Danıştay 8. Daire E.2021/7859 K.2023/7606

Dava konusu istem: İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisi olan davacı tarafından, yatay geçiş yöntemi ile gelmiş olduğu Halep Üniversitesi Hukuk Fakültesindeki eğitimini "Açık Öğretim Programları" üzerinden aldığından bahisle yatay geçiş yapılmasının uygun görülmemesine ilişkin İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü Öğrenci İşleri Daire Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı tarafından, idareyi yanıltmadan, gerçeğe uygun evraklarla, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Lisans Programına (Örgün Öğretim) başvuruda bulunarak 3. Sınıf öğrencisi olarak kaydı yapılan davacının kaydının ancak, söz konusu kayıt işleminden itibaren en geç dava açma süresi içinde silinebileceği bu sürenin geçirilmesi halinde yapılan kayıt işleminin davacının kazanılmış hakkı olarak, anılan kaydının silinmesi durumunun da kazanılmış hakkın ihlali olarak kabul edilmesi gerektiğinden, davacının kaydının silinmesine yönelik tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanlığı tarafından 03.05.2019 ve 24.07.2019 tarihli yazıları ile Yükseköğretim Kurumu Başkanlığından "Suriye, Mısır ve Yemen uyruklu öğrencilerden Açık Öğretim Programına kayıtlı olanların örgün öğretim programına yatay geçiş yapıp yapamayacağı" konusunda sormuş olduğu görüş talebi üzerine Yükseköğretim Kurumu Başkanlığı Eğitim Öğretim Dairesi Başkanlığı tarafından, … tarih ve … sayılı yazı istinaden İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanlığı Yönetim Kurulu tarafından, … tarih ve … sayılı kararıyla "davacının aralarında bulunduğu Suriye,

Mısır ve Yemen uyruklu öğrencilerden Açık Öğretim Programına kayıtlı olup, Fakülte Örgün öğretim programına yatay geçiş kaydı yapılan öğrencilerin kayıtlarının silinmesine karar verildiği işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisi olan davacı tarafından, yatay geçiş yöntemi ile gelmiş olduğu Halep Üniversitesi Hukuk Fakültesindeki eğitimini "Açık Öğretim Programları" üzerinden aldığından bahisle yatay geçiş yapılmasının uygun görülmemesine ilişkin İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü Öğrenci İşleri Daire Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Yükseköğretim Kurumlarında Ön Lisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin "Özel durumlarda yatay geçiş" başlıklı Ek 2. maddesinde; "Şiddet olayları ve insani kriz nedeniyle eğitim öğretimin sürdürülemez olduğu Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edilen ülkelerde öğrenim gören öğrenciler Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş başvurusu yapabilirler. Bu konuya ilişkin usul ve esaslar Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir." düzenlemesine, "Sorunların çözümü" başlıklı Ek 3. maddesinde; " Bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasında ortaya çıkacak sorunların giderilmesinde Yükseköğretim Yürütme Kurulu yetkilidir." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdari işlemin geri alınması; idari işlemleri, yürürlüğe girdikleri tarihten itibaren geçersiz ve hükümsüz sayma iradesi ya da işlemlerin, yapıldıkları tarihten başlayarak ortadan kaldırılması, hukuk aleminden silinmesi, çıkarılması olarak tanımlanmaktadır. Hukuken sakat bir işlemin, başka bir deyişle hukuk düzenine uygunluk göstermeyen bir işlemin, idare tarafından geri alınması tabiidir. Bununla birlikte hukuka aykırı işlemlerin idare tarafından hangi durumlarda ve ne zaman geri alınacağı, ilgililer lehine kazanılmış hak doğurup doğurmayacağı hususuna Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 22/12/1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararında açıkça yer verilmiştir.

Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun söz konusu kararıyla; idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı ve hilesi hallerinde süre aranmaksızın kanunsuz terfi veya intibaka dayalı ödediği meblağı her zaman geri alabileceği; belirtilen istisnalar dışında kalan hatalı ödemelerin geri alınmasının, hatalı ödemenin ilk yapıldığı tarihten başlamak üzere idari dava açma süresi içinde mümkün olduğu, bu süre geçtikten sonra geri alınamayacağı karara bağlanmıştır.

Anılan karar, her ne kadar hatalı terfi ve intibaktan doğan ödemelerin geri alınmasına ilişkin ise de, bu karar ile idari işlemlerin geriye alınmasında uyulması gereken temel ilkeler ortaya konulmuş bulunduğundan, anılan kararın yoklukla malul, gerçek dışı beyan, açık hata veya hileye dayanan tüm işlemlerin idarece geri alınmasında da dikkate alınması gerekmektedir.

Dolayısıyla Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun, idari işlemlerin geri alınması koşullarını da belirleyen bahsi geçen kararında açıklandığı üzere; dava açma süresi içinde idarenin hukuka aykırı tüm işlemlerini geri almaya yetkili olduğu, dava açma süresi içerisinde geri alınan hukuka aykırı işlemlerin ilgililer lehine kazanılmış hak doğurmayacağı, dava açma süresi geçtikten sonra ancak yok hükmündeki idari işlemlerin, ilgililerin gerçeğe aykırı beyanı veya hilesi nedeniyle veya idarenin açıkça hataya düşerek tesis ettiği idari işlemlerin, süre kaydı aranmaksızın her zaman geri alınmasının mümkün olduğu anlaşılmaktadır.

Dava dosyasının incelenmesinden, Suriye uyruklu davacının Suriye Halep Üniversitesi hukuk fakültesi açıköğretim programına 2011-2012 yılında kayıt olduğu, 12/09/2018 tarihinde İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne Yükseköğretim Kurumlarında Ön Lisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 2. maddesi kapsamında yatay geçiş yaptığı,

Üniversite tarafından Açıköğretim Hukuk bölümünden örgün eğitim yapan İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesine yatay geçiş yapıp yapamayacağına ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'ndan görüş istenmesi üzerine Yükseköğretim Yürütme Kurulu'nun 06/02/2019 tarihli kararı ile 'yükseköğretim sisteminde açıköğretim ile eğitim veren Hukuk Fakültesi bulunmadığı, ilgililerin yurt dışından kabul kontenjanları çerçevesinde başvuru yaparak şartları sağlamaları durumunda ülkemizde eğitim alabilecekleri'ne karar verildiği,

ilgili kararın Üniversiteye 26/06/2019 tarih ve 39915 sayılı işlemle bildirilmesi üzerine … tarih ve … sayılı işlemiyle kaydının silinmesine karar verilmesi üzerine öğrencilik kaydının silinmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

2547 sayılı Kanun'da örgün eğitime ve uzaktan ve açık eğitime ilişkin usul ve esasların ayrı ayrı düzenlendiği, örgün eğitimde kural olarak öğrencilerin eğitim-öğretim süresince ders ve uygulamalara fiziken devam etme zorunluluğunun bulunduğu, bu bağlamda ülkemizdeki hukuk fakültelerinde devam zorunluluğu bulunmadığına dair bir mevzuat hükmü olmadığı ve ülkemizde hukuk fakültelerinin örgün eğitim verdiği, dolayısıyla davacının örgün eğitim şartını sağlamadığı açıktır.

Bu durumda, açık hata ile yapılan üniversite kaydının silinmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.