Danıştay 8. Daire E.2022/4395 K.2025/6048

Dava konusu istem: Davacı tarafından, adına kayıtlı... plakalı araçla, Afgan uyruklu kişilerin belediyeden izin belgesi bulunmaksızın taşımacılığının yapıldığından bahisle, söz konusu aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... günlü ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, davalı idarece yapılan denetim sonucu tutulan 11/08/2021 tarihli tutanakta özetle; "... plakalı ve sürücüsü ... olan minibüs ile, mülteci şahısların yolcu olarak bulunduğu, 17 Afgan uyruklu mültecinin anılan araç ile taşındığı" hususlarına yer verildiğinin görüldüğü, bu durumda, her ne kadar davacı tarafından aracı kendisinin kullanmadığı, bu nedenle aracın trafikten men edilmemesi gerektiği belirtilse de, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a bendinde sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın trafikten men edileceği düzenlendiğinden,

izinsiz olarak yolcu taşınması sebebiyle 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesinin ihlalinden dolayı, ... plakalı aracın trafikten 60 gün men edilmesine ilişkin tesis olunan dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, aracı dava dışı üçüncü bir kişinin kullandığı, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesinin ihlalinden dolayı kendisine yaptırım uygulanamayacağı, anılan maddenin ilk fıkrasından daha düşük idari yaptırımlar uygulanması gerekirken üst sınırdan dava konusu işlemin tesis edildiği hususları ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Edirne Valiliği emniyet birimlerince 11/08/2021 tarihinde davacıya ait ... plakalı aracın ihbar üzerine durdurularak yapılan denetimi neticesinde, aynı gün düzenlenen tutanakta özetle; söz konusu aracın sürücüsünün ... olduğu, anılan araçla 17 tane Afgan uyruklu kişinin yolcu olarak taşındığı, pasaportları bulunmayan Afgan uyruklu yolcularla birlikte araç sürücüsünün Jandarma ekiplerine teslim edildiğinin belirtilerek, tutanağın aracın sürücüsü ile birlikte görevlilerce imzalandığı; söz konusu tutanağa istinaden davalı Edirne Valiliğince anılan aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... günlü ve ... sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine, bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)

(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. (...)

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.(...)" düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, ... Valiliği emniyet birimlerince ... tarihinde davacıya ait ... plakalı aracın ihbar üzerine durdurularak yapılan denetimi neticesinde, aynı gün düzenlenen tutanakta özetle; söz konusu aracın sürücüsünün ... olduğu, anılan araçla 17 tane Afgan uyruklu kişinin yolcu olarak taşındığı, pasaportları bulunmayan Afgan uyruklu yolcularla birlikte araç sürücüsünün Jandarma ekiplerine teslim edildiğinin belirtilerek, tutanağın aracın sürücüsü ile birlikte görevlilerce imzalandığı, davalı Edirne Valiliğince söz konusu tutanağın değerlendirilmesi neticesinde davacıya ait aracın 2918 sayılı Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... günlü ve ... sayılı işleminin tesis edildiği görülmektedir.

Uyuşmazlık konusu olayda; her ne kadar ... plakalı araç davacı adına kayıtlı olsa da, denetimin yapıldığı tarihte aracı dava dışı ... isimli bir kişinin kullandığı, pasaportları bulunmayan Afgan uyruklu göçmenlerin taşınması işini yürüttüğü, dava konusu işlemin dayanağı tutanakta, araç sürücüsü ... tarafından Afgan uyruklu göçmenlerin taşındığının açıkça belirtildiği ve araç sürücüsü ile birlikte görevlilerce bu tutanağın imzalandığı, göçmen kaçakçılığı suçunun tespitine dair düzenlenen tutanakta bu suç kapsamında davacının ismine ise yer verilmediği, davalı idare tarafından da davacının suç şüphelisi olduğu yönünde bilgi ve belgenin dosyaya sunulmadığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacıya ait aracın sürücüsü ...'ün yasa dışı göçmen kaçakçılığı suçu kapsamında yakalandığı, bu suç kapsamında sürücü ve göçmenlerin gereği yapılmak üzere emniyet birimlerince Jandarma ekiplerine teslim edildiği, söz konusu aracın 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3 maddesi kapsamında izinsiz ticari amaçlı yolcu taşımacılığı faaliyetinde kullanılmadığı anlaşıldığından, aracın trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.