Danıştay 8. Daire E.2022/4857 K.2025/7030

2015 yılında doktora programına kayıt yaptırdığı, 2021 yılında mezun olduğu, geçici mezuniyet belgesinin varlığının mezuniyetini ortaya koyduğu, bu belge üzerine geçerliliğini şarta bağlayan bir şerhin düşülemeyeceği, 06/08/2021 tarihinde Türk vatandaşlığını kazandığı, dava konusu işlemin yetki yönünden hukuka aykırı olduğu, meslek icrasının engellendiği ileri sürülmektedir.

DAVALI İDARENİN SAVUNMASI

Usule ilişkin olarak, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

Esasa ilişkin olarak, 2547 sayılı Kanun’un 7/p maddesi uyarınca yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans, lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etme görevinin İdarelerinde olduğu, dava konusu düzenlemede yetki unsuru yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı, dava konusu düzenlemenin mağduriyet oluşturacağı dikkate alındığında 20/02/2019 tarihli karar ile bu durumda olan ve mezuniyet aşamasına gelmiş yabancı uyruklular için lisans/yüksek lisans denkliğini almaları halinde Türkiye’de diplomasının geçerli olacağı hususunda şerh düşülmesi kaydıyla diploma düzenlenmesinin uygun görüldüğü,

davacının 2015 yılında doktora eğitimine başlayarak 02/03/2021 yılında mezun olduğu, 06/08/2021 yılında Türk vatandaşlığını aldığı ancak diplomasının Türkiye’de geçerli olabilmesi için denklik belgesi alması gerektiği ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Eğitim Öğretim Dairesi Başkanlığı'nın ... tarihli...sayılı "Lisansüstü Öğrenimlerde Diploma Denklik Belgesi" konulu kararının iptali istemiyle açılmıştır.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7. maddesinin p) fıkrasında, yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmenin, Yükseköğretim Kurulunun görevi olduğu kurala bağlanmı, aynı Yasanın, 44. maddesinin c) fıkrasında, yatay geçiş ve çift ana dal eğitiminin usul ve esasları ile azami öğrenim sürelerinin, lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim sürelerinin Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirleneceği kurala bağlanmıştır.

Lisansüstü Eğitim Ve Öğretim Yönetmeliği'nin 35/2 maddesinde, yabancı uyruklu adaylarla lisans eğitiminin tamamını yurt dışında tamamlayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı adayların lisansüstü programlara kabulüne ilişkin usul ve esasların, yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirleneceği kurala bağlanmıştır.

21/06/2017 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında yabancı uyruklu kişilerin yurt dışında bulunup tanınan bir yükseköğretim kurumundaki öğrenimlerinin ardından ülkemizde lisanüstü seviyede öğrenim görme talebinde bulunması durumunda ''sağlık alanlarında'' kendilerinden diploma denklik belgesi istenilmesine ilişkin verilmiş olan karar, 13/09/2017 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında revize edilerek, TC uyruklu ve yabancı uyruklu kişilerin, yurt dışında bulunup tanınan bir yükseköğretim kurumundaki öğrenimlerinin ardından ülkemizde lisanüstü seviyede öğrenim görme talebinde bulunması durumunda;

b) Klinik uygulaması olan sağlık alanları için kendilerinden Diploma Denklik Belgesi istenilmesine, g) Denklik belgesi olmadan tanınma ile lisansüstü programa kayıtlı olan T.C uyrukluların lisansüstü mezuniyet işlemlerinin tamamlanabilmesi için kayıtlı oldukları lisansüstü programdan mezun oluncaya kadar denklik belgelerini almış ve lisansüstü öğrenim görülen yükseköğretim kurumuna ibraz etmiş olmaları gerektiği kurala bağlanmış ve dava konusu yazıyla Rektörlüklere duyurulmuştur.

Dosyanın incelenmesinden, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü bünyesindeki Protetik Diş Tedavisi Doktora programına 2015 tarihinde başlayan davacının, 06/08/2021 tarihinde TC uyruğuna geçtiği ve 02/03/2021 tarihinde mezun olduğu, 19/03/2021 tarihinde davacıya verilen geçici mezuniyet belgesinde yabancı uyrukluların diplomasının Türkiye'de geçerli olabilmesi için isans/yüksek lisans denkliğinin alınması gerektiği yolunda şerh düşülmesi üzerine bu şerhin dayanağı olan kararın iptali istemiyle davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda, 2017-2018 akademik yılından itibaren klinik uygulaması bulunan sağlık alanlarında lisansüstü öğrenciliğe kabul için denklik belgesi aranması şartı getirilmiş olup bu tarihten önce lisansüstü eğitime başlayan yabancı uyruklu öğrencilerin mağduriyetinin önlenilmesi için 20/02/2019 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararıyla bu durumda olan ve mezuniyet aşamasına gelen yabancı uyruklular için lisans/yükseklisans denkliğini almaları halinde Türkiye'de diplomasının geçerli olacağı yönünde şerh düşülmesi kaydıyla diploma alabilecekleri kurala bağlanmıştır.

Yukarıda aktarılan mevzuat uyarınca, Yükseköğretim Kurulunun gerek denklik gerekse lisans ve lisansüstü eğitime ilişkin konularda karar alma yetkisinin bulunduğu açık olup klinik uygulaması olan sağlık alanında verilen diplomaların Türkiye'de geçerli olabilmesi için denklik belgesi aranmasında hukuka aykırılık bulunmadığı, bu hususunun kamu yararı ve hizmet gereği olduğu anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ

USUL YÖNÜNDEN

Davalı idarenin usule yönelik itirazları kabul edilmeyerek işin esası incelendi:

MADDİ OLAY

Davacı Suriye Arap Cumhuriyeti vatandaşı iken 03/09/2015 tarihinde Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Protetik Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı, Protetik Diş Tedavisi Doktora programına kayıt yaptırmış, 02/03/2021 tarihinde mezun olmuştur.

Davacının 19/03/2021 tarihli geçici mezuniyet belgesinde; 20/02/2019 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında, ülkemizdeki yükseköğretim programlarında lisansüstü öğrenim görmek isteyen adayların Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği uyarınca lisansüstü eğitime kabulü işlemlerinde klinik uygulaması olan sağlık alanları için kendilerinden Diploma Denklik Belgesi istenmesine ilişkin 13/09/2017 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararı tarihinden önce üniversitelerde lisansüstü eğitime başlamış olan ve mezuniyet aşamasına gelmiş yabancı uyrukluklar için lisans/yüksek lisans denkliğini almaları halinde Türkiye'de diplomasının geçerli olacağı hususunda şerh düşülmesi kaydıyla diploma düzenlenmesinin uygun görüleceği hususuna yer verilmiştir.

13/09/2017 Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararının tüm üniversitelere dağıtımlı yazısı olan ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar" başlıklı 44. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde; '…Yatay geçiş ve çift ana dal eğitiminin usul ve esasları ile azami öğrenim süreleri, lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.' hükmüne yer verilmiştir.

20/04/2016 tarih ve 29690 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin "Diğer hükümler" başlıklı 35. maddesinde; 'Yüksek lisans ve doktora programları ile sanatta yeterlik çalışmasına, hangi lisans ve yüksek lisans programlarından mezun olanların başvurabileceği, yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenmekle birlikte gerek görülmesi durumunda Üniversitelerarası Kurulun görüşü alınarak Yükseköğretim Kurulu kararı ile belirlenebilir. Yabancı uyruklu adaylarla lisans eğitiminin tamamını yurt dışında tamamlayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı adayların lisansüstü programlara kabulüne ilişkin usul ve esaslar, yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenir.' hükmü düzenlenmiştir.

Davacının doktora programına kayıt yaptırdığı tarihte yürürlükte olan 02/08/2013 tarih ve 28726 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bülent Ecevit Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği'nin Lisansüstü Programlara Başvuru, Öğrenci Kabulü ve Kayıt Esasları-Başvuru şartları başlıklı 9. maddesinde; 'Doktora programlarına başvuru koşulları şunlardır: 1) Adayların lisans veya tezli yüksek lisans diplomasına veya Yükseköğretim Kurulunca denkliği kabul edilmiş bir lisans veya tezli yüksek lisans diplomasına veya geçici mezuniyet belgesine, … sahip olmaları gerekir.' düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının... tarih ve ... sayılı işleminde; "13.09.2017 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında, ülkemizdeki yükseköğretim programlarında lisansüstü öğrenim görmek isteyen adayların Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği uyarınca lisansüstü eğitime kabulü işlemlerinde istenecek denklik belgeleri hakkındaki 21.06.2017 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısı kararı revize edilerek;

T.C. uyruklu ve yabancı uyruklu kişilerin, yurt dışında bulunup Başkanlığımızca tanınan bir yükseköğretim kurumundaki öğrenimlerinin ardından ülkemizde lisansüstü seviyede öğrenim görme talebinde bulunması durumunda;

a. "Sağlık alanları" haricinde kendilerinden daha önce öğrenim gördükleri kurumların tanınıp tanınmadığına dair Yükseköğretim Kurulu'ndan tanınma belgesi (mülteciler hariç) istenmesine, Diploma Denklik Belgesi istenmemesine,

b. Klinik uygulaması olan sağlık alanları için kendilerinden Diploma Denklik Belgesi istenmesine,

c. 2017-2018 akademik yılında ülkemizdeki bir yükseköğretim kurumu tarafından klinik uygulaması olan sağlık alanlarında lisansüstü öğrenciliğe kabulü uygun bulunan ilgililerin öğrenciliklerinin ilk yılı içerisinde Başkanlığımızca tanzim edilmiş Diploma Denklik Belgesini öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumuna ibraz etmelerine; bu süre içerisinde belgeyi ibraz edemeyenlerin öğrencilikle ilişiklerinin kesileceğine, bu ilk yıl içinde de öğrencilerin sadece ders almalarının uygunluğuna, tek başına doğrudan hastaya müdahale gerektiren uygulamalarda bulunamayacaklarına ancak gözlemci olarak yer alabileceklerine,

d. Klinik uygulaması gerektiren alanlarda halen lisansüstü eğitim görmekte olan öğrencilerin öğrenciliklerinin devam ettirilmesine, ancak mezun olabilmek için Başkanlığımızca tanzim edilen Diploma Denklik Belgesinin lisansüstü öğrenim görülen yükseköğretim kurumuna ibraz edilmesi gerektiğine,

e. Diploma aldıkları klinik uygulaması gerektiren alanlardaki sağlık programlarının denklik işlemleri süreci seviye tespit sınavı ve klinik pratik gerektiren, dolayısıyla lisansüstü eğitimine ara vermek zorunda kalan öğrencilerin denklik işlemleri sonrası lisansüstü eğitimlerine devam edebilmesine,

f. Klinik uygulaması gerektirmeyen sağlık alanları için ise kendilerinden daha önce öğrenim gördükleri kurumların tanınıp tanınmadığına dair Yükseköğretim Kurulundan Tanınma Belgesi istenmesine, Diploma Denklik Belgesi istenmemesine,

g. Denklik belgesi olmadan tanınma ile lisansüstü programa kayıtlı T.C. uyrukluların lisansüstü mezuniyet işlemlerinin tamamlanabilmesi için kayıtlı oldukları lisansüstü programdan mezun oluncaya kadar denklik belgelerini almış ve lisansüstü öğrenim görülen yükseköğretim kurumuna ibraz etmiş olmaları gerektiğine,

h. Bu karar kapsamında lisansüstü eğitimin yüksek lisans, doktora ve sanatta yeterlilik ile sınırlı olduğuna, tıpta uzmanlığı içermediğine" karar verilmiştir.

Her ne kadar, dava dilekçesinde söz konusu kararın tamamının iptali istenilmiş ise de, uyuşmazlığın niteliği dikkate alındığında, dava konusu işlemin (b) ve (d) maddeleri yönünden hasren incelenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

İdarelerin düzenleyici işlemler yapabilme yetkisi Anayasamızın 124. maddesine dayanan anayasal bir yetki olması nedeniyle, idareler tarafından mevzuatla verilen görevlerin yerine getirilmesi amacıyla düzenleyici işlemler yapılabileceği kuşkusuzdur.

Ancak bu düzenlemeler yapılırken, Anayasamızda yer alan hukuk devleti ilkesi uyarınca, kazanılmış hak, haklı beklenti, idari faaliyetlerin belirliliği ve hukuki güvenlik ilkesi gibi ilkelerin de göz önünde bulundurulması gerekmektedir.

Davacının lisansüstü eğitime başladığı tarihte yürürlükte bulunan Bülent Ecevit Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği'nin 9. maddesi uyarınca lisansüstü programlara başvuruda bulunan adaylar için başvuru şartı olarak, Yükseköğretim Kurulunca denkliği kabul edilmiş bir lisans veya tezli yüksek lisans diplomasına veya geçici mezuniyet belgesine sahip olmaları gerektiği koşulu bulunmaktadır.

Dava konusu işlemle, klinik uygulaması olan sağlık alanları için diploma denklik belgesi istenmesine ve klinik uygulaması gerektiren alanlarda halen lisansüstü eğitim görmekte olan öğrencilerin öğrenciliklerinin devam ettirilmesine, ancak mezun olabilmek için diploma denklik belgesinin lisansüstü öğrenim görülen yükseköğretim kurumuna ibraz edilmesi gerektiğine karar verilmiş olup, ülkelerine dönmek isteyen yabancı uyruklu adayların mağduriyetlerinin giderilmesini teminen Yükseköğretim Yürütme Kurulu'nun... tarih ve ... sayılı kararında ise, mezuniyet aşamasına gelmiş yabancı uyruklular için lisans/yüksek lisans denkliğini almaları halinde Türkiye'de diplomasının geçerli olacağı hususunda şerh düşülmesi kaydıyla diploma düzenlenmesi uygun görülmüştür.

Bu durumda, kendisine verilen yasal yetkiler çerçevesinde diploma alma sürecinde oluşabilecek sorunların giderilmesini teminen davalı idarece getirilen düzenlemede mevzuata ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.