Danıştay 8. Daire E.2021/7964 K.2024/27

Dava konusu istem: Davacının, Kocaeli ili, Gölcük ilçesi, …Mahallesi, … Cad. No:… adresinde izinsiz olarak eğitim-öğretim faaliyetinde bulunduğundan bahisle işyerinin kapatılmasına ve brüt asgari ücretin 20 katı tutarında idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali ile ödenen para cezasının yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacıya ait işyerinde düzenlenen tutanakta atölye sahibinin ifadesinden bahsedildiği halde ifadesinin tutanağa bağlanmadığı, sözkonusu denetim tutanağının işyerinin yetkili kişisi nezdinde düzenlenmediği, kursiyer ve öğretmenlere ilişkin, kaç kursiyer, kaç öğretmen olduğu, bunların isim ve soyisimlerinin ne olduğu gibi hiç bir bilginin yer almadığı, eğitim kursu işletildiğini ispatlayıcı kursiyer, öğretmen veya herhangi bir tanık ifadesi alınmadığı,

öğretmen çalıştırılıyorsa bunlara maaş ödenip ödenmediğini, öğrenci varsa bunlardan tahsilat yapılıp yapılmadığını araştırma amaçlı işyeri defter ve belgelerinin incelenmediği, izinsiz eğitim faaliyetinde bulunduğu hususunun her türlü şüpheden uzak ve hukuken kabul edilebilir kesin delillerle ortaya konulması gerekirken, hiç bir araştırma ve inceleme yapılmadan, tanık ifadelerine ve işyeri yetkilisi ifadesine başvurulmadan,

sadece internette yer alan bir takım görsellere dayalı olarak davacıya ait işyerinin kapatılmasına ve idari para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline; davacının ödemiş olduğu 44.145,00-TL tutarındaki idari para cezasının ise dava tarihi olan 16/10/2020 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte hesaplanarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY

Kocaeli ili, Gölcük ilçesi İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı İzleme ve Koordinasyon Komisyonu tarafından yapılan 29.06.2020 tarihli denetim sonucu düzenlenen tutanak ile Kocaeli ili, Gölcük ilçesi, … Mah. … Cad. No:… adresinde bulunan davacıya ait işyerinde eğitim öğretim izni verilmediği halde … Tasarım Atölyesinde kurs faaliyetinde bulunulduğunun tespit edildiği, yapılan bu tespite istinaden Kocaeli Valiliğinin … tarih ve … sayılı işlemi ile, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca işyerinin kapatıldığı ve davacıya brüt asgari ücretin 20 katı tutarında idari para cezası verildiği, bu işlemin iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Milli Eğitim Bakanlığı" başlıklı onuncu bölümünde düzenlenen "Görevler" başlıklı 301. maddesinde; "Milli Eğitim Bakanlığının görev ve yetkileri belirtilmiştir. 1739 sayılı Kanun'un "Yürütme, gözetim ve denetim" başlıklı 56. maddesinde eğitim ve öğretim hizmetinin, bu kanun hükümlerine göre Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığı'nın sorumlu olduğu belirtilmiştir.

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 1. maddesinde; ''(1) Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafından açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi, kurumun nakli, devri, personel çalıştırılması, kurumlara yapılacak malî destek ve bu kurumların eğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarının; eğitim-öğretim, yönetim, denetim, gözetim ve personel çalıştırılmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir.

(2) Bu Kanun, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişilerce açılan özel öğretim kurumları ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarını kapsar." hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanunun ''Tanımlar'' başlıklı 2. maddesinde; kurum, okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, öğrenci etüt eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumları olarak, çeşitli kurslar ise, kişilerin sosyal, sanatsal, sportif, kültürel ve mesleki alanlarda bilgi, beceri, dil, yetenek ve deneyimlerini geliştirmek, isteklerine göre serbest zamanlarını değerlendirmek amacıyla faaliyet gösteren özel öğretim kurumları olarak tanımlanmış olup;

aynı Kanun'un 3. maddesinin 1. fıkrasında; bir kurumda öğretime başlayabilmek için kurum açma izni alınmasının zorunlu olduğu, 11. fıkrasında Kanun kapsamındaki eğitim-öğretim faaliyetlerini yapan ancak bu Kanuna uygun olarak kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmeyen yerleri kuran veya işletenlere brüt asgari ücretin 20 katı idari para cezası uygulanacağı, bu yerler valiliklerce kapatılacağı, bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirleneceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Yine, Kanun'un "Kurum açma izni" başlıklı 3. maddesinde; "Kurum açma izni verilmesi, binanın kullanılış amaçlarına ve Bakanlıkça belirlenen standartlara uygun ve yeterli bulunmasıyla birlikte aşağıdaki şartların yerine getirilmesine bağlıdır:

a) Ders araç-gerecinin kurumun amaç ve ihtiyaçları için yeterli olduğunun bir rapor ile tespit edilmesi.

b) Kurumun; yönetici, öğretmen ve diğer personelinin sayı ve nitelikleri yönünden uygun bulunması ve bu kurumda çalışacaklarının belgelendirilmesi.

c) Kurumun yönetmelikleriyle öğretim programının Bakanlıkça incelenip onanmış olması." kuralı yer almaktadır.

20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Kurum açma" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında; Kanunun 3 üncü maddesi hükmü doğrultusunda özel öğretim kurumlarına kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verileceği belirtilmiş olup; aynı maddenin 2. fıkrasında ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının verilebilmesi için gerekli olan belgeler tahdidi olarak düzenlenmiştir.

Anılan Yönetmeliğin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan 5. maddesinin 4. fıkrasında ise; 'Kanunun 3 üncü maddesinin on birinci fıkrasında belirtilen yerlerin mülki idare amirleri tarafından görevlendirilen yetkililerce tespiti halinde bu yerleri kuran veya işletenlere valilikçe Kanunda belirtilen miktarda idari para cezası verilir. Verilen idari para cezası, 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgiliye tebliğ edilir, takip ve tahsili için ise Hazine ve Maliye Bakanlığının ildeki ilgili birimine bildirilir. Ayrıca bu yerler valilikçe kapatılır" hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu uyarınca, eğitim ve öğretim hizmetinin Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığı'nın sorumlu olduğu hususunda tartışma bulunmamakta olup; izinsiz ve ruhsatsız eğitim öğretim faaliyetine ilişkin gerekli tespitin yapılması ve yaptırımların uygulanması da bu çerçevede Milli Eğitim Bakanlığının görev ve sorumluluğu kapsamındadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden anlaşıldığı üzere; eğitim ve öğretim faaliyetlerine yönelik sunulan hizmetlerin, Milli Eğitim Bakanlığı'nın denetim ve gözetimi altında yapılması gerektiği açık olup; bu çerçevede anılan eğitim öğretim hizmetinin izinsiz ve ruhsatsız olarak sunumunun tespiti halinde ilgili yerlerin Valiliklerce kapatılması gerekmektedir.

Ayrıca; davalı idarece tesis edilen işlemin hukuka uygun kabul edilebilmesi için öncelikle "izinsiz ve ruhsatsız" verildiği belirtilen hizmetin, doğrudan Milli Eğitim Bakanlığı'nın görev ve yetki alanına giren "eğitim ve öğretime ilişkin" olması gerekmektedir.

Dava dosyasının incelenmesinden; davacıya ait.

Tasarım Atölyesi adıyla eğitim öğretim izni verilmediği halde kurs faaliyetinde bulunulduğunun tespit edildiği, yapılan bu tespite istinaden Kocaeli Valiliğinin … tarih ve … sayılı işlemiyle 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca işyerinin kapatıldığı ve davacıya brüt asgari ücretin 20 katı tutarında idari para cezası verildiği, işlem tesis gerekçesi Gölcük İlçesi İzleme ve Değerlendirme Komisyonu'nca tutulan 29/06/2020 tarihli tutanakta; adreste izinsiz ve ruhsatsız eğitim yapıldığı yolunda yapılan şikayet üzerine anılan adrese denetime gidildiği, ...

Tasarım Atölyesi sosyal medya hesaplarında yer alan fotoğrafların kurum sahiplerine iletilmesi üzerine izin almaları gerektiğini bilmediklerini beyan ettikleri, mekanın kurs faaliyetinde bulunulmasına imkan verecek şekilde düzenlendiğinin gözlemlendiği tespitlerine yer verilmiş olup; tutanağa ekli fotoğrafların da dosyaya sunulduğu görülmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ile "çeşitli kursların" Milli Eğitim Bakanlığı'nın iznine ve denetimine tabi olduğu, izin alınmadan bu kapsamda eğitim öğretim faaliyetinin yapılması halinde işyerinin kapatılacağı ve para cezası uygulanacağı, çeşitli kurslarda ise kişilerin mesleki alanlarda bilgi, beceri, dil, yetenek ve deneyimlerini geliştirmeye yönelik hizmet verileceği kurala bağlanmıştır.

Kişilerin sosyal, sanatsal, sportif, kültürel ve mesleki alanlarda bilgi, beceri, dil, yetenek ve deneyimlerini geliştirmek, isteklerine göre serbest zamanlarını değerlendirmek amacıyla faaliyet gösteren özel öğretim kurumları olarak ifade edilen "çeşitli kursların" tanımı itibariyle geniş bir faaliyet alanını kapsadığı, bu bağlamda; öğrencilerin kişisel, duygusal, ruhsal, bilişsel, zihinsel ve sosyal yönden gelişmelerini sağlamaya yönelik her türlü faaliyetin "çeşitli kurslar" tanımı içerisinde kaldığı, zira; davacının sunduğu hizmetin, dolayısıyla davacı tarafından ".

Tasarım Atölyesi" altında sunulan hizmetin sunulmasına yönelik gerekli izin ve ruhsatları vermeye Milli Eğitim Bakanlığı'nın yetkili ve görevli olduğu, bu alanda denetim ve gözetim görevinin Bakanlığa ait olduğu anlaşılmaktadır.

O halde, davacı tarafından "resim kursu" ve "seramik kursu" şekilde sunulan faaliyetler kapsamında, açıkça belirtildiği üzere işyerinde öğrencilere kişisel, duygusal, ruhsal, bilişsel, zihinsel ve sosyal yönden gelişmelerini sağlamaya yönelik eğitim verildiğinin sabit olduğu, bu hizmetin, ancak; Milli Eğitim Bakanlığı'nın izni ile "çeşitli kurs" adı altında belli personel aracılığı ile ve belli program çerçevesinde verilebileceği kuşkusuz olduğundan izinsiz olarak anılan hizmeti veren davacıya ait işyeri hakkında tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

Öte yandan; davacı tarafından, Gölcük Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü'nce "…" kursunda görevlendirildiği, çalışmaların bu görevlendirme kapsamında gerçekleştirildiği iddia edilmekte ise de; Gölcük Kaymakamlığı Gölcük Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü'nün … tarih ve E… sayılı "Görevlendirme" yazısında; 04/11/2019-22/06/2020 tarihleri arasında 247 saatlik "…" kursu kapsamında sadece pazartesi günleri(günlük 8 saat) olacak şekilde 31 haftalık bir programın oluşturulduğu görülmekte olup; davacı tarafından verilen kursların "resim" ve "seramik" alanlarına yönelik olması nedeniyle davacının bu iddiasına itibar edilmemiştir.

Bu durumda; dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf kanun yolu başvurusun reddine ilişkin bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığından bozulması gerekmektedir.