faaliyette bulunulduğunun tespiti halinde Kanunun 7 nci maddesinin yirmi birinci fıkrası gereğince işlem tesis edilir." hükmüne yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile Vergi Usul Kanununun uygulanacağı haller" başlıklı 31. maddesinde bilirkişi ve keşif konusunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmiş ve "...bilirkişiler, bilirkişilik bölge kurulları tarafından hazırlanan listelerden seçilir ve bilirkişiler hakkında Bilirkişilik Kanunu ve 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri uygulanır." kuralı yer almaktadır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ''Bilirkişiye başvurulmasını gerektiren hâller'' başlığını taşıyan 266. maddesinde ise; mahkemenin, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar vereceği kurala bağlamıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlık, davacı uhdesinde bulunan ... sicil numaralı maden işletme ruhsat sahasında, Maden Kanunu'nun 7. maddesi kapsamında sahada 4 nolu ocakta (Y:....-X:...), 1 nolu ocakta (Y:...-X:...) temsili koordinatlarında GSM izni dışında 1 ve 4 nolu ocaklarda ÇED izni dışında madencilik faaliyeti yapılması nedeniyle 13. fıkrada belirtilen mesafelerin ihlal edildiğinden bahisle davalı idarece idari para cezası verilmesine ilişkin işlemden kaynaklanmaktadır.

Davacı tarafından, ihlalde bulundukları ileri sürülen 4 nolu ocak ve 1 nolu ocak çevresinde özel mülkiyete ait hiçbir arazi veya binanın bulunmadığı, sadece hazineye ait araziler ve mera sahaları bulunduğu, bu ocaklar çevresinde yönetmelikte belirtilen yer ve tesislerin hiçbirisinin olmadığı, işletmekte oldukları ocak sahalarına en yakın binaların yaklaşık iki kilometre uzaklıkta bulunan ...

Köyündeki özel kişilere ait ev ve binalar olduğu, bu binalar arasına da kamu hizmetine veya umumun yararına ayrılmış herhangi bir bina veya tesis bulunmadığı, bu hususun yapılacak olan bilirkişi incelemesi neticesinde açıklığa kavuşturulması gerektiği, Mahkemece bilirkişi incelemesi taleplerinin dikkate almadığı, eksik inceleme neticesinde verilen kararda hukuka uygunluk bulunmadığı iddialarıyla Bölge İdare Mahkemesi kararının temyiz edildiği anlaşılmaktadır.

Öte yandan, dava konusu işlemin diğer gerekçesinin Maden Kanunu'nun 7. maddesi kapsamında sahada 4 nolu ocakta (Y:...-X:...), 1 nolu ocakta (Y:..-X:...) temsili koordinatlarında GSM izni dışında 1 ve 4 nolu ocaklarda ÇED izni dışında madencilik faaliyeti yapıldığı hususu olduğu, buna ilişkin olarak dosya kapsamında ... tarih ve ... sayılı revize olurla görevlendirilen mahallinde tetkik heyetince düzenlenen raporda belirtilen hususlar dışında, ruhsat sahasının durumunu netleştirecek ek bilgi belge, harita kroki bulunmadığı görülmektedir.

Davacının söz konusu iddialarının yerinde olup olmadığının yanısıra, üretim yapılan koordinatların GSM işyeri açma ve çalışma ruhsatı sınırları içinde olup olmadığı hususlarının yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak inceleme sonucu ortaya çıkan veriler değerlendirilmek suretiyle dava konusu işlemin sebep yönünden hukuka uygunluk denetiminin yapılması gerekirken, eksik inceleme neticesinde verilen kararda hukuka uygunluk bulunmamıştır.

Bu durumda, dava konusu uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için, dava konusu işlemin gerekçesi olarak belirtilen hususları aydınlatacak şekilde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak işin esası hakkında karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.