Danıştay 8. Daire E.2022/4170 K.2024/3159

Dava konusu istem: Makedonya Uluslararası Vizyon Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun olan davacı tarafından, denklik verilmesi istemiyle yapılan başvurunun, söz konusu üniversiteye 20.02.2016 tarihinden sonra kayıt yaptırdığından ve 14.09.2017-28.02.2020 tarihleri arasında Türkçe dilinde öğrenim görerek mezun olduğundan bahisle reddine ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile 10.02.2021 tarihli işleminin ve söz konusu Üniversiteye 20.02.2016 tarihinden sonra kayıt yaptıran ve mezun olanların başvurularının Yurtdışı Yüksek Öğretim Diplomaları Tanıma ve

Denklik Yönetmeliğinin 7. maddesinin altıncı fıkrasının (ç) bendi hükmü uyarınca münhasıran reddedilmesine ilişkin olarak Kurulun 13.01.2021 tarihli toplantısında alınan kararların 2. maddesinin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının diplomasına denklik verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin 19.02.2021 ve 10.02.2021 tarihli işlemler ile mezuniyeti sonrasında ve bu işlemlerin dayanağı olarak gösterilen Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 13.01.2021 tarihli toplantısında alınan ve ilgililer hakkında münferiden bir inceleme yapılmaksızın doğrudan doğruya "20.02.2016 tarihinden sonra bu üniversiteye kayıt yaptıran ve buradan mezun olan adayların başvurularının,

Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7. maddesinin 6. fıkrasının (ç) bendi hükmü uyarınca münhasıran reddedilmesine" ilişkin 2. maddesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu işlemlerden Yükseköğretim Yürütme Kurulu'nun ... tarih ve ... oturum numaralı kararının, yine Yükseköğretim Yürütme Kurulu'nun ... ve ... oturum numaralı kararı ile kaldırıldığı ve anılan kararda; "...

13.01.2021 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararının dayanağı olan hükmün ortadan kalkmış olması ve madde bendinin değişmiş olması nedeniyle uygulamaya dönük olarak alınan bu kararın kaldırılmasına, 13.01.2021 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararı dayanak alınarak sonuçlandırılan başvuruların yapılan değişiklik çerçevesinde yeniden işleme alınmasına, işlem süreci tamamlanmamış olan başvuruların ise yeni düzenleme çerçevesinde işlemlerinin devam ettirilmesine,

..." şeklindeki açıklamalara yer verildiği hususu dikkate alındığında, gerek dava konusu olan 13.01.2021 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararı ve gerekse de anılan karara dayanılarak tesis edilen 10.02.2021 ve 19.02.2021 tarihli dava konusu bireysel işlemlerin tamamının konusuz kaldığı kanaatine varıldığı, dolayısıyla söz konusu işlemler hakkında davanın konusuz kalması sebebiyle "karar verilmesine yer olmadığı" yönünde karar verilmesi gerekirken, işin esası yönünden yapılan inceleme üzerine dava konusu işlemlerin iptali yolunda verilen kararda hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle Mahkeme kararının kaldırılmasına,

dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

... KURULU BAŞKANLIĞININ İDDİALARI : Kurulları lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

İşlemlerin hukuka aykırı olduğu, İdare Mahkemesi kararının doğru olduğu, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

İstemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, Makedonya Uluslararası Vizyon Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun olan davacı tarafından, denklik verilmesi istemiyle yapılan başvurunun, söz konusu üniversiteye 20.02.2016 tarihinden sonra kayıt yaptırdığından ve 14.09.2017-28.02.2020 tarihleri arasında Türkçe dilinde öğrenim görerek mezun olduğundan bahisle reddine ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile 10.02.2021 tarihli işleminin ve söz konusu Üniversiteye 20.02.2016 tarihinden sonra kayıt yaptıran ve mezun olanların başvurularının Yurtdışı Yüksek Öğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik

Yönetmeliğinin 7. maddesinin altıncı fıkrasının (ç) bendi hükmü uyarınca münhasıran reddedilmesine ilişkin olarak Kurulun 13.01.2021 tarihli toplantısında alınan kararların 2. maddesinin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

20/02/2016 tarihli ve 29630 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren mülga Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin "Denklik başvurusunun incelenmesi sonucu yapılacak işlemler" kenar başlıklı 7. maddesinde "(5) Yapılan inceleme sonucunda, aşağıda belirtilen hâllerde denklik başvuruları reddedilir: ç) Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalarla öğrenim dilinin Türkçe olduğu belirlenen programlar veya Yükseköğretim Kurulunca tanınan yurtdışındaki Türkçe yükseköğretim programları dışında, yükseköğretim kurumlarının açtığı ve öğrenim dili Türkçe olan programlardan alınan diplomalar için yapılan başvurular reddedilir...." düzenlemesine yer verilmiştir.

25/08/2016 tarihinde Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı internet sitesinde yayımlanan duyuruda, Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi ile Kırgızistan'daki Türkiye Manas Üniversitesi dışında, yurt dışında yükseköğretim kurumlarının açtığı ve öğrenim dili Türkçe olan programlardan alınan diplomalar için yapılan denklik başvurularının reddedileceği belirtilmiştir.

Yükseköğretim Yürütme Kurulu'nun 22/02/2017 tarih ve 2017.6.1044 sayılı kararı ile, diploma denklik başvurularının yönetmelik hükümlerine göre ilgili komisyon ve kurullar tarafından münferiden değerlendirildiği, yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan önlisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının ülkemizdeki diplomalara eşdeğer olup olmayacağı hususunda önceden herhangi bir görüş belirtmenin mümkün olmayacağı, tanımanın denklik anlamına gelmediği, eğitim alınan yükseköğretim kurumunun tanınırlığına ilişkin olarak Kurumlarının yeni kararlar alma hakkının saklı olduğu göz önünde bulundurularak, Uluslararası Vizyon Üniversitesi'nin ilgili şartlar çerçevesinde tanınmasına karar verilmiştir.

20/02/2016 tarihli Yönetmelik 05/12/2017 tarih ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yayımı tarihinde yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırılmış ve 05/12/2017 tarihli Yönetmeliğinde Tanıma, Yurtdışı bir yükseköğretim kurumunun ve bu kurumun ilgili programının akademik derece vermeye yetkili olduğunun Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilmesi olarak belirtilmiş; "Mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi sonucu yapılacak işlemler" başlıklı 7. maddesinin 6. fıkrasında; "Diploma denklik başvuruları aşağıda belirtilen hâllerde reddedilir:

......ç) Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalarla öğrenim dilinin Türkçe olarak belirlendiği programlar ile Yükseköğretim Kurulu tarafından yurtdışında tanınan Türkçe programlar dışında öğrenim dili Türkçe olan programlardan alınan diplomalar için yapılan denklik başvuruları reddedilir." hükmüne yer verilmiştir.

Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 13/01/2021 tarihli toplantısında alınan kararda, Makedonya’da bulunan Uluslararası Vizyon Üniversitesinden mezun olarak davalı idareye diploma denklik başvurusunda bulunanların başvurularının değerlendirilmesine ilişkin kriterlere yer verilmiş olup, alınan karar ile; "...Buna göre;

1) 20/02/2016 tarihinden önce mevzuatta böyle bir hüküm öngörülmemiş olması, ilgililerin dönemin mevzuatına güvenerek bu Üniversiteye kayıt olmalarına sebebiyet vermiş ve idare hukukuna hâkim olan hukuki güvenlik ilkesi, hukuki öngörülebilirlik ilkesi, haklı beklentilerin korunması ilkesi ve idari istikrar ilkesi karşısında 20/02/2016 tarihinden önce kayıt yaptırmak suretiyle öğrenim görenlerin denklik başvurularının mezkûr mevzuat hükümlerine dayanılarak reddedilmesinin uygun olmayacağına, buradan mezun olarak diplomasına denklik işlemi yapılmasını isteyen başvuru sahiplerinin başvuruları incelenirken yukarıda yer alan mevzuat hükmünün işletilmemesine ve bu başvuruların Yönetmelikte belirtilen diğer hususlar yönüyle münferiden incelenmesi ve denklik sürecinin işletilmesine,

2) Hukukun genel kabul gören mevzuatı bilmemenin muafiyet sebebi oluşturmayacağı prensibi gereği, 20/02/2016 tarihinden sonra bu üniversiteye kayıt yaptıran ve buradan mezun olan adayların başvurularının, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7. maddesinin 6. fıkrasının (ç) bendi hükmü uyarınca münhasıran reddedilmesine,

3) 20/02/2016 tarihinden sonra Vizyon Üniversitesine kayıt yaptıran ancak tanınan başka bir üniversiteye yatay geçiş veya başka bir yolla geçiş yapan adayların, öğrenimlerinin en az %70'ini tanınan üniversitede iktisap etmeleri koşuluyla başvurularının Yönetmelikte belirtilen diğer hususlar yönüyle münferiden incelenmesi ve denklik sürecinin işletilmesine..." karar verilmiştir.

05/12/2017 tarihli Yurtdışı Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin altıncı fıkrasının (ç) bendinin, 09/04/2021 tarih ve 31449 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yönetmelik hükmüyle; "ç) (Değişik:RG-9/4/2021-31449) Ortaöğretimini Türkiye’de tamamlayıp ülkemizde başarı sıralaması şartı aranan ve eğitim dili Türkçe olan yurt dışı bir diploma programından mezun olan öğrencilere denklik verilebilmesi için, eğitime başladıkları yıl merkezi yerleştirme sınavına girmeleri ve aranan başarı sıralaması şartını sağlamaları gerekir. Bu şartı sağlamayanların diplomalarına denklik işlemi yapılmaz." şeklinde düzenleme yapılmıştır.

YÖK Yürütme Kurulu'nun 15/09/2021 tarih ve 40 oturum numaralı kararı ile ise. "Makedonya'daki özel yükseköğretim kurumlarından International Vision Univetsity (Uluslararası Vizyon Üniversitesi)'nin 22/02/2017 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararı ile tanınmasına karar verilmiştir. Bu üniversiteden mezun olan başvuru sahiplerinin transkriptlerinde eğitimlerini Türkçe olarak aldıkları belirtilmiştir.

20/02/2016 tarihli Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7. maddesinin beşinci fıkrasının (ç) bendinde 'Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalarla öğrenim dilinin Türkçe olduğu belirlenen programlar veya Yükseköğretim Kurulunca tanınan yurtdışındaki Türkçe yükseköğretim programları dışında, yükseköğrenim kurumlarının açtığı ve öğrenim dili Türkçe olan programlardan alınan diplomalar için yapılan başvurular reddedilir.' hükmü düzenlenmiş, aynı düzenleme mevcut 05/12/2017 tarihli Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7. maddesinin 6. fikrasının (ç) bendinde;

'Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalarla öğrenim dilinin Türkçe olduğu belirlenen programlar veya Yükseköğretim Kurulunca tanınan yurtdışındaki Türkçe yükseköğretim programları dışında, yükseköğretim kurumlarının açtığı ve öğrenim dili Türkçe olan programlardan alınan “diplomalar için yapılan başvurular reddedilir.' hükmü ile de aynı şekilde yer almıştır.

Söz konusu madde bendinin uygulamasına ilişkin işlemler de 13/01/2021 tarihinde alınan Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararı ile belirlenmiştir.

Ancak, 13/01/2021 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararının dayanağı olan 05/12/2017 tarihli Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7. maddesinin 6. fıkrasının (ç) bendindeki hüküm, 09/04/2021 tarihinde yapılan değişiklik ile 'Ortaöğretimini Türkiye'de tamamlayıp ülkemizde başarı sıralaması şartı aranan ve eğitim dili Türkçe olan yurt dışı bir diploma programından mezun olan öğrencilere denklik verilebilmesi için, eğitime başladıkları yıl merkezi yerleştirme sınavına girmeleri ve aranan başarı sıralaması şartını sağlamaları gerekir. Bu şartı sağlamayanların diplomalarına denklik işlemi yapılmaz', şeklinde değiştirildiğinden,

13/01/2021 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararının dayanağı olan hükmün ortadan kalkmış ve madde bendinin değişmiş olması nedeniyle uygulamaya dönük olarak alınan bu kararın kaldırılmasına,

13/01/2021 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararı dayanak alınarak sonuçlandırılan başvuruların yapılan değişiklik çerçevesinde yeniden işleme alınmasına, işlem süreci tamamlanmamış olan başvuruların ise yeni düzenleme çerçevesinde işlemlerinin devam ettirilmesine karar verildi." şeklinde karar alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

a) ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının; Yükseköğretim Yürütme Kurulu' nun 13.01.2021 tarihli kararına yönelik kısmının incelenmesi;

Yukarıda aktarılan mevzuatın değerlendirilmesinden; bir üniversitenin tanınmasının o üniversiteden alınan diplomalara doğrudan denklik verilmesi anlamına gelmediği, gerek 20/02/2016 tarihli, gerekse 05/12/2017 tarihli Yönetmelik hükümlerinde, 'Yükseköğretim Kurulu tarafından yurtdışında tanınan Türkçe programlar dışında öğrenim dili Türkçe olan programlardan alınan diplomalar için yapılan denklik başvurularının reddedileceğinin' düzenlendiği, Uluslararası Vizyon Üniversitesi'nin tanıma kararında eğitim dilinin Türkçe olacağına veya Türkçe programların tanındığına ilişkin bir ibarenin yer almadığı,

bununla birlikte 25/08/2016 tarihli duyuruda yurtdışında Türkçe eğitim veren hangi yükseköğretim kurumlarının tanındığının açıklandığı, dolayısıyla tüm bu sürece uygun olarak alınan 13/01/2021 tarihli kararda hukuka aykırılık bulunmadığı açıktır.

Bununla birlikte, anılan kararın YÖK Yürütme Kurulu'nun ... tarih ve ... oturum numaralı kararı ile kaldırılmasına karar verilmiş olup, Bölge İdare Mahkemesi kararının 13/01/2021 tarihli karar hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kararında sonucu itibariyle hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

b) ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının; Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tanıma Ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işlemi ile 10/02/2021 tarihli işlemine yönelik kısmının incelenmesi;

Dosyanın incelenmesinden; davacının Makedonya Uluslararası Vizyon Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun olduğu, denklik verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun, söz konusu Üniversiteye 20.02.2016 tarihinden sonra kayıt yaptırdığından ve 14.09.2017-28.02.2020 tarihleri arasında Türkçe dilinde öğrenim görerek mezun olduğundan bahisle Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ve 10.02.2021 tarihli işlemi ile reddedildiği, bu işlemin ise Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 13.01.2021 tarihli toplantılarında alınan karara dayalı olduğu, davacı tarafından hem kendi hakkındaki bireysel işlemlerin hem de dayanak kararın iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Denklik Yönetmeliği hükümleri uyarınca denklik başvurularında Yükseköğretim Kurulu tarafından lisans eğitiminin düzeyi ve içeriğine yönelik olarak yapılacak inceleme ve değerlendirmeler kapsamında mezun olunan programın Türk yükseköğretim programlarına eşdeğer olup olmadığı hususuna ek olarak başvuru sahiplerinin Türkçe dilinde eğitim alıp almadığı hususunun da dikkate alınması gerektiği, davacının Üniversiteye giriş yaptığı tarih ile denklik başvurusunun yapıldığı tarih itibarıyla yürürlükte bulunan Yönetmelik hükmü gereği Yükseköğretim Kurulu tarafından yurtdışında tanınan Türkçe programlardan mezun olunması gerektiği, bu şartı sağlamayanların diplomalarına denklik işlemi yapılmayacağı anlaşılmaktadır.

Bu durumda; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından 25/08/2016 tarihinde yapılan duyuru ile Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk - Kazak Üniversitesi ile Kırgızistan'daki Kırgızistan - Türkiye Manas Üniversitesi dışında yurt dışında yükseköğretim kurumlarının açtığı ve öğrenim dili Türkçe olan programlardan alınan diplomalar için yapılan başvuruların reddedileceğinin belirtildiği, dolayısıyla davacının yurt dışındaki yükseköğretim kurumuna kayıt yaptırırken, buradan alacağı diplomasına denklik verilmeyeceği hususundan haberdar olduğu,

davacının Türkçe dilinde öğrenim görerek mezun olduğu, işlemin dayanağı 13/01/2021 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararının da yukarıda açıklandığı üzere hukuka uygun bulunduğu anlaşıldığından, davacının Makedonya'da bulunan International Vision University'den aldığı diplomasına denklik verilmesi istemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin işlemlerde hukuka aykırılık, aksi yönde değerlendirmeyle dava konusu işlemler hakkında karar verilmesine yer olmadığı yönünde verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.