Danıştay 8. Daire E.2022/4642 K.2025/5527

Dava konusu istem: Dava; ... plakalı araçla gerekli çalışma izni ve ruhsat belgeleri bulunmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle davalı idarece 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3- A maddesi uyarınca aracın 60 gün trafikten men edilmesine dair ... tarih ve ... sayılı işlem ile 6.700,00-TL tutarlı trafik para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ... sayılı işlemin iptali istemi ile açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının düzenlenme amacının ilgili belediye hudutları dahilinde, izinsiz ticari amaçlı yolcu taşımacılığını engellemek olduğu, davacının, makul süre içerisinde (5 gün) ilgili belediyeden 28/04/2021 tarihli Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesini almış olması nedeniyle, uyuşmazlık konusu taşımacılığın 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin 3. fıkrası kapsamında bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket adına kayıtlı ... plaka sayılı araçla ilgili belediyeden izin ve ruhsat almaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığı tespitiyle 2918 sayılı Kanun'un Ek-2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile aynı tarihli idari para cezası tesis edilmesi üzerine anılan işlemlerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun 7. maddesinin (f) fıkrasında, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)

(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.

Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacının, denetim tarihi olan 23/04/2021 tarihinden 5 gün sonra ilgili idareden Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesini aldığı, dolayısıyla davacının dava konusu işlemden sonra makul süre içerisinde güzergah izin belgesi aldığı gerekçesiyle İdare Mahkemesi tarafından dava konusu işlemin iptaline ve Bölge İdare Mahkemesince de istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş ise de, işlem tarihi itibarıyla denetim sonucu tespit edilen ticari yolcu taşımacılığının gerçekleşebilmesi için gerekli izin/ruhsat gibi belgelerin dosyaya sunulmadığı,

makul sürenin işlem tarihi ile aynı gün olarak kabul edilmesi gerektiği, bu hususun tek istisnasının davacı tarafından işlem tarihinden önce izin / ruhsat için yetkili belediye / büyükşehir belediyesine başvuru yapılması olduğu açıktır.

Uyuşmazlıkta davacının işlem tarihinden 5 gün sonra yetkili Büyükşehir Belediyesinden aldığı Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesi'nin makul sürede alınmadığı, davacının söz konusu belge için yetkili Büyükşehir Belediye Başkanlığına işlem tarihinden önce yaptığını iddia ettiği başvuruya ilişkin olarak Dairemizce yapılan 12/12/2024 tarihli ara karar neticesinde davacının söz konusu ... takip numaralı onay tarihi 28/04/2021 ve son geçerlilik tarihi 31/12/2021 olan Turizm Taşımacılığı izin belgesi için başvuru geliş tarihinin 27/04/2021 saat 13:30 olduğu anlaşılmıştır.

Bu durumda, davacının işlem tarihinden önce yetkili Büyükşehir Belediyesine başvurusunun bulunmadığı görüldüğünden, dava konusu işlemlerin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.