Danıştay 8. Daire E.2022/3480 K.2024/5708

Dava konusu istem: Davacı idare tarafından, ulaşım hizmeti ücretlerinin düzenlenmesi ve ücret tarifesi belirlenmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ....

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu UKOME kararının mevcut ulaşım ücretlerinde farklı kalemlerde %25 ile %40 arasında değişen oranlarda artış yapılmasına yönelik kısmı yönünden yapılan değerlendirmede; davalı idarece, artan maliyetler nedeniyle ulaşım hizmetinin sürdürülebilmesi için yeniden düzenleme ihtiyacı sebebiyle ulaşım ücretlerinde farklı kalemlerde %25 ile %40 arasında değişen oranlarda artış yapıldığı, bunun nakit akışı, mali tablo ve kar-maliyet dengelerine dayandırıldığı,

toplu ulaşımdaki artış oranlarını belirlerken davalı idarenin sahip olduğu takdir hakkını kamu yararı ile hizmetin gereklerine uygun olarak kullanmadığına ilişkin somut hiçbir verinin olmadığı, iptali istenen işlemin ulaşım hizmetinin sürdürülebilmesi, etkin ve düzenli bir toplu taşımacılık hizmetinin oluşturulması amacıyla tesis edildiği, üst norm olan yasa ve yönetmelik hükümlerine aykırılık taşımadığı sonucuna varıldığından dava konusu UKOME kararının ulaşım ücretlerinin arttırılmasına ilişkin kısmında kamu yararına, hizmet gereklerine ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı,

dava konusu UKOME kararının Marmaray için "aktarma alır" ve "Marmaray hatlarına aktarma yapılması durumunda iade işleminin yapılmayacağı" yolundaki düzenlemeleri içeren kısmı yönünden yapılan değerlendirmede ise; davalı idarece bu farklılığın sebebinin ortaya konulmadığı,

dolayısıyla davalı idarenin tarife konusundaki takdir yetkisini maliyet-fayda eşitliği ile kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullandığı görüldüğünden, dava konusu işlemin sebep unsuru yönünden hukuka uygun olmadığı sonucuna varılmakla, dava konusu işlemin,

Marmaray'a ilişkin "aktarma alır" "Marmaray hatlarına aktarma yapılması durumunda iade işlemi yapılmaz" şeklinde düzenlemeleri içeren kısımlarında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçeleriyle dava konusu işlemin Marmaray'a ilişkin "aktarma alır" "Marmaray hatlarına aktarma yapılması durumunda iade işlemi yapılmaz" şeklinde düzenlemeleri içeren kısımlarının iptaline, dava konusu UKOME kararının ulaşım ücretlerinin arttırılmasına ilişkin kısımları yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdare Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta Dairelerince yapılan ... tarihli E:... sayılı Ara Karar üzerine gönderilen bilgi ve belgelere göre söz konusu kararın tesis edildiği tarih itibariyle belediye başkanınca onaylanmadığının anlaşıldığı, dava konusu işlemin belediye başkanı tarafından onaylanmamış olması nedeniyle yürürlüğe girmediği dolayısıyla mevcut hali ile kesin ve yürütülmesi gerekli idari işlem niteliğini kazanmadığı sonucuna varıldığından davanın 2577 sayılı yasanın 15/1-b maddesi uyarınca usul yönünden reddi gerektiği sonucuna varıldığı, öte yandan;

idarece onay işlemi tamamlanmayan dava konusu kararı uygulamaya koyması sonucu dava açılmasına sebebiyet verildiği anlaşıldığından, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı idareye yükletilmesinin hakkaniyete uygun düşeceği, bu nedenle istinafa konu kararın yargılama giderlerine ilişkin kısmının kaldırılması gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun yukarıda yazılı gerekçe doğrultusunda reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının iptale ilişkin kısmının kaldırılmasına, davanın incelenmeksizin reddine, istinaf aşamasında davalı idare tarafından yapılan 348,80 TL yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasına, davacı idare tarafından dava aşaması ve istinaf aşamasında yapılan 579,30 TL yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 2.550,00-TL avukatlık ücretinin davalı idare tarafından davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu UKOME kararının büyükşehir belediye başkanınca imzalandığı, belediye başkan tarafından onaylanmamış olsa dahi Yönetmelikte belirtilen prosedürün tamamlanması ile yürürlüğe girdiği, uygulamanın UKOME'nin kurulduğu 1984 yılından bu yana bu şekilde yapıldığı ileri sürülerek, kararın aleyhlerinde olan kısmının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...K'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının temyiz edilen kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı idare tarafından, ulaşım hizmeti ücretlerinin düzenlenmesi ve ücret tarifesi belirlenmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi kararın tesis edilmesi üzerine, bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin (f) fıkrasında.

"Büyükşehir ulaşım ana planını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek" büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmış, anılan Yasanın 9. maddesinde.

“Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur.

İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.

Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer. ...” kuralına yer verilmiştir.

15.06.2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin "Ulaşım Koordinasyon Merkezi" başlıklı üçüncü kısmının “Görev ve yetkileri” kenar başlıklı 18. maddesinde “(1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir.

Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, … ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek;

otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmekle…d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım,

toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla,...” hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyize konu kararda, dava konusu UKOME kararının davalı belediye başkanınca onaylanmadığı belirtilmekte ise de; davalı idarenin İstinaf Dairesinin Ara Kararına verdiği 30/12/2021 tarihinde kayda giren cevap dilekçesinde anılan UKOME kararının usulüne uygun olarak belediye başkanınca onaylandığının bildirildiği ve söz konusu cevap yazısının ekinde dosyaya sunulan UKOME kararının da davalı belediye başkanınca onaylandığı görülmüştür.

Bu durumda, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 9. maddesinde düzenlenen "Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer." hükmünün dava konusu UKOME kararı yönünden yerine getirilmiş olduğu, idarece UKOME kararındaki usuli eksikliğin tamamlandığı, böylece Bölge İdare Mahkemesince uyuşmazlığın esasının incelenerek çözüme kavuşturulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu UKOME kararındaki usuli eksikliğin giderildiği göz önünde bulundurularak davanın esası hakkında karar verilmesi gerekirken, usul yönünden yapılan yargılama neticesinde verilen temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.