Danıştay 8. Daire E.2022/2549 K.2025/6840

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Mersin ili, Bozyazı ilçesi, ... Köyü sınırları içerisinde yer alan ve hak sahibi olduğu IR:... sayılı II-B Grubu (Doğaltaş-Mermer) maden ruhsat sahasında kalan 80.138,5 m²'lik alanda maden işletme, enerji nakil hattı, pasa döküm sahası, şantiye alanı, stok alanı ve toprak depolama alanı olarak kullanılmak üzere orman vasfındaki arazinin kiralanması ve faaliyette bulunma izni verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığının ... tarihli ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirketin ruhsatlı maden sahası içerisinde yer alan ormanlık alanda maden işletme, ENH (enerji nakil hattı), pasa döküm sahası, şantiye alanı, stok alanı ve toprak depolama alanı izni talebinin yerel Orman İşletme Müdürlüğünce yerinde yapılan inceleme sonucu uygun bulunduğu,

davalı idarece takdir yetkisinin izin verilmeme yönünde kullanılmasını hukuken haklı kılacak ve yerel birimlerce tespit edilen somut tespitleri ortadan kaldıran geçerli nedenlerin somut bir biçimde ortaya konulamaması karşısında davacı şirkete ait işletme ruhsat sahası içinde kalan 80.138,5 m²'lik alanda maden işletme, ENH (enerji nakil hattı), pasa döküm sahası, şantiye alanı, stok alanı ve toprak depolama alanı olarak kullanılmak üzere izin verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmakla dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacıya izin verilmesi halinde geniş alanda çalışma yapılacağından ormanlara zarar verileceği, izin verilmesinde kamu yararı görülmediği, keşif yapılması durumunda bahse konu hususların açığa çıkacağı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, dava konusu işlemin kamu yararına uygun düşmediği belirtilerek davalı idarenin temyiz istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket tarafından, Mersin ili, Bozyazı ilçesi, ...

Köyü sınırları içerisinde yer alan ve hak sahibi olduğu IR:... sayılı II-B Grubu (Doğaltaş-Mermer) maden ruhsat sahasında kalan 80.138,5 m²'lik alanda maden işletme, enerji nakil hattı, pasa döküm sahası, şantiye alanı, stok alanı ve toprak depolama alanı olarak kullanılmak üzere orman vasfındaki arazinin kiralanması ve faaliyette bulunma izni verilmesi istemiyle yapılan başvurunun, Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığının ... tarihli ve ... sayılı işlemi ile talepte bulunulan sahanın, yerleşim yeri, karayolu ve verimli tarım alanlarına yakın olduğu, bu alanların ön görünümünde kaldığı,

bitişiğinde izinli maden sahası bulunmadığı, ruhsat sahasında verilecek ilk izin olduğu, orman bütünlüğü göz önüne alındığında verimli devlet ormanına isabet eden talep alanına izin verilmesinde kamu yararı bulunmadığından bahisle reddi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun (dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan haliyle) "Madencilik Faaliyetlerinde İzinler" başlıklı 7. maddesinin 4. fıkrasında "Devlet ormanları içinde yapılacak maden arama ve işletme faaliyetleri ile bu faaliyetler için zorunlu ve ruhsat süresine bağlı olarak yapılan geçici tesislere 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu hükümlerine göre izin verilir." hükmü yer almıştır.

6831 sayılı Orman Kanunu'nun (dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan haliyle) 16. maddesinde:"(Değişik birinci fıkra: 10/6/2010-5995/19 md.) Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir.

Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır.

Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz.

Ruhsatname veya imtiyaz almış olanlarla, ruhsatname veya imtiyaz alacaklar, işe başlamadan evvel çalışma sahalarını orman idaresine haber vermeye ve ormana zarar gelebilecek hallerde, orman idaresinin göstereceği tedbirleri almaya ve yapmaya mecburdurlar.

(Ek fıkra: 26/5/2004-5177/34 md.) Madencilik faaliyetlerinin ve faaliyetlerle ilgili her türlü yer, yol, bina ile tesislerin hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlarda veya özel ormanlarda yapılmak istenmesi halinde Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilebilir. Bu takdirde kullanım bedeli, kullanım süresi, yapılan bina ve tesislerin devri gibi hususlar genel hükümlere uygun olarak taraflarca tespit edilir.

(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/19 md.) Madencilik faaliyetlerinin sona ermesi neticesinde idareye teslim edilen veya terk edilen doğal yapısı bozulmuş orman alanları rehabilite edilir. Rehabilite maksadı ile bu alanların orman yetiştirilmek üzere inşaat, yıkıntı ve hafriyat atıkları ile doldurularak ağaçlandırmaya hazır hale getirilmesi için büyükşehir mücavir alanlarında büyükşehir belediyelerine, diğer yerlerde ise il ve ilçe belediyelerine bedeli karşılığında izin verilebilir.

(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/19 md.) Maddenin uygulanması ile ilgili tanım, şekil, şart ve esaslar yönetmelikle düzenlenir." hükümleri yer almıştır.

Orman Kanununun 16'ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliğinin (dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan haliyle) 1. maddesinde; bu Yönetmeliğin amacının, 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 16. maddesine göre verilecek izinlere, rehabilite işlemlerine ve izinlerden tahsil edilecek bedellere ait iş ve işlemleri düzenlemek olduğu, "Müracaat" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında; ruhsat sahibi veya rödövansçının, madenin adının belirtildiği talep yazısına;

a) Ruhsatını, b) 1/25000 ölçekli haritasını veya krokisini, c) Meşcere haritasını, ç) 1/1000 veya uygun ölçekli vaziyet planını, d) Koordinat listesini, e) Orman kadastro haritasını, f) ÇED belgesini, g) Hammadde üretim, maden işletme, pasa döküm alanı, atık barajı, liç, atık kazanma ve atık bertaraf tesis izin taleplerinde rehabilitasyon projesini veya kademeli kapatma planını, ğ) Tesis ve altyapı tesis izin taleplerinde avan projesini, h) Müracaat sahibinin rödövansçı olması durumunda ekinde maden siciline bilgi amaçlı şerh edilmiş rödövans sözleşmesinin sureti olan Maden İşleri Genel Müdürlüğünün yazısını,

dört takım ekleyerek kesin izin için veya (a), (b), (c), (ç), (d), (e) ve (h) bentlerinde belirtilen belgeleri ekleyerek ön izin için bölge müdürlüğüne müracaatta bulunacağı, 2. fıkrasında; kazı gerektirmeyen arama taleplerinde müracaat yazısına sadece ruhsat ve ruhsat alanını gösteren 1/25000 ölçekli harita ekleneceği, 3. fıkrasında; muhafaza ormanlarındaki ruhsat görüş taleplerinde;

talep yazılarına 1/25000 ölçekli haritasını veya krokisinin, meşcere haritasının, 1/1000 veya uygun ölçekli vaziyet planının, koordinat listesinin, orman kadastro haritası ile Maden İşleri Genel Müdürlüğüne ruhsat müracaatında bulunulduğuna ve hak sağladığına dair belge ile birlikte müracaat edileceği, 4. fıkrasında;

mevzuat gereği alınması gereken ilgili kurum görüş yazılarının, talep sahibi tarafından müracaat evrakına ekleneceği, kamu kurum ve kuruluşları hariç müracaat sahibinin talebi halinde, ilgili kurum görüş yazılarının orman idaresi tarafından isteneceği kurallarına yer verilmiş, "İnceleme ve Değerlendirme" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında; bölge müdürlüğünün yapılan müracaatı öncelikle evrak üzerinde inceleyeceği, eksiklikler varsa, on işgünü içinde müracaat sahibine bildireceği, evrakın tam olması halinde heyet tarafından arazi üzerinde gerekli incelemeler yapılarak,

talebin Devlet ormanlarına isabet eden kısımları için ön izin veya kesin izin raporu düzenleneceği, Yönetmeliğin "Kesin İzin" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında.

Bakanlıkça uygun görülenlere ruhsat/rödövans süresi dikkate alınarak izin verileceği, ormanlık alandan verilen iznin, müracaat sahibine tebliğ edileceği, tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde izin sahibinden teminat, bedeller ve onaylı taahhüt senedi isteneceği, tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde bedellerin ödenmemesi, teminatın veya onaylı taahhüt senedinin verilmemesi halinde ise saha teslimi yapılmayacağı, her hangi bir bildirime gerek kalmaksızın iznin iptal edileceği, iptal işleminin ilgiliye bildirileceği, aynı yerle ilgili yeniden izin talep edilmesinin yeni izin talebi olarak değerlendirileceği, 2. fıkrasında;

maden işletme izinlerinde, izin sahibi; izne konu alanı kapsayan işletme izin belgesini orman idaresine vermeden saha teslimi yapılmayacağı, 3. fıkrasında; madencilik faaliyetine başlanılmadan önce izin sahibine, maden işletme ile tesis izin alanları, maden stok alanı, pasa döküm alanı, verimli toprak depolama alanı, atık barajı izin sahasının sınırlarının köşe noktalarına zeminden en az iki metre yükseklikte koordinat değerleri belirli sabit işaretler tesis ettirileceği, iki nokta arası 25 metreden fazla olamayacağı, sabit işaretlerin izin süresi ve rehabilite izleme sürecinde muhafaza edileceği,

aksi halde madencilik faaliyetine müsaade edilmeyeceği, 4. fıkrasında; izin verilmemesi halinde durumun ilgiliye tebliğ edileceği, 5. fıkrasında; ruhsat alanında maden arama, maden işletme veya hammadde üretimi için ormanlık alanlarda Bakanlıkça veya ormanlık alan dışında ilgili kurumlarca izin verilmiş ise, bu ruhsata dayalı olarak madencilik faaliyetleri için gerekli ve orman alanı içinde yapılması zorunlu tesislere ve altyapı tesislerine ruhsat alanı içinde,

talep edilen altyapı tesislerinin ruhsat alanı içinde yapılması için uygun alan bulunulmadığının heyet tarafından tespit edilmesi halinde ruhsat alanı bitişiğinde izin verilebileceği hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta davalı idare tarafından, izin talep edilen sahanın yerleşim yerine, karayoluna ve verimli tarım arazisine yakın olduğu, yerleşim yerinin ön görünümünde kaldığı, sahanın bitişiğinde izinli maden sahası olmadığı ve uyuşmazlığa konu edilen izin talebinin ruhsat sahasında verilecek ilk izin olduğuna yönelik beyanlarda bulunulduğu ancak Mahkemesince belirtilen hususlara yönelik bir değerlendirme yapılmaksızın karar verildiği görülmüş olup uyuşmazlığın çözüme bağlanabilmesi için davalı idarece belirtilen hususların açıklığa kavuşturulması gerektiği kuşkusuzdur.

Bu itibarla, uyuşmazlığın keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak çözümlenmesi gerektiğinden dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.