Danıştay 8. Daire E.2022/3519 K.2024/7427

Dava konusu istem: Yozgat ili, Şefaatli ilçesi sınırları içerisinde yer alan ... numaralı VI. Grup ... maden ruhsatının kendisine devredilmesi yönündeki başvurunun ilan yoluyla reddine ilişkin... tarihli, ... sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Bağlı İlgili Ve İlişkili Kuruluşlar Taşınmaz Komisyonu Kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ruhsat devir işlemi için gerekli olan ve mevzuatta yer verilen prosedürün yerine getirildiği, devir sözleşmesinin değerlendirilmesinde yetkili ve görevli olan davalı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'ne sunulduğu, ...tarihli, ...sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Bağlı İlgili Ve İlişkili Kuruluşlar Taşınmaz Komisyonu Karar Tutanağı'nda yapılan başvuruların değerlendirilmesi sonucu davacının da içinde yer alan 276 adet talebin uygun olmadığına karar verildiği, Mahkemenin 21/07/2020 ve 27/10/2020 tarihli Ara Kararları ile işlemin hukuki gerekçelerinin sorulduğu,

07/08/2020 havale tarihli cevapta Taşınmaz Komisyon Kararı'nın bir suretinin gönderildiği, 12/11/2020 havale tarihli Ara Karar cevabında dava konusu işlemin dayanağının Taşınmaz Komisyon Kararı olduğunun belirtildiği ancak daha önce gönderilen belgeler dışında başkaca bilgi belge sunulmadığı, gönderilen belgelerde dava konusu işlemin reddedilmesine ilişkin olarak herhangi bir hukuki gerekçe belirtilmediği ve somut bilgi-belge gönderilmediği,

bu durumda, ruhsat devir işlemi için gerekli prosedürün yerine getirilerek yapılan başvurunun herhangi bir hukuki gerekçe sunulmadan reddine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, çıkartılan Genelge uyarınca kurulan Taşınmaz Komisyonu'nun mevzuata uygun şekilde faaliyet gösterdiği, madenlerin Devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğu, kararın hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, gerekli prosedürün yerine getirilerek yapılan başvurunun herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin reddine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Yozgat ili, Şefaatli ilçesi sınırları içerisinde yer alan ve ruhsat sahibi olan ...'in vefatı üzerine 51334 numaralı VI. Grup ... maden ruhsatının devri için ...'in mirasçısı olan MYŞ ile davacı şirket arasında rödövans sözleşmesi yapıldığı, yapılan sözleşme ve gerekli olan belgelerle birlikte ruhsat devrine ilişkin 22/02/2018 tarihli talebin Maden İşleri Genel Müdürlüğü'ne iletildiği, söz konusu başvurunun ilan yoluyla reddedilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdarî Yargılama Usûlü Kanunu'nun 14. maddesinin 3. fıkrasının (f) bendinde, idarî dava dileçelerinin "husumet" yönünden inceleneceği belirtilmiş, 6. fıkrasında, ilk incelemeye tâbi hususların tespiti hâlinde davanın her aşamasında 15. maddenin uygulanacağı hükme bağlanmış; 15. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde ise, "3/f bendine göre, davanın hasım gösterilmeden veya yanlış hasım gösterilerek açılması hâlinde, dava dilekçesinin tespit edilecek gerçek hasma tebliğine" karar verileceği ifade edilmiştir.

12/09/2018 tarih ve 30533 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'nde, "Kamu kurum ve kuruluşları (belediyeler ve il özel idareleri hariç) ile sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamu kurum ve kuruluşlarına ait şirketler, kendi mülkiyetlerinde veya tasarruflarında bulunan taşınmazlarıyla ilgili olarak; kamu kurum ve kuruluşları, vakıf, dernek veya bunların şirketlerine, gerçek veya tüzel kişilere;

satış, kira, irtifak, takas, tahsis, devir ve benzeri her türlü tasarrufa yönelik işlemlerini, bakanlıklar ile bağlı, ilgili ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşlarında bakan yardımcısı, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında üst yönetici başkanlığında teşkil ettirilen komisyonlar vasıtasıyla yapacaklardır. Söz konusu komisyonlarca izin başvuru ve sonuçları Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında Cumhurbaşkanlığına bildirilecektir..." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen Genelge'de tanımlanan görevlerin yerine getirilmesi amacıyla Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından Genelgeye uygun bir şekilde taşınmaz komisyonu oluşturulmuştur.

Uyuşmazlıkta,Yozgat ili, Şefaatli ilçesi sınırları içerisinde yer alan ve ruhsat sahibi olan ...'in vefatı üzerine 51334 numaralı VI. Grup Fluorit maden ruhsatının devri için ...'in mirasçısı olan MYŞ ile davacı şirket arasında rödövans sözleşmesi yapıldığı, yapılan sözleşme ve gerekli olan belgelerle birlikte ruhsat devrine ilişkin 22/02/2018 tarihli talebin Maden İşleri Genel Müdürlüğü'ne iletildiği, söz konusu başvurunun ... tarihli, ... sayılı Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı Bağlı İlgili Ve İlişkili Kuruluşlar Taşınmaz Komisyonu Kararıyla reddedilmesi üzerine işbu davanın açıldığı görülmektedir.

Her ne kadar talebin reddine ilişkin bildirim Genel Müdürlük tarafından yapılmış ise de, davacının başvurusu, Bakanlık Taşınmaz Komisyonu kararına istinaden reddedilmiş olup, davacı tarafından da Taşınmaz Komisyonu kararının tarih ve sayısı verilmek suretiyle anılan kararın iptalinin istenildiği açık olduğundan, davanın hem Bakanlık hem de MAPEG husumetiyle görülüp karara bağlanması gerekmektedir.

Bu itibarla; İdare Mahkemesince, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın da hasım konumuna alınarak dosya tekemmül ettirildikten sonra bir karar verilmesi gerektiğinden, eksik hasım ile görülen dava neticesinde verilen İdare Mahkemesi kararında ve bu karara yönelik istinaf başvurusunu reddeden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)- Dava, davacı tarafından, Yozgat ili, Şefaatli ilçesi sınırları içerisinde yer alan ... numaralı VI. Grup ... maden ruhsatının kendisine devredilmesi yönündeki başvurunun ilan yoluyla reddine ilişkin ...tarihli, ... sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Bağlı İlgili Ve İlişkili Kuruluşlar Taşınmaz Komisyonu Kararının iptali istemiyle açılmıştır.

Hukukumuzda takdir yetkisi, temel amacı faaliyetlerinde kamu yararını gerçekleştirmek olan idarenin belli bir konuda karar alıp almama yahut karar alma hususunda birden fazla seçenek arasında seçim yapma serbestisine sahip olması şeklinde tanımlanmaktadır. Ancak bu takdir hakkı, serbestçe kullanılanabilecek bir keyfiyeti ifade etmeyip, kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından hukuka uygun olarak temellendirilmiş olgularla desteklenmelidir. Bu yetkinin hukuka, kamu yararına ve hizmet gereklerine uygun olup olmadığının tespiti ise takdir yetkisinin yargısal denetimini ifade etmektedir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca, bir idari işlem, dava konusu edilmesi halinde diğer unsurları yanında sebep unsuru yönünden de yargı merciince hukuka uygunluk denetimine tabi tutulacak olup, sebep unsuru, idareyi işlem tesis etmeye sevk eden maddi veya hukuki durumlardır. İdare hukukunda sebepsiz idari işlemin olamayacağı, idarenin tüm işlemlerinin, idari faaliyetlerin nihai amacı olan kamu yararını gerçekleştirmeye yönelen bir sebebe dayanması gerektiği, bu anlamda, hakkında idari işlem tesis edilenlerce hukuka aykırılık iddialarının etkin bir biçimde ileri sürülebilmesi ve yargı mercii tarafından idari işlemin hukuki denetiminin gerçekleştirilebilmesi için idarece, tesis edilen işlemin maddi ve hukuki sebeplerinin ortaya konulması gerektiği açıktır.

Maden mevzuatı uyarınca yapılan başvurular hakkında değerlendirme yapma ve karar verme yetki ve görevi verilen Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün bu konuda takdir yetkisinin bulunduğu açık ise de, takdir yetkisi kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek ve tesis edilecek işlemin somut gerekçeleri ortaya konulmak suretiyle kullanılabilecektir.

Bu durumda, davalı idare tarafından hem dava konusu işlemde, hem de dava konusu uyuşmazlıkta verilen savunmalar ile temyiz dilekçesinde dava konusu işlemin tesis edilmesine yönelik haklı bir sebep ortaya konulamadığından, salt takdir yetkisine dayalı olarak ve hiçbir somut gerekçe gösterilmeden tesis edilen işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.

Öte yandan, işbu iptal kararı doğrudan maden ruhsatının devri sonucunu doğurmamakta olup, davalı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce söz konusu talep hakkında 3213 sayılı Maden Kanunu ve Maden Yönetmeliği hükümleri kapsamında değerlendirme yapıldıktan sonra yeniden işlem tesis edilebileceği ve bu işleme karşı ayrıca dava açılabileceği de açıktır.

Bu itibarla, temyize konu kararın yukarıda yer alan gerekçeyle onanması gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.