Danıştay 8. Daire E.2022/6671 K.2022/7136

2- … 3- … 4- … 5- … VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU

… Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:…sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacılardan …ve …'ün müşterek çocukları, diğer davacıların kardeşi davacı …'ün, Kars İli, …İlçesi …Ortaokulunda 2019 yılı Ocak ayı içerisinde okul kütüphanesinin temizliği sırasında önlem alınmadan rafta bırakılan cıva maddesini oynamak amacıyla alması ve müteakiben eve getirmesinin ardından, maddenin, evdeki eşyalara bulaşıp havaya karışması neticesinde davacıların anılan maddeye maruz kalması ve ev eşyalarının zarar görmesi nedeniyle uğranıldığı iddia edilen 82.000,00-TL maddi, 800.000,00-TL manevi zararın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; konuyla ilgili olarak davalı idarece resen harekete geçilmek suretiyle müfettişlerce yapılan soruşturma sonucu düzenlenen 14.05.2012 günlü, 18 sayılı soruşturma raporunda belirtildiği üzere, …ilçesi, …İlköğretim Okulu'nda meydana gelen cıva zehirlenmesinin deney esnasında olmayıp fen malzemelerinin yeni binaya taşınması neticesinde meydana geldiği, okul müdürünün fen laboratuvarını kilitli tutmadığı, cıva malzemesinin açıkta bırakılması ve fen malzemelerinin fen ve teknoloji öğretmenine zimmetlemediğinden bahisle olayın yaşanmasında kusurlu olduğu kanaatine varıldığı,

yine okul müdürünün eylemlerinin karşılığı disiplin cezası verilmesinin önerildiği, bu öneri doğrultusunda disiplin amirince ilgiliye disiplin cezalarının verildiği; davacıların küçük çocuklarının, cıva maddesini almak, oynamak ve eve götürmek suretiyle uzun süre zehirli maddeye maruz kaldıkları ve ateşlenmek suretiyle hastanede tedavi altına alındıkları açık olmakla birlikte, öğretmene kütüphane temizliği ve taşıma işinde yardımcı olan öğrencilerin izinsiz şekilde yırtık çuval içinde bulunan cıva maddesini alması ve tüm öğrencilerle paylaşması nedeniyle bu olayın yaşanmasına sebebiyet verdikleri,

bunun yanında okul idaresinin ve öğretmenlerinin, cıvanın kütüphanede açıkta bırakılması, gerekli tedbir ve önlemlerin alınmayarak küçük çocukların cıva malzemesine ulaşmaları ve zehirlenmeleri noktasında ihmalinin bulunduğu, bu durumun eğitim faaliyeti kamu hizmetinin görülmesi sırasında, bu hizmetin kötü işlemesi nedeniyle idarenin hizmet kusurunu ortaya koyduğu; yaşı küçük çocukların anılan maddeyi izinsiz almaları noktasında kişisel kusurlarının olduğundan bahsedilemeyeceği, davacıların;

idarenin hizmet kusuru sonucu küçük çocuklarının cıva zehirlenmesine maruz kalması ve tedavi görmeleri nedeniyle oluşan maddi zararlar ile yaşadıkları sıkıntı ve derin üzüntü nedeniyle oluşan manevi zararlarının karşılanması gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak yapılan bilirkişi incelemesi sonrasında davacıların ulaşım masrafı sebebiyle katlanmak zorunda kaldıkları 5.000,00-TL, davacı … için hesaplanan geçici iş göremezlik tazminatı tutarı 2.103,21-TL,

davacı … için hesaplanan sürekli kısmi işgöremezlik tazminatı tutarı 223.660,17-TL olmak üzere toplam 230.763,38-TL maddi tazminatın dava dilekçesinde talep edilen 10.530,00-TL lik kısmının başvuru tarihi olan 07.05.2019 tarihinden, ıslah edilen 225.763,38-TL lik kısmının ise ıslah tarihi olan 08.03.2022 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile birlikte davalı idarece davacılara ödenmesine,

fazlaya ilişkin maddi tazminat isteminin reddine, yargılama sırasında tazmin edildiği beyan edilen ev eşyalarına ilişkin maddi tazminat istemi 50.000,00-TL hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davacılar … için 60.000,00-TL, … için 20.000,00-TL, … için 20.000,00-TL, … için 10.000,00-TL, … için 10.000,00-TL olmak üzere toplam 120.000,00-TL manevi tazminatın başvuru tarihi olan 07.05.2019 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile birlikte davalı idarece davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davanın süresinde açılmadığı, 2012 yılından beri kimyasal maddelerin toplatılması ve imhası için harekete geçildiği, laboratuvarı olan okullar ve fen dersinde kullanılan atıl kimyasal malzemelerin toplandığı, ancak Mescitli Köyü Ortaokulunda böyle bir durumun söz konusu olmadığı, okulda laboratuvar ve kadrolu fen bilgisi öğretmeninin bulunmadığı, ders araçları arasında cıvanın olmadığı, son üç yıla ait taşınır listesinde cıva olduğuna dair kayda rastlanılmadığı, olayla ilgili olarak alınan öğrenci ifadelerinin çelişkili olduğu, cıva maddesinin başka şekillerde temin edilmesinin zor olmadığı,

idarenin hizmet kusurunun bulunmadığı, hükmedilen tazminatların fahiş olduğu, davacı Güven Aygün'ün talep ettiği çalışılamayan döneme ilişkin bedel tespitinde eksik araştırma yapıldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacılar tarafından, okulun kuruluş tarihinden itibaren Fen Bilimleri öğretmeni olmaması ve okulda hiçbir zaman laboratuvar bulunmamasının okulda cıva maddesinin de olamayacağı anlamına gelmeyeceği, başka okullarda da laboratuvar bulunmamasına rağmen cıva maddesi olduğunun görüldüğü, Milli Eğitim Bakanlığı Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün İl Milli Eğitim Müdürlüklerine daha sonra gönderdiği yazılarda da okullara dağıtılan cıva maddesinin tamamının toplanamadığından bahisle tekrar toplatılmasının istendiği; öğrenci ifadelerinin çelişkili olduğu yönündeki iddianın mesnetsiz bulunduğu,

öğrencilerin okuldan cıvayı nasıl aldıklarına dair beyanlarının sabit olduğu, dosyada mevcut taşınır listelerine itibar etmenin mümkün olmadığı, cıva maddesinin okuldan alındığı, davacı …'ün zararının delillerle ortaya konulduğu, davalı idarenin temyiz başvurusunun reddi gerektiği ileri sürülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararına karşı davalı idare tarafından temyiz isteminde bulunulduğu, temyize konu kararın davanın kısmen kabul edilen miktarına ilişkin kısmı haricinde kalan kısmen reddedilen kısmen karar verilmesine yer olmadığına karar verilen tazminat miktarlarının kesinleştiği anlaşılmakla, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Kars ili, …İlçesi, ……Ortaokulu kütüphanesinde 2019 yılı Ocak ayı içerisinde aralarında davacı …'ün de bulunduğu bir kısım öğrencinin okul kütüphanesinin temizliği sırasında önlem alınmadan rafta bırakılan cıva maddesini oynamak amacıyla alması ve müteakiben eve getirmesinin ardından, davacı …'ün cıva maddesinin bulunduğu şişeleri kardeşleriyle paylaştığı, evde oynanan oyun sırasında cıvanın halının üzerine dökülmesi ve bu maddenin davacı anne … tarafından süpürülerek temizlenmeye çalışılması sırasında çocuklar ve annenin cıva maddesine maruz kaldıkları,

Erzurum Eğitim ve Araştırma Hastanesine başvuran davacıların yüksek dozda cıva maddesine maruz kaldıklarına yönelik yapılan teşhisin ardından tedaviye başlandığı, bu arada zehirlenme olayının ardından davacıların evinde bulunan eşyaların AFAD ekipleri tarafından imha edilmek üzere teslim alındığı, davacılar tarafından yaşanan bu olayda okul idaresinin hizmet kusuru bulunduğu belirtilerek uğranıldığı iddia edilen zararlar nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 141. maddesinde; bütün mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olarak yazılacağı belirtilmiştir. Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 24. maddesinde, kararın dayandığı hukuki sebepler ile gerekçesi ve hüküm, tazminat davalarında hükmedilen tazminatın miktarı kararda bulunacak hususlar arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa’nın 141. maddesi gereğince bütün mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olması gerekmektedir. Gerekçenin önemi Anayasal olarak hükme bağlanmakla gösterilmiş olup, gerekçe ve hüküm birbirine sıkı sıkıya bağlıdır. 2577 sayılı Kanun'un aradığı anlamda oluşturulacak kararların hüküm fıkralarının açık, anlaşılır, çelişkisiz, uygulanabilir olmasının gerekliliği kadar; kararın gerekçesinin de, sonucu ile tam bir uyum içinde, o davaya konu maddi olguların mahkemece nasıl nitelendirildiğini, kurulan hükmün hangi nedenlere ve hukuksal düzenlemelere dayandırıldığını ortaya koyacak; kısaca, maddi olgular ile hüküm arasındaki mantıksal bağlantıyı gösterecek nitelikte olması gerekmektedir.

İdare Mahkemesi'nce verilen kararda, uyuşmazlık konusu olayla ilgili olarak davalı idarece resen harekete geçilmek suretiyle müfettişlerce yapılan soruşturma sonucu düzenlenen …günlü, …sayılı soruşturma raporundan söz edilerek, söz konusu raporda, Sarıkamış ilçesi, …İlköğretim Okulu'nda meydana gelen cıva zehirlenmesinin deney esnasında olmayıp fen malzemelerinin yeni binaya taşınması neticesinde meydana geldiği, okul müdürünün fen laboratuvarını kilitli tutmadığı, cıva malzemesinin açıkta bırakılması ve fen malzemelerinin fen ve teknoloji öğretmenine zimmetlemediğinden bahisle olayın yaşanmasında kusurlu olduğu kanaatine varıldığı,

yine okul müdürünün eylemlerinin karşılığı disiplin cezası verilmesinin önerildiği, bu öneri doğrultusunda disiplin amirince ilgiliye disiplin cezalarının verildiği belirtilmiş, bu vakıalar da dikkate alınarak davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu sonucuna varılmıştır.

Uyuşmazlık konusu olay 2019 yılının Ocak ayında gerçekleşmiş olup, Mahkemece hükme esas alınan ve dosya içerisinde de yer almayan 14.05.2012 tarih ve 18 sayılı soruşturma raporunun bakılan uyuşmazlıkla ilgisinin bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Zira, söz konusu raporda yer alan, olayın fen malzemelerinin yeni binaya taşınması neticesinde meydana geldiği, okul müdürünün fen laboratuvarını kilitli tutmadığı, cıva malzemesinin açıkta bırakıldığı ve fen malzemelerinin fen ve teknoloji öğretmenine zimmetlemediğine ilişkin tespitlerin somut olayda gerçekleşmediği, davacılar tarafından olayın kütüphane temizliği sırasında açıkta bırakılan cıva maddesinin öğrenciler tarafından alınarak eve götürülmesi neticesinde gerçekleştiği iddia edilmekte iken, davalı idare tarafından da okulda bir fen laboratuvarının bulunmadığı, demirbaş tutanaklarında cıva maddesine rastlanılmadığı ileri sürülmekte;

yine, okul müdürünün eylemlerinin karşılığı disiplin cezası verilmesinin de önerilmediği ve bu öneri doğrultusunda disiplin amirince ilgiliye disiplin cezası da verilmediği, aksine, …tarih ve …sayılı Kars Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü İnceleme Raporu'nda cıva zehirlenmesinden dolayı.

Ortaokulu Müdürü ve öğretmenleri hakkında işlem tayinine gerek olmadığı sonucuna varıldığı, davalı idarenin savunma dilekçesinde de okul müdürü hakkında disiplin cezası tesis edildiğine dair herhangi bir ifadenin bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, Mahkemece kararda yer verilen vakıaların dava konusu olaydaki vakıalarla örtüşmediği, tarafların iddialarına yönelik herhangi bir araştırma ve değerlendirme yapılmadığı görüldüğünden söz konusu Mahkeme kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu kararda hukuki isabet bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmaktadır. Bu itibarla, tarafların iddiaları, dosyaya sunulan raporlar, olaya ilişkin Savcılık tarafından yürütülen soruşturma dosyası, ceza davası açılmış ise ceza dosyası incelenerek olayda davalı idarenin hizmet kusurunun bulunup bulunmadığı, hizmet kusuru varsa davalı idarenin kusur oranı tespit edilerek yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.