Danıştay 8. Daire E.2022/2330 K.2025/451

2- ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı Dernek tarafından, personel ve okul servis araçları ile ilgili olarak sınırsız süre ile plaka tahdit uygulamasına geçilmesine ilişkin ...gün ve... sayılı UKOME kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... K:... sayılı kararda.

5216 sayılı Kanun'un 9'uncu maddesinin 3. fıkrasında ulaşım koordinasyon merkezi kararlarının, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe gireceğinin açıkça düzenlendiği, Mahkemenin 19/10/2020 tarihli Ara Kararı ile dava konusu UKOME kararının büyükşehir belediye başkanı tarafından onaylanıp onaylanmadığının sorulduğu, Ara Kararına verilen 27/10/2020 tarihli cevap yazısında, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 42. maddesi ve Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 5. maddesi uyarınca 24/06/2009 tarihinde belediye başkanı tarafından, Genel Sekretere UKOME'ye ilişkin yetki devri yapıldığı,

bu devrin tüm yetki ve görevleri kapsadığı, devrin geri alınmadığı ve halen devam ettiği, başkanın onay vermesine ilişkin olarak kanunda özel bir usul öngörülmediği, yetki verilen Genel Sekreterin başkanlığında toplanan UKOME tarafından dava konusu kararın alındığı ve genel sekreterin olumlu imzasının müteakip yürürlüğe girdiğinin belirtildiği, bu durumda, UKOME'nin büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında toplanacağı, yetki devrinin toplantıya katılma ve toplantıya başkanlık etme hususlarını kapsadığı,

5216 sayılı Kanun'un 9. maddesinin 3. fıkrasında UKOME kararlarının başkanın onayı ile yürürlüğe gireceğini açıkça düzenlediği, başkanın onay mercii olması noktasında bir yetki devrinin kanunda düzenlenmediği, eğer kanun koyucu başkan ve yetkilendirdiği kişinin UKOME toplantılarına katılıp karar da yer almasını kararın yürürlüğü için yeterli görmüş olsaydı yürürlük için belediye başkanının açıkça onayını isteyen mevzuat hükmünü düzenleme gereği duymayacağı, ancak bu düzenleme ile kararın yürürlüğe girmesi için belediye başkanı onayı gerektiği yönünde iradesini açıkça ortaya koyduğu anlaşıldığından,

belediye başkanı onayı olmayan dava konusu kararda hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararıyla, dava konusu işlemin belediye başkanı tarafından onaylanmamış olması nedeniyle yürürlüğe girmediği dolayısıyla mevcut hali ile kesin ve yürütülmesi gerekli idari işlem niteliğini kazanmadığından, davanın 2577 sayılı Kanun'un 15/1-b maddesi uyarınca usul yönünden reddi gerektiği gerekçesiyle istinaf talebinin kabulüne, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu işlemin hukuka aykırılık nedenlerinden birinin belediye başkanı tarafından onaylanmamış olması olduğu, onanmadığından iptalinin istenemeyeceği gerekçesinin açıkça hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuş olup, davalı idare yanında davaya katılanlarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeyerek ve 2577 sayılı Yasanın 17. maddesi uyarınca davacının duruşma istemi kabul edilmeyerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı Dernek tarafından, personel ve okul servis araçları ile ilgili olarak sınırsız süre ile plaka tahdit uygulamasına geçilmesine ilişkin... gün ve...sayılı UKOME kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 1. maddesinin (f) fıkrasının (f) bendinde.

"Büyükşehir ulaşım ana planını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek" büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmış, anılan Kanun'un 9. maddesinde.

“Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur.

İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.

Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer.

Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır.Koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.Büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.” kuralına yer verilmiştir.

Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin 5. maddesinde; "Büyükşehir belediyesi alt yapı koordinasyon merkezi ile ulaşım koordinasyon merkezi büyükşehir belediye başkanına bağlıdır. Başkan bu görevi bizzat veya görevlendireceği kişi eliyle yürütür." kuralı yer almış olup; 17. maddesinde, UKOME'nin, büyükşehir belediye başkanı veya görevlendireceği kişinin başkanlığında oluşacağı kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda aktarılan mevzuatın bir bütün olarak değerlendirilmesinden, ulaşım koordinasyon kerkezi kararlarının yürürlüğe girmesi için büyükşehir belediye başkanının onayının alınmasının zorunlu olduğu anlaşılmıştır. Kanunda, büyükşehir belediye başkanının ya da görevlendireceği kişinin, UKOME toplantısına katılıp oy kullanması, UKOME kararlarının yürürlüğe girmesi için yeterli görülmemiş, büyükşehir belediye başkanının onayı ayrıca aranmıştır. Başka bir ifade ile, kanun koyucu tarafından, büyükşehir belediye başkanının onayı olmaksızın, UKOME kararlarının yürürlüğe girmesinin mümkün olmadığı kabul edilmiştir.

Öte yandan; dava konusu işlemin, hak sahibi kişiler için tesis edilen çok sayıda işleme, dayanak olarak alındığı göz önünde bulundurulduğunda, büyükşehir belediye başkanınca onaylanmadığından hareket edilerek, kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem niteliğinde olmadığının kabul edilemeyeceği açıktır.

Bu durumda, dava konusu işlemin tesisinde, 5216 sayılı Kanun'un 7. maddesine aykırı olarak, büyükşehir belediye başkanının onayının alınmadığı dikkate alındığında, şekil unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemi iptal eden ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf istemini kabul ederek, davayı reddeden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.