Danıştay 8. Daire E.2022/6361 K.2023/8111

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından; İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Yol Bakım ve Altyapı Koordinasyon Daire Başkanlığı Altyapı Koordinasyon Müdürlüğü'nün Türk Telekom'a muhatap ... tarihli ve ... sayılı müşterek yazılı işlemi ile bu işleme dayanak teşkil eden ... tarihli ve ... sayılı AYKOME kararının davacıya 8.669.517,99 TL katkı payı öngören kısmı ile 2021 yılı ortak kesin program taslağının onaylanmasına dair ... tarihli ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının Alt Yapı Koordinasyon Merkezi üyesi olduğu, imtiyaz sözleşmesi ile belli bir kamu hizmetini yürütmek görev ve yetkisi ile donatıldığı, kamu hizmetlerinin sunulabilmesi ve yatırımların gerçekleştirilebilmesinin zorunlu alt yapı çalışmalarını gerektirdiği, mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde ortak yatırım ile ilgili alınan kararların; büyükşehir belediyesi, büyükşehir dâhilindeki diğer belediyeler ve büyükşehir sınırları içindeki kamu kurum ve kuruluşları ile diğer gerçek ve tüzel kişileri bağladığı,

tahmini bedel ödenmeden ilgili kuruluşun büyükşehir belediyesi sınırlarında yeni bir yatırım yapamayacağı öngörüldüğünden tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince; ortak programa alınan alt yapı hizmetleri için belediye ve diğer bütün kamu kuruluşlarının ödeneklerinden alt yapı yatırım hesabına aktarım yapılmasının istenebileceği, davacı kurumca, büyükşehir içinde yapacağı yatırımlara ilişkin taslak program sunulmadan, kesin ve ortak programa alınmış bir yatırım olmaksızın davacı kurumdan belli bir miktar ödemenin yapılmasının istenildiği, bu yönüyle dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, öte yandan, alt yapı kuruluşlarının ortak programa aldırmadığı yatırımlarını kendi bütçesinden karşılaması gerektiği gerekçesiyle davacının istinaf talebinin kabulüne, ...

İdare Mahkemesinin ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemlerin davacıya yönelik kısımların iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; davacının istinaf dilekçesine cevap verildiği halde temyiz istemine konu kararda savunma verilmediği belirtilerek savunma hakkının kısıtlandığı, iptal kararının gerekçesinin maddi gerçeklikle örtüşmediği, zira 2021 yılı ortak kesin program taslağının AYKOME'nin ... tarihli, ... sayılı kararı ile kabul edildiği, bu kararın, ortak programda yer alan ihalelere ilişkin yatırım talebi olmasa da davacıyı bağlayacağı, kaldı ki bu ihalelerde davacıyı da ilgilendiren altyapı imalatı olduğu, ayrıca bu program davacının da dahil olduğu altyapı yatırım planı bilgi sistemine yapılan veri girişleri neticesinde oluşturulduğu,

AYKOME toplantısında alınan kararların tüm kurum, kuruluş ve özel hukuk kişilerini bağlayacağı, bir yatırımın ortak yatırım olup olmadığına niteliğine bakılarak karar verileceği, işin niteliği gereği birçok altyapı kuruluşunu ilgilendiren imalatlar içeriyorsa, bunun ortak yatırım olacağı, ortak yatırım olması için altyapı kuruluşlarının hepsinin talebi ve/veya onayının gerekli olmadığı,

işin niteliği gereği ortak altyapı imalatı gerektiriyorsa, AYKOME de bunun yapılmasını ortak kesin program taslağında kabul etmişse, bu noktada artık üyelerin bu işin yapılmasını talep edip etmediğine bakılmayacağı, her üyenin kendi imalatına terettüp eden payı ödemek, buna ilişkin katkı payını fon hesabına aktarmak zorunda olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından; AYKOME katkı payı ödeme yükümlülüğünün bulunmadığı, davalı idarece işbu dava konusu AYKOME kararına dayanak yapılan projelerin hiçbirinin davacı şirkete ait yatırımlar olmadığı, AYKOME'den kaynaklanan alacak ile deplase nedeniyle talep edilen alacağın birbirinden farklı olduğu ve davalı idarenin deplase ile AYKOME sürecini hatalı değerlendirdiği, davacının altyapı ihtiyacı olsun olmasın yol, kavşak gibi altyapı yatırımlarına dahil olması gerektiği yönündeki algının AYKOME'nin kuruluş amacına da aykırı olduğu, davalı idarece taslak program sunulmadan, kesin ve ortak programa alınmış bir yatırım programı olmaksızın dayanaksız ve fahiş miktarda katkı payı belirlemesinde hukuka uyarlık bulunmadığı öne sürülerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

(X)-5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 8. maddesinde, büyükşehirlerde alt yapı hizmetlerinin koordinasyon içerisinde yürütülmesi amacıyla alt yapı koordinasyon merkezlerinin kurulmasının öngörüldüğü, kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşlar tarafından büyükşehir içinde yapılacak alt yapı yatırımları için yıllık plan ve program hazırlanacağı, birden fazla kamu kurum ve kuruluşu tarafından aynı anda yapılması gerekenler için belediye ve diğer bütün kamu kurum ve kuruluşlarının bütçelerine ödenekler konulacağı, bu ödeneğin alt yapı koordinasyon merkezi bünyesinde oluşturulacak alt yapı yatırım hesabına aktarılacağı, Koordinasyon merkezleri tarafından alınan ortak yatırım kararlarının bağlayıcı olduğu hükme bağlanmıştır.

Dosyanın incelenmesinden, AYKOME tarafından alınan ... tarihli ve ... sayılı kararla "Altyapı yatırımı yapan kurum ve kuruluşlara ait 2021 yılı ortak kesin program taslağının onaylanmasına" karar verildiği, yine aynı toplantıda 2021 yılı Altyapı Yatırım Hesabı bütçesinin de görüşüldüğü ve karara bağlandığı, buna göre de davacı kuruma düşen payın 8.669.517,99 TL olarak belirlendiği görülmektedir.

Uyuşmazlık konusu olayda, AYKOME'nin 2021 yılı bütçesinin, aralarında davacı şirketin de bulunduğu üyelerce ... tarihli ve ... sayılı AYKOME kararı ile kabul edildiği; dava konusu kararda 2021 yılı içerisinde fiilen yapılan ve hizmete sunulan tesis bedelleri olması halinde, ancak davacı şirketi ilgilendiren işlere yönelik bedel talebinin mümkün olacağı anlaşılmıştır.

Bununla birlikte; davacı telekomünikasyon şirketinin de katılımcı olduğu AYKOME toplantısında alınan kararların doğrudan uygulanması mümkün olmayan, konusuna göre öncelikle yatırım programlarına alınma ve gerekiyorsa kamulaştırma, ihale edilme gibi aşamalardan geçmesi gerekli olan kararlar olup davacının iddia ettiği fahişlik iddialarının olabilmesi için öncelikle ihale aşamalarından geçmesi gerektiği, ihale ile belki de tahmin edilen bedelin altında ihale edileceğinden gerçekleşmemiş bir yatırım bedelinin fahişliğinden söz etmek de mümkün değildir.

Öte yandan davacı kurumun artık kamu kurumu niteliğinin kalmadığı ve özel hukuk hükümlerine tabi olduğu, dolayısıyla davacı adına katkı payı belirlenemeyeceği iddia edilmekte ise de, esasen bu pay davacı kurumun yürüttüğü hizmetin kamu hizmeti niteliğinden kaynaklanmakta olup AYKOME toplantılarına katılıp alt yapı hizmetini etkileyecek derecede büyük yatırım programları olan davacı kurumun, katılım payı olarak belirlenmiş bu miktarı statüsünün değişmiş olmasından ötürü artık ödeme zorunluluğu kalmadığının kabulü hukuken mümkün değildir.

Nitekim Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05/07/2017 tarihli ve K:2017/2750 sayılı kararı da bu yöndedir.

Bu durumda, davalı idarece yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine uygun bir şekilde karar alındığı, yine davacı şirketçe yapılacak altyapı faaliyetine yönelik olarak bedel talep edileceği, belirtilen hususlara yönelik plan ve program yapma hususunda da AYKOME'nin yetki ve görevi olduğu anlaşıldığından, dava konusu AYKOME kararlarında ve bu kararların bildirimine yönelik davaya konu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmış olup aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyorum.