Danıştay 8. Daire E.2022/5641 K.2024/7678

Dava konusu istem: Dava, 27/08/2021 tarihinde Bodrum Trafik Denetleme Müdürlüğü, Sivil Trafik Ekipler Amirliği tarafından yapılan kontrolde... plakalı araç ile 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-A maddesi uyarınca çalışma izin/ruhsat almadan belediye sınırları dahilinde yolcu taşımacılığı yapıldığı gerekçesiyle aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ...... tarih ve ... numaralı trafikten men tutanağının iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ... plakalı araç ile ... ilçesinde taşımacılık yapıldığı dava dosyasında bulunan ve 27.08.2021 tarihli Emniyet görevlilerince düzenlenen tutanaktan açıkça sabit olduğu ve denetim sırasında Belediyeden alınmış herhangi bir çalışma izni/ruhsatın ibraz edilemediği ve davacının aracın ruhsat sahibi olduğu anlaşıldığından dava konusu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... İlçe Emniyet Müdürlüğüne bağlı trafikekipleri tarafından 27/08/2021 günü sivil polislerin araca yolcu olarak binerek yaptıkları denetim sonucu yapılan kontrolde... plakalı araç ile 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-A maddesi uyarınca çalışma izin/ruhsat almadan belediye sınırları dahilinde yolcu taşımacılığı yapıldığı gerekçesiyle aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... numaralı trafikten men tutanağının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta İdare Mahkemesi tarafından, "... plakalı araç ile ... ilçesinde taşımacılık yapıldığı dava dosyasında bulunan ve 27.08.2021 tarihli Emniyet görevlilerince düzenlenen tutanaktan açıkça sabit olduğu ve denetim sırasında Belediyeden alınmış herhangi bir çalışma izni/ruhsatın ibraz edilemediği" gerekçesiyle davanın reddine, Bölge İdare Mahkemesi tarafından da istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş olsa da; dava konusu işlemlerin sivil polislerin araca yolcu olarak binerek yaptıkları denetim sonucu oluşturulan tutanağa dayalı tesis edildiği görülmüştür.

1982 Anayasası'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti; eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayıp yargı denetimine açık olan devlettir. (AYM'nin 10/07/2013 tarih, E:2012/107 K:2013/90 sayılı kararı)

Anayasa Mahkemesi kararlarında, "hukuki güvenlik" ile "belirlilik ilkeleri" hukuk devletinin önkoşullarından sayılmaktadır. Kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan "hukuki güvenlik ilkesi"nin; hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde Devlete güven duyabilmesini, Devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kıldığını, "belirlilik ilkesi"nin ise; yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmasını, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesini ifade ettiğini vurgulamaktadır. (AYM'nin 08/12/2015 tarih, E:2014/87 K:2015/112 sayılı kararı)

Öte yandan, hukuk devleti ilkesine göre, devletin, kişi hak ve özgürlüklerini, kamu düzen ve güvenliğini, kamu sağlığını ve çevreyi, ekonomik düzeni, toplum barışını ve düzenini, genel ahlâka ilişkin kuralları ihlal eden eylemleri yani suç ve kabahatleri, ulusal ve evrensel hukuk çerçevesinde, ödetme görev ve yükümlülüğü bulunmaktadır. Ancak Devletin, esasen ve öncelikle bu kuralların ihlalini önleme görevi bulunduğunun kabulü gerekir. Başka bir deyişle, hukuk devletinin bir erki olan idarenin görevi, öncelikle bireylerin kuralları ihlal etmesini bekleyip cezalandırma yoluna gitmesi değil, kurallara uygun davranma düzeyini ve alışkanlığını geliştirmek olmalıdır. Bu husus "iyi idare ilkelerinin" de bir gereğidir. (Yargıtay 7. CD'nin 08/07/2014 tarih, E:2014/2954 K:2014/14281 sayılı kararı)

Bu itibarla idari yaptırımların, denetlenebilir olması, hukuken kabul edilebilir somut bilgi ve belgelere dayanması, hukuki güvenlik ilkesini zedelememesi, idarenin, kişilerin kurallara uygun davranma düzeyini ve alışkanlığını geliştirmek suretiyle kuralların ihlalini önlemeye hizmet etmesi, kural ihlalinin gerçekleştirilmesine sebep olup sonrasında cezalandırma yoluna gitmemesi, tuzak kurulması/suça teşvik edilmesi anlamına gelebilecek uygulamalardan kaçınması gerektiği sonucuna ulaşıldığından,

dava konusu olayda olduğu şekilde, sivil polislerin araca yolcu olarak binerek tesis edilen tutanağın izinsiz ticari amaçlı taşımacılık yapma faaliyetine dayanak oluşturamayacağı görüldüğünden İdare Mahkemesi tarafından verilen davanın reddine ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine yönelik Bölge İdare Mahkemesi kararı hukuka aykırı bulunmuştur.