Danıştay 8. Daire E.2022/3384 K.2022/5405

Genel Kurulda, bazı organlara gelme şartlarının ağırlaştırılarak belli bir kesimin lehine olacak şekilde düzenleme yapıldığı, şube ve il temsilciliklerinin bulundukları makama seçim ile geldikleri ve merkezi yönetime seçilmek için bu görevden istifa edilmesi zorunluluğu getirilmesinin hukuka aykırı olduğu iddia edilmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Usule ilişkin olarak.

Yönetmelik değişikliği kararlarının Resmi Gazete'de yayınlanmadan yürürlüğe girmeyeceği, Genel Kurul kararının sadece öneri niteliğinde olduğu, TMMOB Ana Yönetmeliğinin 24/z maddesinde Birlik Yönetim Kurulunun Görev ve Yetkileri arasında "Oda tüzük, ana yönetmelik ve yönetmeliklerini yürürlükteki TMMOB mevzuatına ve ilgili diğer kanuni düzenlemelere göre inceleyerek karara bağlamak" sayıldığı, TMMOB tarafından henüz böyle bir karar verilmediği, esasa ilişkin olarak ise; delege seçilme koşullarında meslekte belli bir süre kıdem aranmasının gerekli ve zorunlu olduğu, bunun Anayasal özgürlükleri ihlal ettiği iddiasının yersiz olduğu,

TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinin 62. maddesindeki, "Bir üye oda organlarından yalnız ve ancak bir göreve seçilir." düzenlemesinin doğal sonucu olarak şube ve il temsilciliğine seçilenlerin aynı anda Yönetim, Denetim, Onur Kurulunda görev alamayacaklarının düzenlendiği, kararın hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

19/03/2022 tarihinde gerçekleşen 48. Dönem Olağan Genel Kurulu'nda davacı tarafından şerh düşülerek oyçokluğu ile kabul edilen dava konusu kararlar hakkında TMMOB Ana Yönetmeliğinin 24/z maddesi kapsamında Birlik tarafından verilmiş bir karar bulunmadığından henüz icrai nitelikte Yönetmelik değişikliğinden bahsedilemeyecek olup davanın incelenmeksizin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dava dilekçesi ve ekleri 2577 sayılı Yasanın 14. maddesi uyarınca incelenerek işin gereği görüşü

HUKUKİ SÜREÇ

19/03/2022 tarihinde gerçekleşen 48. Dönem Olağan Genel Kurulu'nda Ziraat Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinde değişiklik yapılması ile ilgili olarak 6 madde görüşülmüş olup, delege olan davacı tarafından 2. ve 6. maddeye şerh konulmuştur. Genel Kurul kararının 2. maddesi ile, "ZMO Genç üyeliği dahil 5 yıl oda üyeliği olmayanlar ile odaya yükümlülüklerini yerine getirmeyeneler delege olamazlar" düzenlemesi; 6. maddesinde, "Şube ve İl temsilciliği yönetimlerine seçilenler istifa etmeden Oda Yönetim, Denetim, Onur kuruluna aday olamazlar" düzenlemesi oyçokluğu ile kabul edilmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

1982 Anayasasının "Yönetmelikler" başlıklı 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hüküm altına alınmıştır.

6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu'nun, Birliğin kuruluş amacı ile yapamayacağı faaliyetler ve işlerin gösterildiği 2. maddesinde, a) Bütün mühendis ve mimarları ihtisas kollarına ayırmak ve her kol için bir oda kurulmasına karar vermek; bu suretle aynı ihtisasa mensup meslek mensuplarını bir Odanın bünyesinde toplamak;

b) Mühendislik ve mimarlık mesleği mensuplarının, müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplinini ve ahlakını korumak için gerekli gördüğü bütün teşebbüs ve faaliyetlerde bulunmak;

c) Meslek ve menfaatleriyle ilgili işlerde resmi makamlarla işbirliği yaparak gerekli yardımlarda ve tekliflerde bulunmak, meslekle ilgili bütün mevzuatı, normları, fenni şartnameleri incelemek ve bunlar hakkında görüş ve düşünceleri ilgililere bildirmek Birliğin kuruluş amaçları olarak sayılmış, aynı Yasanın 6. maddesinde de, odaların çalışmalarını kontrol ve teshil etmek, Kanunla tanınan hak ve salahiyetlerin iyi bir şekilde kullanılmasını sağlamak Birlik İdare Heyetinin vazifeleri arasında yer almıştır.

TMMOB Ana Yönetmeliğinin 24. maddesinin (z) bendinde de; oda tüzük, ana yönetmelik ve yönetmeliklerini yürürlükteki TMMOB Mevzuatına ve ilgili diğer kanuni düzenlemelere göre inceleyerek karara bağlamak, Birlik Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1/a bendinde; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmış olup, aynı Kanun'un 14. maddesinin 3/d bendinde; dava dilekçesinin dava

konusu edilen işlemin idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı yönünden inceleneceği; 15. maddesinin (1/b) bendinde ise, dava konusu edilen işlemin, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem niteliğinin bulunmaması durumunda davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

İdari işlemler, idarî makamların, kamu gücü kullanarak, idare işlevine ilişkin olarak tesis ettikleri, muhatapları yönünden çeşitli hak ve/veya yükümlülükler doğuran, muhataplarının hukukî durumlarında değişiklik yapan tek yanlı irade açıklamalarıdır. Buna göre, idari işlemlerin "idari makamlarca tesis edilmiş olma", "tek yanlı olma" ve "icrailik niteliğini taşıma" unsurlarını bünyesinde barındırması gerekmektedir.

Bir idari işlemin kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem sayılabilmesi; hukuk düzeninde varlık kazanabilmesi için gerekli idarî usulün son aşamasını da geçirmiş bulunmasına, bir başka idari makamın onayına ihtiyaç göstermeksizin hukuk düzeninde değişiklikler meydana getirebilmesine bağlı bulunmaktadır. İlgililerin hukuki durumları üzerinde etki yaparak, ilgililer için yeni hukuki durumlar doğuran, ilgililerin mevcut hukuki durumlarını değiştiren veya ortadan kaldıran işlemler, icrai nitelik taşıyan işlemlerdir. İdarenin belirli konularına ilişkin olarak açıklayıcı ve bilgilendirici mahiyetteki işlemleri ise muhataplarının hukuki durumları üzerinde etkide bulunmayan icrailik niteliği taşımayan işlemlerdir.

TMMOB Ana Yönetmeliğinin 24. maddesinin (z) bendi dikkate alındığında, odalarla Birlik arasındaki ilişkinin bilgi vermekle sınırlı olmayıp, odaların faaliyetleriyle ilgili olarak hazırladıkları düzenleyici kuralların birbirleriyle uyumu, menfaati ve işbirliği sağlanabilmesi için bir anlamda denetim boyutunu da içerdiği anlaşılmaktadır. Anılan düzenleme kapsamında, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğine bağlı odaların kendi kuruluş amacına uygun olarak yaptıkları Yönetmelik düzenlemelerini Oda Genel Kurulunca kabulünden sonra Birlikçe incelemek ve karara bağlanmak üzere Birliğe gönderilmesi gerekmektedir.

Olayda ise, 48. Dönem Olağan Genel Kurulu'nda kabul edilen dava konusu kararlar hakkında TMMOB Ana Yönetmeliğinin 24/z maddesi kapsamında Birlik tarafından verilmiş bir karar bulunmadığından henüz icrai nitelikte Yönetmelik değişikliğinden bahsedilemeyecek olup, iş bu davanın esasının incelenmesi olanağı bulunmadığı sonucuna varılmıştır.