Danıştay 8. Daire E.2022/3530 K.2025/5045

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, 02/12/2019 tarihinde yayımlanan 2019 yılı değişik ... Su ve Kanalizayon İdaresi Genel Müdürlüğü Abone Hizmetleri ve Tarifeler Yönetmeliğinin 8. maddesine eklenen (l) ek bendinin ve 29/11/2019 tarihinde yayımlanan ... Su ve Kanalizasyon İdaresi Su ve Atıksu Satış Tarifesinin ilgili "işyeri aboneleri" maddesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararında.

6360 sayılı Kanun'un Geçici 1'inci maddesinin (15) numaralı fıkrasıyla getirilen içme ve kullanma sularıyla ilgili indirimli tarife hakkı, sadece "bu yerlerde yaşayanlar" için getirilmiş sosyo-ekonomik amaçlı bir düzenleme olduğundan; köy statüsünde iken 6360 sayılı Kanun'la mahalle statüsüne dönüşen yerde yaşayan konumunda olmayan davacının söz konusu indirimli tarife hakkından yararlandırılmasının Kanun hükmünün getiriliş amacına uygun düşmediği,

zaten 6360 sayılı Kanun'un Geçici 1'inci maddesinin (15) numaralı fıkrasının yasama gerekçelerinde de, söz konusu indirimli tarife hakkının"mahalle sakinleri" ve "bu yerlerde yaşayanlar" için getirildiği açıkça belirtildiğinden, davacı şirketin indirimli tarife hakkından yararlandırılmaması sonucunu doğuran dava konusu işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu düzenlemelerin hukuka aykırı olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, davacı şirket tarafından, 02/12/2019 tarihinde yayımlanan 2019 yılı değişik ... Su ve Kanalizayon İdaresi Genel Müdürlüğü Abone Hizmetleri ve Tarifeler Yönetmeliğinin 8. maddesine eklenen (l) ek bendinin ve 29/11/2019 tarihinde yayımlanan ... Su ve Kanalizasyon İdaresi Su ve Atıksu Satış Tarifesinin ilgili "işyeri aboneleri" maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinde, su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak, Büyükşehir Belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 2. maddesinde, "İSKİ'nin görev ve yetkileri şunlardır: a) İçme, kullanma ve endüstri suyu ihtiyaçlarının her türlü yeraltı ve yer üstü kaynaklarından sağlanması ve ihtiyaç sahiplerine dağıtılması için; kaynaklardan abonelere ulaşıncaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak, bu projelere göre tesisleri kurmak veya kurdurmak, kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek, b) Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması,

yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek," hükmüne.

23. maddesinde, "Su satışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması, septik çukurların boşaltılması giderleri için ayrı tarifeler yapılır. Bu tarifelerin tespitinde, yönetim ve işletme giderleri ile, amortismanları doğrudan gider yazılan (aktifleştirilmeyen) yenileme, ıslah ve tevsi masraflave bir kar oranı esas alınır. Tarifelerin tespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelik ile belirlenir.

" hükmüne; Ek-5. maddesinde ise "Bu kanun diğer Büyükşehir Belediyelerinde de uygulanır" kuralına yer verilmiştir.

06/12/2012 gün ve 28489 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6360 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesinde "(1) Bu Kanunun; a) 1 inci maddesi. 2 nci maddesi. 3 üncü maddesinin birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci, altıncı, yedinci, sekizinci ve dokuzuncu fıkraları. 4 üncü maddesi. 5 inci maddesi. 6 ncı maddesi. 7 nci maddesiyle değiştirilen sayılı Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi.

5216 sayılı Kanunun 18 inci maddesinin son fıkrasının yürürlükten kaldırılmasına ilişkin hükmü hariç 13 üncü maddesi. 22 nci maddesi. 25 inci maddesi.

5779 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin değiştirilen ikinci fıkrası hariç 26 ncı maddesi; geçici 1 inci maddesinin altıncı, yedinci, sekizinci, dokuzuncu, onuncu, onüçüncü, onbeşinci, onaltıncı, onyedinci ve yirmidördüncü fıkraları; geçici 2 nci maddesinin ikinci, üçüncü, dördüncü, altıncı, sekizinci ve dokuzuncu fıkraları ilk mahalli idareler genel seçiminde, b) Diğer hükümleri yayımı tarihinde," yürürlüğe gireceği belirtilmiştir.

Aynı Kanun'un 1. maddesinin 1. bendinde "Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerinde, sınırları il mülki sınırları olmak üzere aynı adla büyükşehir belediyesi kurulmuş ve bu illerin il belediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürülmüştür.", 3. bendinde "Birinci ve ikinci fıkrada sayılan illere bağlı ilçelerin mülki sınırları içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliği kaldırılmış, köyler mahalle olarak,

belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılmıştır.", Geçici 1. maddesinin 15. bendinde, "Bu Kanuna göre tüzel kişiliği kaldırılan köylerde, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununa göre alınması gereken emlak vergisi ile 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca alınması gereken vergi, harç ve katılım payları 31/12/2025 tarihine kadar (bu tarih dâhil) alınmaz ve 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının üçüncü bendi,

23 üncü maddesinin birinci fıkrasının birinci bendi ile beşinci bendi, 66 ncı maddesinin birinci fıkrasının beşinci bendi hükümleri 31/12/2025 (bu tarih dâhil) tarihine kadar uygulanmaya devam edilir. Bu yerlerde içme ve kullanma suları için alınacak ücret 31/12/2025 tarihine kadar (bu tarih dâhil) en düşük tarifenin % 25’ini geçmeyecek şekilde belirlenir.

(Mülga cümle:17/7/2019-7186/33 md.)(…)", Geçici 1. maddesinin 28. bendinde, "(Ek: 14/3/2013-6447/1 md.) Bu fıkrayı ihdas eden Kanuna ekli (1) sayılı listede yer alan çeşitli kurum ve kuruluşlara ait kadrolar ihdas edilerek 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye bağlı cetvellerin ilgili bölümlerine eklenmiştir. Bu kadrolar hakkında ondokuzuncu fıkra hükümleri uygulanır.

(Ek fıkra: 20/8/2016-6745/73 md.) Bu Kanuna göre tüzel kişiliği kaldırılarak tek mahalleye dönüştürülen beldelerde içme ve kullanma suları için alınacak ücret 31/12/2025 tarihine kadar (bu tarih dâhil) en düşük tarifenin %50’sini geçmeyecek şekilde belirlenir." düzenlemelerine yer verilmiştir.

Kanun maddesinde atıf yapılan 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun Geçici 2'nci maddesinde de "Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte; büyükşehir belediye sınırları, İstanbul ve Kocaeli ilinde, il mülkî sınırıdır. Diğer büyükşehir belediyelerinde, mevcut valilik binası merkez kabul edilmek ve il mülkî sınırları içinde kalmak şartıyla, nüfusu birmilyona kadar olan büyükşehirlerde yarıçapı yirmi kilometre, nüfusu birmilyondan ikimilyona kadar olan büyükşehirlerde yarıçapı otuz kilometre, nüfusu ikimilyondan fazla olan büyükşehirlerde yarıçapı elli kilometre olan dairenin sınırı büyükşehir belediyesinin sınırını oluşturur. Bu sınırlar içinde kalan köylerin tüzel kişiliği sona ererek mahalleye dönüşür " hükmü yer almaktadır.

...

Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Abone Hizmetleri ve Tarifeler Yönetmeliğinin iptali istenilen 8'inci maddesinin 1'inci fıkrasının (l) bendinde "Belde işyeri aboneleri: 6360 sayılı Kanunun Geçici 1 inci maddesinin yirmi sekizinci fıkrasından sonra gelen ek fıkra hükmü gereğince tüzel kişiliği kaldırılarak tek mahalleye dönüştürülen yerleşim yerlerinde belde hayatının idamesi için gerekli ve belde halkına hizmet veren bakkal, kahvehane, marangoz, terzi, lokanta, kasap, berber, manav,

fırın ve benzeri ölçekteki faaliyetlerin icra edilmesi amacıyla bizzat belde halkının kendisi tarafından işletilen ve geçimini bu yolla sağladığını muhtarlıkça belgeleyen, içme ve kullanma amaçlı su tüketen abonelerdir. Bu ve benzeri ölçekteki iş yerlerine uygulanacak tarife; içme ve kullanma suları için tespit edilecek en düşük konut tarifesinin kademe aralığı karşılığı olan birim fiyatlarının %50’sini geçmeyecek şekilde belirlenir. " hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, ... ili, ... ilçesi, ... mahallesinde faaliyet gösteren davacı şirketin, faaliyette bulunduğu ... Beldesinin tüzel kişiliğinin 6360 sayılı Kanun ile kaldırılarak mahalle statüsüne dönüştürüldüğü açıktır.

İdarelerce tesis edilen genel düzenleyici işlemlerde, üst hukuk kurallarına aykırı ya da üst normları daraltıcı, kısıtlayıcı hükümlere yer verilmemesi gerektiği tabiidir. Başka bir ifadeyle idarelerce düzenleyici işlem tesis edilirken normlar hiyerarşisi ilkesine uyulması zorunludur.

6360 sayılı Kanun'a göre tüzel kişiliği kaldırılarak tek mahalleye dönüştürülen beldelerde içme ve kullanma suları için alınacak ücretin 31/12/2025 tarihine kadar (bu tarih dâhil) en düşük tarifenin %50’sini geçmeyecek şekilde belirleneceği öngörülmüştür. Anılan maddede, tüzel kişiliği kaldırılan beldelerde içme ve kullanma suları aboneleri yönünden, söz konusu tarifeden yararlanabilecekler açısından herhangi bir istisnaya yer verilmemiştir.

Her ne kadar anılan maddenin gerekçesiyle birlikte yorumlanmasında bir engel bulunmamakta ve temyize konu Mahkeme kararında da bu yöntem benimsenmekte ise de, madde gerekçesinde indirimli tarifeden yararlanılacaklara ilişkin bir belirleme yapılmadığı görüldüğünden, gerekçenin madde metnini daraltacak şekilde yorumlanmasının isabetli olmadığı kanaatine varılmıştır.

Dava konusu ...

Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Abone Hizmetleri ve Tarifeler Yönetmeliğinin 8'inci maddesinin 1'inci fıkrasının ''Belde İşyeri Aboneleri'' başlıklı (l) bendinin, son cümlesinde yer alan "Bu ve benzeri ölçekteki iş yerlerine uygulanacak tarife; içme ve kullanma suları için tespit edilecek en düşük konut tarifesinin kademe aralığı karşılığı olan birim fiyatlarının %50’ini geçmeyecek şekilde belirlenir." hükmünün yukarıda belirtilen 6360 sayılı Kanun'un ilgili maddesinin aynen aktarılması şeklinde düzenlendiği,

ancak aynı Yönetmelik hükmünün ilk cümlesinde, 6360 sayılı Kanun'un Geçici 1'inci maddesinin 28'inci fıkrası hükmünde indirimli tarifeden yararlanacak aboneler arasında herhangi bir ayrım yapılmamasına rağmen kanun hükmünü daraltacak ve sınırlayacak şekilde düzenlemelere yer verildiği, dolayısıyla alt norm niteliğinde olan Yönetmelik hükmünün üst norm olan 6360 sayılı Kanun'a uygun düzenleme içermediği, bu durumun da normlar hiyerarşisine aykırılık oluşturduğu açık olduğundan Mahkeme kararının bu kısım yönünden bozulması gerektiği kanaatine varılmıştır.

Öte yandan dava konusu 29/11/2019 tarihinde yayımlanan ... Su ve Kanalizasyon İdaresi Su ve Atıksu Satış Tarifesinin ilgili "işyeri aboneleri" maddesinin yukarıda belirtilen mevzuata uygun olarak düzenlenmediği anlaşıldığından iptali gerekmektedir.

KARŞI OY

(X)- Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.