Danıştay 8. Daire E.2022/1158 K.2025/4046

Dava konusu istem: Davacı tarafından, davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı araçla, ilgili belediyeden izin ve ruhsat alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-A maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 29/09/2020, 08/10/2020 tarihli ara kararları ile talep edilen, dava konusu işlemin dayanağı ilgili denetim memurlarınca düzenlenen tespit tutanağının sunulamaması karşısında bu yönüyle yapılan değerlendirme neticesinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığının her türlü şüpheden uzak ve somut bir biçimde ortaya konulamadığı sonuç ve kanaatine varıldığından dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı İstanbul Valiliği tarafından, hukuka ve usule aykırı olduğu belirtilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı araçla, ilgili belediyeden izin ve ruhsat alınmaksızın yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-A maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)

(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir. Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Mevzuat gereğince ilgililer taşımacılık faaliyeti yapabilmek için bir takım belgeleri edinmek ve denetim sırasında ibraz etmek zorundadırlar. Denetim tarihine kadar gerekli belgeleri almaksızın taşımacılık hizmeti verenlerin, eğer denetim olmasa idi bu izinsiz faaliyeti devam ettirecekleri, böylece izin almak suretiyle faaliyette bulunanların katlandıkları mali, idari ve toplumsal sorumluluklara katlanmayarak kamu düzenini ve trafik güvenliğini bozma yanında haksız rekabete yol açtıkları sonucuna ulaşılmaktadır.

Dava konusu işlemleri tesis eden kolluk tarafından düzenlenen tutanaklar, işlemlerin sebep unsurunun ortaya konulması bakımından önem teşkil etmektedir. Öte yandan; idari işlemin sebep unsurunun tereddüte mahal bırakmayacak şekilde kamera kaydı, fotoğraf ve sair beşeri, teknolojik imkanlar, davacıların ikrarı, vb. ile ortaya konulabildiği durumlarda mevcut tutanağın şekli eksiklikler içermesi ya da tutanak düzenlenmemiş olması, işlemi sakat hale getirmeyecektir. İdari yargının re'sen araştırma ilkesi çerçevesinde elde edilen deliller de işlemin sebep unsuruna dayanak alınabilecektir.

Dosyanın incelenmesinden. 03/12/2019 tarihinde Sabiha Gökçen Havalimanında polis memurları tarafından yapılan denetimde davacı şirkete ait ... plakalı araç, ilgili belediyeden izin ve ruhsat almaksızın ticari amaçlı taşımacılık yaptığında bahisle durdurulmuştur.

Araç sürücüsü ... adına ve onun tarafından imzalanmış 03/12/2019 tarihli matbu trafik idari para ezası karar tutanağı ile 03/12/2019 tarih ve 10.00 saatli matbu araç trafikten men/muhafaza altına alma tutanağı düzenlenmiştir.

Davacı şirket adına düzenlenen vergi levhasında faaliyet alanının, "791101-Seyahat acentesi faaliyetleri (Hava yolu, deniz yolu, kara yolu, demir yolu ulaşımı için bilet rezervasyon işlemleri ve bilet satışı, seyahat, tur, ulaşım ve konaklama hizmetlerinin toptan veya perakende satışı, vb.)" olarak belirtildiği, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Karayolu Düzenleme Genel Müdürlüğünce davacı şirket adına düzenlenmiş 11/02/2021 tarihine kadar geçerli otobüs ile yurt içi tarifesiz yolcu taşımacılığı (D2) yetki belgesi ile Kültür ve Turizm Bakanlığınca düzenlenmiş A Grubu Seyahat Acentesi İşletme Belgesi bulunduğu,

ancak dava konusu ... plakalı aracın Turizm Yolcu Taşımacılığı Güzergah Kullanım İzin Belgesinin bulunmadığı ve bu itibarla anılan araçla yolcu taşımacılığı yapılması hususunda gerekli izinlerin bulunmadığı, mevzuat ile aranılan belgeler için başvuru yapıldığına ve/veya sonucuna ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin de dosya içerisinde yer almadığı görülmüştür.

İdare Mahkemesi kararında; dava konusu işleme dayanak teşkil eden ve dava konusu işlemin sebep unsurunu oluşturan tespit tutanağının, Ara Kararlar ile davalı idareden istenilmesine karşın, anılan belgenin dava dosyasına sunulmadığı, böylece işlemin dayanağının somut olarak ortaya konulamadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Buna karşın, olayda denetim tarihi itibarıyla güzergah kullanım izin belgesinin bulunmadığı, dava konusu işleme ilişkin tespit tutanağı olmasa da, davacı araç sürücüsünün trafik idari para cezası karar tutanağını imzaladığı, taşımacılık işi yaptığını kabul ettiği ve davaya konu taşımacılığa itiraz etmediği, taşımacılık yapılması için (D2) yetki belgesi ile A Grubu Seyahat Acentası İşletme Belgesinin yeterli olduğu ileri sürülerek ikrarda bulunulduğu anlaşıldığından, işlemin tesis edildiği tarihte geçerli turizm yolcu taşımacılığı güzergah kullanım izin belgesi bulunmaması nedeniyle davacı şirket hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu İstanbul Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır..

KARŞI OY

(X)-Bölge İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve yasaya uygun olup, kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının onanması gerektiği görüşü ile aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.