Danıştay 8. Daire E.2022/6459 K.2024/1424

Dava konusu istem: Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Tarih programından 09.07.2020 tarihinde mezun olan ve 2020-2021 öğretim yılı için Anadolu Üniversitesi Açıköğretim İktisat Fakültesi Uluslararası İlişkiler programına kayıt yaptıran davacı tarafından, "Tarih" programında almış olduğu "Türk Dış Politikası I-II, Kültür Tarihi ve Diplomasi Tarihi" derslerinden muaf tutulması talebiyle yapmış olduğu 14.09.2020 tarihli başvurusunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Anadolu Üniversitesi işlemi ile bu işlemin dayanağı olan Açıköğretim İktisat ve İşletme Fakülteleri Ders Transferi ve Muafiyet Esaslarının 1. maddesinin iptali ve muaf olarak belirlenen derslere "Türk Dış Politikası I-II, Kültür Tarihi ve Diplomasi Tarihi" derslerinin eklenilmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; uyuşmazlığın Açıköğretim İktisat ve İşletme Fakülteleri Ders Transferi ve Muafiyet Esaslarının 1. maddesinin iptali istemi yönünden.

Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğine aykırı olmayan ve aynı doğrultuda hükümler içeren Açıköğretim İktisat ve İşletme Fakülteleri Ders Transferi ve Muafiyet Esaslarının 1. maddesinde eşitlik ilkesine, anılan yönetmeliğe, dolayısıyla hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine, uyuşmazlığın davacının 14.09.2020 tarihli başvurusunun reddine ilişkin 28.09.2020 tarih ve 56122 sayılı işlem yönünden;

davacının daha önce aldığı ve başarılı olduğu Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi I-II, Türk Dili I-II, Yabancı Dil I-II derslerinden muaf tutulduğu anlaşılmış olup, ortak ders olduğundan bahisle muafiyet talebinde bulunduğu "Türk Dış Politikası I-II, Kültür Tarihi ve Diplomasi Tarihi" derslerinin mevuzat hükümlerinde muafiyet talebinde bulunulabilecek dersler arasında olmadığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine, uyuşmazlığın, davacının muaf olarak belirlenen derslere "Türk Dış Politikası I-II, Kültür Tarihi ve Diplomasi Tarihi" derslerinin eklenilmesi istemi yönünden.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca, idari davaya konu olabilecek bir işlemin idare tarafından zımnen veya açık irade beyanı ile tesis edilmesi gerektiği, idare mahkemesine açılacak dava türleri arasında iptal ve tam yargı davalarının bulunduğu,

iptal davasında idari işlemin iptalinin istenebileceği, idari yargı yetkisinin, mevzuatta yer verilen dava türleri kapsamında ve idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olduğu hususları dikkate alındığında, dava dilekçesinde yer verilen davacının muaf olarak belirlenen derslere "Türk Dış Politikası I-II, Kültür Tarihi ve Diplomasi Tarihi" derslerinin eklenilmesi isteminin esasının incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılarak incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesi kararının davanın incelenmeksizin reddine ilişkin kısmına yönelik davacı tarafından yapılan istinaf isteminin reddine, İdare Mahkemesi kararının Açıköğretim İktisat ve İşletme Fakülteleri Ders Transferi ve Muafiyet Esaslarının 1. maddesine ilişkin davanın reddine ilişkin kısmı yönünden;

açık öğretimin özellikleri dikkate alındığında, davalı idarenin ders transferi, dersten muafiyet gibi konularda örgün eğitim sistemine göre farklı düzenlemeler getirme ihtiyacı içerisinde olması anlaşılabilir ise de, bu düzenlemelerin yükseköğretimde imkan ve fırsat eşitliğini zedelemeksizin yapılması gerektiği, bu itibarla, Anadolu Üniversitesi Merkezî Açıköğretim ve Uzaktan Öğretim Sistemine göre öğretim yapan fakültelerde öğrencilerin daha önce aldıkları derslerden muaf tutulma yönündeki taleplerine engel olunmasının,

muafiyet müessesinin getiriliş amacına ve 2547 sayılı Kanun'un 5. maddesinde düzenlenen imkan ve fırsat eşitliği ilkesine aykırılık teşkil etttiği sonuç ve kanatine ulaşıldığından söz konusu düzenlemede hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle istinafa konu karar kaldırılarak dava konusu düzenlemenin iptaline.

İdare Mahkemesi kararının, … tarihli ve … sayılı işlem yönünden davanın reddine ilişkin kısmı yönünden; davalı idare tarafından davacının yeniden alması öngörülen dersler ile daha önce aldığı derslerinin içeriklerinin farklı olduğuna ilişkin bir iddiada bulunulmadığından, davacının içeriği aynı olan dersi tekrar almasının zorunlu tutulmasında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle istinafa konu karar kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu edilen Açıköğretim İktisat ve İşletme Fakülteleri Ders Transferi ve Muafiyet Esaslarının 1. maddesinin 2547 sayılı Kanun'un 44. maddesinin verdiği yetki çerçevesinde üniversite senatosunca düzenlendiği, davacının muafiyet taleplerinin bu çerçevede değerlendirildiği, muafiyet kapsamında bulunan derslerden muafiyetinin yapıldığı ancak muafiyet kapsamında bulunmayan derslerden talebinin reddedildiği,

dava konusu edilen düzenlemenin 2547 sayılı Kanun'a dayanılarak hazırlanması sebebiyle davanın Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'na da ihbar edilmesinin gerektiği, Üniversitenin merkez açıköğretim sistemi ülke çapında yürüttüğü faaliyetlerine ilişkin tanzim edilen düzenleyici işlemlerin yargısal denetiminin ilk derece mahkemesi olarak Danıştay tarafından yapılması gerektiği belirtilerek istinaf kararının davanın iptaline ilişkin kısımlarının bozulması istenilmiştir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının açıklanma eklenmek suretiyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davalının duruşma istemi yerinde görülmeyerek, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davalı Üniversite Senatosu tarafından çıkarılan, Açıköğretim İktisat ve İşletme Fakülteleri Ders Transferi ve Muafiyet Esaslarının 1. maddesinde; "Öğrenci, herhangi bir yükseköğretim kurumundan aldığı ve başardığı Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I-II, Türk Dili I-II ve Yabancı Dil I-II dersleri için ders transferi ve/veya muafiyet talebinde bulunabilir. Bu dersler dışındaki ders transferi ve/veya ders muafiyeti talepleri dikkate alınmaz" düzenlemesine yer veilmiştir. Dava konusu düzenleme incelendiğinde, 1. maddede belirtilen derslerden muafiyet talebinde bulunulabileceği ancak diğer derslerden muafiyet talebinde bulunamayacağının düzenlendiği görülmektedir.

Yükseköğretim kurumlarınca, bir lisans veya önlisans programından mezun olup bir üniversiteye bağlı lisans programına yerleşen öğrencinin aldığı ve başarılı olduğu derslerden lisans programındaki derslere eş değer kabul edilenlere muafiyet tanınacağı ve bu işlem için her dersin içerikleri, kredileri ile müfredatlarının davalı idarece her zaman gözden geçirilebileceği açıktır.

Başka bir ifade ile, daha önce başka bir yükseköğretim kurumunda alınan ve başarılı olunan programa eşdeğer tüm dersler için öğrencilerin muafiyet talep hakkının bulunduğu, bu hakkının üniversite tarafından hiçbir şekilde muafiyet talepleri dikkate alınmaz şeklinde engellenemeyeceği ancak yüksek öğretim kurumlarınca muaf talebinde bulunulan derslerin alındığı yükseköğretim kurumundaki eğitim türü, ders içeriği, ders saati vb. yönünden gerekli incelemeler yapılarak derslerden muafiyet talebinin ret gerekçelerinin somut bilgi ve belgelerle ortaya konularak reddedeceği de tartışmasızdır.

Bu durumda, her ne kadar davalı idarece çıkarılan muafiyet esaslarını düzenleyen Açıköğretim İktisat ve İşletme Fakülteleri Ders Transferi ve Muafiyet Esaslarının 1. maddesi ile öğrencilerin daha önce başka bir yükseköğretim kurumundan aldıkları eşdeğer derslerden muaf talebinde bulunma haklarının engellenmesi sebebiyle hukuka aykırı olduğuna karar verilmişse de; bu karar davacının anılan derslerden doğrudan muaf olacağı anlamını taşımamakta olup, davalı idarece davacı tarafından muaf talebinde bulunan derslerin içeriği, eğitim türü, ders saati vb. yönünden inceleme yapılarak dersten muaf talebinin değerlendirileceğinin de kabulü gerekmektedir.

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.