Danıştay 8. Daire E.2021/942 K.2023/6593

Dava konusu istem: Çorum ili, Mecitözü ilçesi sınırları içerisinde bulunan S.... sayılı, IV. grup maden işletme sahası ile ilgili olarak davacı adına, 2016 yılı için 22.172,00 TL, 2017 yılı için 23.020,00 TL işletme ruhsat bedeli tahakukuna ilişkin ... tarih ve E.... sayılı işlem ile bu işleme yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve E.... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda.

Çorum ili, Mecitözü ilçesi sınırları içerisinde bulunan ve 11/04/2012 yürürlük tarihli, ... sicil numaralı, IV. grup maden işletme ruhsatına sahip olan davacı şirket tarafından, 30/12/2014 tarihinde terk talebinde bulunulduğu ve söz konusu tarihten itibaren sahada herhangi bir madencilik faaliyetinin yürütülmediğinin açık olduğu terk talebi üzerine yapılacak işlemlerde meydana gelen, idarenin kendi iç işleyişinden kaynaklanan gecikme ve aksamalar nedeniyle ortaya çıkabilecek külfetlerin ruhsat sahibine yüklenemeyeceği,

zira terk işlemlerinin devam etmesi sebebiyle ruhsat bedelinin yatırılmaması yönünde Genel Müdürlüğün … tarih ve … sayılı yazısının bulunduğu da dikkate alındığında, terk işlemleri devam eden ruhsat sahası için işletme ruhsat bedeli tahakkuku yönünden tesis edilen dava konusu işlemlerde hakkaniyete ve hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacının ilk terk talep tarihinin 30.12.2014 tarihi ise de terk talebinin, eksikliklerin tamamlanması ile işleme konulduğu, tam bir şekilde başvurulduğu tarih itibariyle ile de terk işlemi yapıldığı, 2016 ve 2017 yılı ruhsat bedellerinin ödenmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, davalı idarece terk talebinde bulunması nedeniyle ruhsat bedeli ödenmesine gerek olmadığı yönünde işlem tesis edildiği, terk işlemleri devam eden ruhsatı için ruhsat bedeli istenilmesine ilişkin işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen bozulması kısmen gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Çorum ili, Mecitözü ilçesi sınırları içerisinde bulunan ve 11/04/2012 yürürlük tarihli, ... sicil numaralı, IV. grup maden işletme ruhsatına sahip olan davacı şirket tarafından, … tarih ve … sayılı terk talepli dilekçesinin Maden İşleri Genel Müdürlüğü'ne verildiği, terk dilekçesi kapsamında sahanın mahallinde tetkiki sonucunda düzenlenen 09/07/2015 tarihli heyet raporunda; "ruhsat sahasında ruhsat öncesi dönemde açılmış küçük galeri ağızlarının bulunduğu, bu galerilerin derinliğinin yaklaşık 2-3 metre civarında olduğunun gözlendiği,

galerilerin devamının nasıl olduğunun bilinmemesi sebebiyle can ve mal emniyeti açısından tehlike arz ettiği, bu nedenle galeri ağızlarının insan ve hayvan geçemeyecek şekilde kapatılmasına müteakip terk talebinin kabul edilmesinin uygun olacağı" görüşlerine yer verildiği, davacı şirketin terk talebinin değerlendirilebilmesi için açık olduğu tespit edilen galeri ağızlarının insan ve hayvan giremeyecek şekilde kapatılması, fotoğraflanması ve fotoğrafların yazının tebliğinden itibaren iki ay içerisinde verilmesi gerektiğini bildiren …. tarih ve E…. sayılı Genel Müdürlük yazısının 28/11/2016 tarihinde şirkete tebliğ edildiği,

anılan yazı üzerine davacı şirket tarafından terk eksikliklerinin tamamlandığının beyan edildiği 23/01/2017 tarihli dilekçenin verildiği, terk talebinin kabul edildiği 23/01/2017 tarihine kadar ruhsatın yürürlükte bulunduğu tespit edildiğinden 2016 ve 2017 yılları ruhsat bedellerinin ödenmesi gerektiği gerekçesi ile 2016 yılı için 22.172,00 TL, 2017 yılı için 23.020,00 TL işletme ruhsat bedeli tahakukuna ilişkin işlemin tesis edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinde "Yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılması zorunludur.

İşletme ruhsat bedelinin %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını gerçekleştirmek üzere ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına aktarılmak üzere Bakanlığın belirlediği bankada açılacak teminat hesabına yatırılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi dışındaki illerde il özel idaresi hesabına yatırılır.

Ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verilir ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanması istenir. Bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsat iptal edilir. Verilen sürede yatırılmayan ruhsat bedelinin %70’ine tekabül eden tutar 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlalarından ruhsat bedeli alınmaz.

Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilmesini müteakip, çevre ile uyum bedeli iade edilir." hükmüne. "Ruhsatın hükümden düşmesi ve terk edilen alanlarda alınacak tedbirler" başlıklı 32. maddesinde, "Ruhsat sahibi sahasında gerekli emniyet tedbirlerini almak ve sahanın son durumunu gösterir imalat haritası ve maden jeoloji haritasını Genel Müdürlüğe vermek suretiyle terk talebinde bulunabilir.

Herhangi bir nedenle hükümden düşmüş veya ruhsat hukuku yürürlükte olan sahalarda terk edilen alanlarda ruhsat sahibi gerekli emniyet tedbirlerini almak ve sahanın son durumunu gösterir teknik belgeleri Genel Müdürlüğe vermek zorundadır. Ruhsat sahibi yukarıda belirtilen tedbirleri en geç bir yıl içinde almak ve işletme faaliyetinde bulunulan alanı işletme projesi doğrultusunda çevreye uyumlu hale getirmek zorundadır.

Verilen bu sürede çevre ile uyum planı çerçevesinde gerekli güvenlik önlemlerinin ve çevresel önlemlerin alınmaması durumunda tedbir alınana kadar sorumluluk ruhsat sahibinin olması şartıyla, bu durum valiliğe bildirilir. Çevre ile uyum çalışması için gerekli tedbirler, çevreye uyum planına uygun olarak orman arazilerinde ilgili orman idaresi, diğer alanlarda il özel idareleri veya valilikler tarafından yerine getirilir.

Orman idaresi, il özel idaresi veya valilik tarafından çevre ile uyum planına uygun olarak yapılan masraflar, ruhsat bedelinden çevre ile uyum planı çalışmaları için emanete yatırılan tutarlardan karşılanır. Teminatların yeterli olmaması durumunda çevre ile uyum planı çerçevesinde eksik kalan masrafların ödenmesi için ruhsat sahibine bir ay ödeme süresi verilir.

Süresinde ödenmeyen ve Genel Müdürlük tarafından ilgili vergi dairesine bildirilen tutarlar 6183 sayılı Kanuna göre ruhsat sahiplerinden tahsil edilir. İlgili idare tarafından çevreye uyum planı dışında başkaca bir proje veya uygulama yapılması hâlinde buna ilişkin masraflar, ilgili idare tarafından karşılanır ve ruhsat sahibinden herhangi bir bedel talep edilmez..." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacıdan 2016 yılı işletme ruhsat bedelinin istenilmesine ilişkin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın 25.08.2018 tarihli işlemi ile bu işleme yapılan itirazın reddine ilişkin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın 18.10.2018 tarihli E.... sayılı işleminin incelenmesi:

Davacı tarafından davalı idare nezdinde 30.12.2014 tarihinde terk talebinde bulunulmuşsa da idarenin … tarihli E….. sayılı yazısı ile ruhsat sahasındaki galeri ağzının insan ve hayvan giremeyecek şekilde kapatılması, fotoğraflanması ve fotoğrafların yazının tebliğ tarihinden itibaren iki ay içinde Genel Müdürlüğe verilmesi gerektiği aksi halde talebinin değerlendirilmeyeceği ve saha ile ilgili sürecin devam edeceğinin belirtildiği,

davacının 23.01.2017 tarihinde idare kaydına giren dilekçesi ile galeri ağzı kapatma işlemlerinin tamamlandığına yönelik beyanı üzerine davalı idarece davacının terk talebinin, 23.01.2017 tarihi itibariyle kabul edilerek ruhsat hukukunun anılan tarih itibariyle sona erdirildiğinin anlaşıldığı,

her ne kadar Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nca … tarihli E…. sayılı davacıya yönelik yazılan yazı ile terk talebi ile ilgili işlemler devam ettiğinden ruhsat için 2016 yılı ruhsat bedeli yatırma zorunluluğunun bulunmadığı belirtilmişse de Maden Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca yürürlükte olan ruhsatlar için her yıl Ocak ayı ruhsat bedeli tahakkuk edeceğinden, kanuna aykırı tesis edilen işlemin dikkate alınamayacağı açıktır.

Öte yandan davacı tarafından dava konusu ruhsatla ilgili 2015 yılı ruhsat harç borcunun iadesi talebinin reddine ilişkin işleme karşı açılan davada verilen iptal kararı, Dairemizin 30.11.2023 tarihli E:2020/4250 K:2023/6592 sayılı kararıyla "yürürlüğü 23.01.2017 tarihine kadar devam eden ruhsat için 2015 yılı ruhsat harç borcunun tahsili işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı" gerekçesiyle bozulmuştur. Bu kapsamda ruhsatın terk talebi kabul edilip ruhsat hukuku sonlandırılmadıkça davacıdan 2016 yılına ait işletme ruhsat bedelinin istenilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından dava konusu işlemin iptali yönündeki Çorum İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Davacıdan 2017 yılı işletme ruhsat bedelinin istenilmesine ilişkin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın 25.08.2018 tarihli işlemi ile bu işleme yapılan itirazın reddine ilişkin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın … tarihli E.... sayılı işleminin incelenmesi:

30.12.2014 tarihinde terk talebinde bulunan davacının sahasının 01.07.2015 tarihli makam oluru ile mahallinde tetkik edildiği, heyet tarafından sahada bulunan galeri ağızlarının insan ve hayvan giremeyecek şekilde kapatılmasına müteakip terk talebinin kabul edilmesinin uygun olacağının belirtildiği, Genel Müdürlüğe verilen 23.01.2017 tarihli terk eksiklik dilekçesi ile mahallinde tetkik heyetinin tespit ettiği eksikliklerin tamamlandığı belirtildiğinden, ruhsatın 23.01.2017 tarihi itibariyle iptal edilerek ihale edilebilir hale getirildiği anlaşılmaktadır.

Kanunda ruhsat bedelinin her yıl ocak ayı sonuna kadar yatırılmasının düzenlendiği, dava konusu ruhsatın ise 23.01.2017 tarihi itibariyle terk talebi kabul edilerek bu tarih itibariyle iptal edildiği dikkate alındığında, davacıdan 2017 yılı ruhsat bedeli istenilmesine ilişkin işlemde ve bu işleme karşı yapılan itirazın reddine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Dava konusu işlemlerin 2017 yılı işletme ruhsat bedelinin istenilmesine ilişkin kısmı yönünden verilen iptal kararının yukarıda yer verilen gerekçe ile onanması gerektiği sonucuna varılmıştır.