Danıştay 8. Daire E.2022/2813 K.2025/6585

Erciyes Üniversitesi Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi Uçak Gövde ve Motor Bakım Bölümü öğrencisi olan davacı tarafından, Türkiye'de eğitim veren Sivil Havacılık Yüksekokulu Havacılık Elektrik Elektronik Programı ve Uçak Gövde Motor Programı mezunlarının ''ilgili dalın lisansiyeri'' olarak tanımlanmasına ilişkin 14/04/2021 tarihli Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yürütme Kurulu kararının iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Davalı idare tarafından sebep olunan unvan problemi nedeniyle iş bulmakta zorluklar yaşandığı, uçak mühendisi unvanı verilmesi gibi bir talebinin olmadığı, ancak eleman ve lisansiyer gibi unvanların kabul edilemez olduğu, mezun olduğunda hava aracı bakım mühendisi unvanını alması gerektiği, üniversitelerin de bu yönde görüş belirttiği, yurtdışında kendisiyle eşdeğer bölümden mezun olanların mühendis unvanı aldığı, hatalı unvan kararının acilen düzeltilerek akademik karşılığına uygun yeni bir mühendislik unvanı verilmesi gerektiği, dava konusu düzenlemede hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

DAVALI İDARENİN SAVUNMASI

Usul yönünden, 2577 sayılı Kanunun 31. maddesi uyarınca, davanın sonuçlarından doğrudan etkilenecek olan Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği'ne davanın ihbarı gerektiği; esas yönünden ise, sivil havacılık yüksekokulu havacılık elektrik ve elektroniği programı, uçak elektrik - elektronik programı ve uçak gövde motor bakımı programlarının ders içerikleri incelendiğinde, mühendislik eğitiminin temeli olan tasarım bileşeni içerikli bir dersin ya olmadığı veya yetersiz olduğu,

bu programların eğitim planlamasının havacılık bakımı konusunda personel yetiştirmek olduğu ve mühendislik eğitiminin ders içerikleri ve kredi sayıları bakımından farklılıklar ve eksiklikler barındırdığı, bu nedenle mühendis unvanı verilmesinin uygun olmadığı,

3458 sayılı Kanun'un 1. ve 7. maddeleri uyarınca mühendis unvanı alınabilmesi için mühendislik veya mimarlık fakültelerinden mezun olunması gerektiği, bu nedenle söz konusu programların mühendis unvanı kullanabilmesinin ancak yasal bir değişiklikle mümkün olabileceği, mühendislik unvanı vermediği bilinen bir programa ilgililerin mühendis olmak amacıyla veya haklı beklentisiyle yerleştiklerinden söz edilemeyeceği, tesis edilen dava konusu düzenlemede hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Erciyes Üniversitesi Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi Uçak Gövde ve Motor Bakım Bölümü öğrencisi olan davacı tarafından, Türkiye'de eğitim veren Sivil Havacılık Yüksekokulu Havacılık Elektrik Elektronik Programı ve Uçak Gövde Motor Programı mezunlarının ''ilgili dalın lisansiyeri'' olarak tanımlanmasına ilişkin 14.04.2021 tarihli Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yürütme Kurulu kararının iptali istenilmektedir.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 43. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde: “b. (Değişik: 17/8/1983 - 2880/24 md.) Aynı meslek ve bilim dallarında, eğitim - öğretim yapan üniversitelerde, eğitim - öğretim, metod, kapsam, öğretim süresi ve yıl içindeki değerlendirme esasları bakımından eşdeğer olması ve öğrenimden sonra kazanılan unvanların aynı ve elde edilen hakların eşdeğer sayılması hususu Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine; öğretmen yetiştiren birimler için belirtilen esasların tespiti Milli Eğitim Bakanlığı ile de işbirliği yapılarak, Yükseköğretim Kurulunca düzenlenir. ” hükümlerine yer verilmiştir.

3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanunun 1. maddesinde; Türkiye'de mühendis ve mimar unvan ve yetkisiyle mesleki faaliyette bulunulabilmesi için hangi diploma ve belgelere sahip olunması gerektiği belirlenmiş; 7. maddesinde de; 1. maddede belirtilen diploma veya ruhsatnamelerden birine sahip olmayanların Türkiye'de mühendis veya mimar unvanı ile istihdam olunamayacakları, imzalarla sanat icra edemeyecekleri, bu unvanları kullanarak rey veremeyecekleri ve imza da koyamayacakları hüküm altına alınmış bulunmaktadır.

Uyuşmazlıkta, ''mühendislik unvanının'' alınabilmesi için mühendislik fakültesi bünyesindeki programlardan mezun olunması gerektiği mevzuat gereğince açıktır. Ayrıca davacının okuduğu Sivil Havacılık Yüksekokulu Uçak Gövde Motor Programının ilgili alan için lisansiyer yetiştirdiği, programda okutulan derslerin mühendislik fakültelerinde verilen derslerin içeriklerinden ve kredi sayılarından farklı olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda, Türkiye'de eğitim veren Sivil Havacılık Yüksekokulu Havacılık Elektrik Elektronik Programı ve Uçak Gövde Motor Programı mezunlarının ''ilgili dalın lisansiyeri'' olarak tanımlanmasına ilişkin 14.04.2021 tarihli Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yürütme Kurulu kararında hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 14/05/2025 tarihinde, davacı vekili Av. ... ve davalı idare vekili Av. ...'nin geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. 23/05/2025 tarihli Ara Kararı cevapları incelendikten ve Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlenip dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ

Erciyes Üniversitesi Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi Uçak Gövde ve Motor Bakım Bölümü öğrencisi olan davacı tarafından, Türkiye'de eğitim veren Sivil Havacılık Yüksekokulu Havacılık Elektrik Elektronik Programı ve Uçak Gövde Motor Programı mezunlarının ''ilgili dalın lisansiyeri'' olarak tanımlanmasına ilişkin 14/04/2021 tarihli Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yürütme Kurulu kararının iptali istenilmektedir.

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

Davalı idarenin usule yönelik itirazları uygun bulunmayarak işin esası incelendi:

ESAS YÖNÜNDEN

İLGİLİ MEVZUAT

T.C. Anayasasının "Yükseköğretim Üst Kuruluşları" başlıklı 131. maddesinde, "Yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim - öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak maksadı ile Yükseköğretim Kurulu kurulur." hükmü yer almaktadır.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7. maddesinde, Yükseköğretim Kurulunun görevleri, "a) Yükseköğretim kurumlarının bu Kanunda belirlenen amaç, hedef ve ilkeler doğrultusunda kurulması, geliştirilmesi, eğitim - öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve yükseköğretim alanlarının ihtiyaç duyduğu öğretim elemanlarının yurt içinde ve yurt dışında yetiştirilmesi için kısa ve uzun vadeli planlar hazırlamak, üniversitelere tahsis edilen kaynakların, bu plan ve programlar çerçevesinde etkili bir biçimde kullanılmasını gözetim ve denetim altında bulundurmak, b) Yükseköğretim kurumları arasında bu Kanunda belirlenen amaç,

ilke ve hedefler doğrultusunda birleştirici, bütünleştirici, sürekli, ahenkli ve geliştirici işbirliği ve koordinasyonu sağlamak, e) Yükseköğretim kurumlarında eğitim - öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek" şeklinde belirlenmiştir.

Aynı Kanunun ''Lisans düzeyinde öğretim'' başlıklı 43/1-b maddesinde ise, "Aynı meslek ve bilim dallarında, eğitim - öğretim yapan üniversitelerde, eğitim - öğretim, metod, kapsam, öğretim süresi ve yıl içindeki değerlendirme esasları bakımından eşdeğer olması ve öğrenimden sonra kazanılan unvanların aynı ve elde edilen hakların eşdeğer sayılması hususu Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine; öğretmen yetiştiren birimler için belirtilen esasların tespiti Milli Eğitim Bakanlığı ile de işbirliği yapılarak, Yükseköğretim Kurulunca düzenlenir." hükmü yer almaktadır.

3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanunun 1. maddesinde, ''Türkiye Cumhuriyeti hududları dahilinde mühendislik ve mimarlık unvan ve salahiyeti ile sanat icra etmek isteyenlerin aşağıda yazılı vesikalardan birini haiz olmaları şarttır:

a) Mühendislik veya mimarlık tahsilini gösteren Türk yüksek mekteblerinden verilen diplomalar;

b) Programlarının yüksek mühendis veya mimar mektebleri programlarına muadil olduğu kabul edilen bir ecnebi yüksek mühendis veya yüksek mimar mektebinden diploma almış olanlara usulüne tevfikan verilecek ruhsatnameler;

c) Türk Teknik Okulu mühendis kısmı ile programlarının buna muadil olduğu kabul edilen memleket dahilindeki diğer mühendis veya mimar mekteblerinden verilen diplomalar;

d) Programlarının Türk Teknik Okulu Mühendis kısmı programlarına muadil olduğu kabul olunan bir ecnebi mühendis veya mimar mektebinden diploma almış olanlara usulüne tevfikan verilecek ruhsatnameler.'' kuralına, aynı Kanunun 7. maddesinde, ''1 inci maddede belirtilen diploma veya ruhsatnamelerden birine haiz olmayanlar Türkiye’de mühendis veya mimar unvanı ile istihdam olunamazlar, imzalarla sanat icra edemezler, bu unvanları kullanarak rey veremezler ve imza da koyamazlar.'' hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

T.C. Anayasasının 131. maddesinde, yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim - öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak, Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 43/1-b maddesinde, aynı meslek ve bilim dallarında, eğitim - öğretim yapan üniversitelerde, eğitim - öğretim, metod, kapsam, öğretim süresi ve yıl içindeki değerlendirme esasları bakımından eşdeğer olması ve öğrenimden sonra kazanılan unvanların aynı ve elde edilen hakların eşdeğer sayılması hususunun Yükseköğretim Kurulunca belirleneceği düzenlenmiştir.

3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanunun 1. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti hududları dahilinde mühendislik ve mimarlık unvan ve salahiyeti ile sanat icra etmek isteyenlerin, mühendislik veya mimarlık tahsilini gösteren Türk yüksek mekteblerinden verilen diplomaya sahip olmaları gerektiği; 7. maddesinde ise, Kanunun 1. maddesinde belirtilen diploma veya ruhsatnamelerden birine haiz olmayanların Türkiye’de mühendis veya mimar unvanı ile istihdam olunamayacakları ve imza koyamayacakları düzenlenmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; Erciyes Üniversitesi Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi Uçak Gövde ve Motor Bakım Bölümü öğrencisi olan davacı tarafından, Türkiye'de eğitim veren Sivil Havacılık Yüksekokulu Havacılık Elektrik Elektronik Programı ve Uçak Gövde Motor Programı mezunlarının ''ilgili dalın lisansiyeri'' olarak tanımlanmasına ilişkin 14/04/2021 tarihli Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yürütme Kurulu kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Davacı temel olarak, mezun olduğunda ''ilgili dalın lisansiyeri'' unvanı değil, (hava aracı bakımı) mühendis unvanı alması gerektiği iddiasıyla dava konusu kararın iptalini istemektedir.

Bakılan uyuşmazlıkta; yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri mucibince, mühendislik unvan ve yetkisi ile sanat icra etmek isteyenlerin, yükseköğretim kurumlarınca verilen ve mühendislik tahsilini gösteren diplomaya sahip olmaları gerektiği; bir başka ifadeyle, mühendislik tahsilini gösteren diplomaya sahip olmayanların Türkiye’de mühendis unvanı ile istihdam edilemeyecekleri görülmektedir.

Bunun yanısıra; davacının okuduğu Sivil Havacılık Yüksekokulu Uçak Gövde Motor Programının, hava araçlarının bakımı hususunda lisansiyer yetiştirdiği, programda okutulan derslerin mühendislik fakültelerinde verilen derslerin içeriklerinden ve kredi sayılarından eksik, farklı ve mühendis unvanı verilebilmesi bakımından yetersiz olduğu anlaşıldığından, tesis edilen dava konusu düzenlemede bu yönüyle de hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Öte yandan; her ne kadar davacı tarafından, benzer durumda olup, Yükseköğretim Kurulundan mühendislik unvanı alan şahısların bulunduğu ileri sürülmekte ise de, Dairemizin 23/05/2025 tarihli ara kararına davalı idarece verilen cevaptan, mühendislik unvanı verilen şahısların yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olduktan sonra yaptıkları denklik başvurusu neticesinde, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği hükümleri uyarınca yurtdışında okudukları bölüme ve aldıkları derslere uygun denklik verilmesi işlemlerinden kaynaklandığı ve bu durumun davacının durumundan ayrıksı bir husus olduğu kanaatine varıldığından, davacının bu iddiasına itibar edilmemiştir.