Danıştay 8. Daire E.2022/6669 K.2024/7364

Dava konusu istem: Davacı tarafından, adına kayıtlı ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca (60) gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararda.

2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3 maddesindeki ''trafikten men'' yaptırımının uygulanması için ''ilgili belediyeden izin ve ruhsat almaksızın, belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşıma" fiilinin gerçekleşmesi gerektiği, ancak dosyadaki bilgi ve belgelerden ilgili taşımacılık faaliyetine konu olan yolcuların İzmir ilinde faaliyet gösteren fabrikada çalıştıkları dikkate alındığında, dava konusu işleme dayanak gösterilen eylemin sadece Manisa il sınırları içerisinde gerçekleşmeyen, iller arası yurtiçi ticari yolcu taşımacılığı vasfında olduğunun görüldüğü,

bu durumda, yurtiçi ticari yolcu taşımacılığına ilişkin kurallar Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nde düzenlendiğinden, anılan Yönetmeliğe aykırı davranılması halinde Karayolu Taşıma Kanunu'nun 26. maddesinde belirlenen yaptırımın uygulanması gerektiği, diğer bir ifade ile iller arası mahiyette yapılan yurtiçi ticari yolcu taşımacılığının, 2918 sayılı Kanun'un Ek.

2. maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceği sabit olduğundan, davacı hakkında ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle tesis edilen aracın geçici trafikten men'ine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Her ne kadar davacı tarafından, ... plakalı aracına ait D2 yetki belgesinin bulunduğu ve yurt içi yolcu taşıma iznine sahip olduğu iddia edilmekte ise de.

4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'na dayanılarak çıkarılan Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin "Yetki belgesi türleri" başlıklı 6. maddesinde, D türü yetki belgelerinin otobüsle tarifeli veya tarifesiz yurtiçi yolcu taşımacılığı veya hususi taşımacılık yapacaklara verileceğinin düzenlendiği ve D2 yetki belgesi ile ticari ve tarifesiz yolcu taşımacılığı yapılabileceği dikkate alındığında, bu belgenin belediye sınırları dahilinde kalacak şekilde ticari yolcu taşımacılığı yapılabilmesi için yetki vermediği ve ilgili belediyeden izin veya ruhsat alınması gerekliliğini ortadan kaldırmadığı görülmekte olup,

dosyada yer alan bilgi ve belgeler incelendiğinde; ... plakalı araçla belediyeden çalışma izni/ruhsatı alınmadan Manisa Büyükşehir Belediye sınırları içinde kalacak şekilde yolcu taşımacılığı yapıldığı anlaşıldığından, söz konusu aracın 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının (a) alt bendi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, şehirler arası taşımacılıkta 2918 sayılı Kanun'un uygulanamayacağı, bu sebeple dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı Kaymakamlık tarafından, kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

10.12.2021 günü, saat:14:00 sıralarında, ... plakalı otobüsün korsan taşımacılık yaptığının ihbar edilmesi üzerine Salihli Trafik Denetleme Büro Amirliği'ne bağlı trafik ekibi tarafından ... Caddesi Şehitlik önünde durdurulan ... plakalı araçta yapılan kontrolde, araç içerisinde yirmi bir yolcu bulunduğu, aracın şoförü ve araçta bulunan yolcularla yapılan görüşmede yolcuların Salihli ilçesinde bulunan ... Caddesi, ... Polis Noktası, ... Market, ..., ... Hastanesi, ...

Caddesi ve ... Market önünden araca bindiklerini, İzmir ilinde faaliyet gösteren ... Tavuk Fabrikası çalışanı olduklarını ve hiçbir ücret ödemeden İzmir ilinde faaliyet gösteren ...

Tavuk Fabrikasına seyahat ettiklerini beyan ettiklerinin tutanak altına alınarak polis memurları, araç şoförü ve yolcular tarafından imzalandığı, sözkonusu taşımacılık faaliyetinin 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin 3.fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu gerekçesiyle aracın (60) gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Araçların Tescil Edildikleri Amacın Dışında Kullanılması" başlıklı Ek 2. maddesinde; ''Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten men edilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün

süreyle trafikten menedilir...'' hükmüne yer verilmiştir.

4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun ''Yetki belgesi alma zorunluluğu ve taşıma hizmeti'' başlıklı 5. maddesinde, ''Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur.

Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yetki belgesi alınabilmesi için taşıma işleri işletmecilerinin meslekî saygınlık, malî yeterlilik ve meslekî yeterliliğe sahip olması gerekmektedir. (Ek cümle: 23/1/2008 – 5728/516 md.) Ayrıca, karayoluyla yük ve yolcu taşımacılığı faaliyetlerinde kullanılan ticari araçlarda çalışan şoförlerin, sürücü mesleki yeterlilik belgesi almaları zorunludur.

Bu maddeye ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. 18.1.1954 tarihli ve 6224 sayılı Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu hükümleri saklıdır.

Taşımacılara, yetki belgesinden ayrı olarak taşımalarda kullanılacak taşıtların niteliğini ve sayısını gösteren taşıt belgesi ile taşımacının taşıt belgesinde kayıtlı her taşıt için düzenlenen ve taşıtta bulunması gereken taşıt kartı verilir.Taşıma işleri işletmecilerinin sayısı, yolcu ve eşya kapasitesi, taşıtların durumu, güvenlik veya benzeri nedenlerle Bakanlık, yetki belgelerinin verilmesinde sınırlamalar ve yeni düzenlemeler getirebilir..." hükmü ile ''İdarî para cezaları'' başlıklı 26. maddesinin birinci fıkrasında.

"Bu Kanunun; a)5 inci maddesine göre yetki belgesi almadan veya yetki belgesi aldığı halde yetki belgesi kapsamına uygun olmayan faaliyetlerde bulunanlara bin Türk Lirası, yetki belgesi olduğu halde taşıtını yetki belgesine kaydettirmeden kullananlara beş yüz Türk Lirası idari para cezası verilir ve aynı kabahat için 48 saat geçmeden ikinci bir ceza verilmez...." hükmü yer almaktadır.

Anılan Kanun hükmüne istinaden düzenlenen Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin, ''Yetki belgesi alma zorunluluğu'' başlıklı 5.maddesinde, bu Yönetmelik kapsamına giren taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleri organizatörlüğü, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, dağıtım işletmeciliği, terminal işletmeciliği ve benzeri faaliyetlerde bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin yapacakları faaliyetlere uygun olan yetki belgesini/belgelerini Bakanlıktan almalarının zorunlu olduğu belirtildikten sonra,

''Yetki belgesi türleri'' başlıklı 6. maddesinin 4. fıkrasında, D türü yetki belgesinin, Otobüsle tarifeli veya tarifesiz yurtiçi yolcu taşımacılığı veya hususi taşımacılık yapacak gerçek ve tüzel kişilere verileceği belirtildikten sonra, şekline göre; a) Dl yetki belgesi, ticari ve tarifeli olarak yapacaklara, b) D2 yetki belgesi, ticari ve tarifesiz olarak yapacaklara, c) D3 yetki belgesi, hususi taşımacılık faaliyetinde bulunarak, kendi personelinin taşımasını yapacaklara, ç) D4 yetki belgesi, ticari olarak,

taşıma mesafesine bakılmaksızın iliçi ve 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası tarifeli ve tarifesiz olarak yapacaklara, verileceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3. maddesindeki ''trafikten men'' yaptırımının uygulanması için ''ilgili belediyeden izin ve ruhsat almaksızın, belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşıma" fiilinin gerçekleşmesi gerekmekte olup, dosyada yer alan bilgi ve belgelerden ilgili taşımacılık faaliyetine konu olan yolcuların İzmir ilinde faaliyet gösteren fabrikada çalıştıkları dikkate alındığında, dava konusu işleme dayanak gösterilen eylemin sadece Manisa il sınırları içerisinde gerçekleşmeyen, yurt içi (iller arası) ticari yolcu taşımacılığı vasfında olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda, yurt içi (iller arası) ticari yolcu taşımacılığına ilişkin kurallar Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nde düzenlendiğinden, anılan Yönetmeliğe aykırı davranılması halinde Karayolu Taşıma Kanunu'nun 26. maddesinde belirlenen yaptırımın uygulanması gerektiği, diğer bir ifade ile iller arası mahiyette yapılan yurtiçi ticari yolcu taşımacılığının, 2918 sayılı Kanun'un Ek. 2. maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceği açık olduğundan, davacı hakkında ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan şehir içinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle tesis edilen aracın 60 gün süreyle trafikten men'ine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü ile mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.