Danıştay 8. Daire E.2022/672 K.2023/7016

Dava konusu istem: Davacı tarafından; Ordu ili, Kabadüz ilçesi sınırları dahilinde davacı uhdesinde bulunan 201002547 sayılı II (a) grubu maden sahasına ilişkin, 2018 yılı işletme ruhsat bedelinin süresi içinde yatırılmadığından bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu’nun 13. maddesi uyarınca 31.054,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün … gün ve E…. sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı uhdesinde bulunan işletmeye ilişkin 2018 yılı işletme ruhsat bedelinin 27/02/2018 tarihinde ödendiği görülmekte ise de her yıl ocak ayı sonuna kadar yatırılması gerektiği yönündeki mevzuat hükmü göz önüne alındığında işletme ruhsat bedelinin süresi içerisinde yatırılmadığı hususunda ihtilaf bulunmadığı, buna karşın davalı idare tarafından işletme ruhsatının verildiği 20/07/2011 tarihinde henüz Ordu Büyükşehir kurulmamış olduğu,

dolayısıyla ruhsatın yürürlük tarihinin ve ruhsat sahasının hangi tarihte Ordu Büyükşehir Belediyesi uhdesine geçtiği belirtilmediğinden dolayı para cezası verilmesinin hukuka aykırı olduğu iddia edilmişse de, dosyada yer alan belgelerden anılan işletme ruhsatının devredilmesi istemiyle Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı yazısıyla Maden İşleri Genel Müdürlüğüne başvuruda bulunulduğu,

bunun üzerine … tarih ve … sayılı Maden İşleri Genel Müdürlüğü oluru ile işletme ruhsatı Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı adına tescil edilerek 3213 sayılı Maden Kanunu gereğince yerine getirilmesi gereken vecibelerin bundan böyle Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından yerine getirilmesi hususunun belirtildiği, bu itibarla anılan olur işlemi ile işletme ruhsatına ilişkin tüm hak, yetki ve sorumlulukların davacı Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığına geçtiği, ancak davacı idarece 2018 yılı işletme ruhsat bedelinin geç yatırılması suretiyle mevzuata aykırı hareket edildiği sabit olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, eksik incelemeye dayalı, hatalı ve hukuka aykırı olarak karar verildiği, 2018 yılı ruhsat bedelinin geç yatırıldığından bahisle tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ordu ili, Kabadüz ilçesi sınırları dahilinde davacı uhdesinde bulunan … sayılı II (a) grubu maden sahasına ilişkin, 2018 yılı işletme ruhsat bedelinin süresi içinde yatırılmadığından bahisle davacı hakkında 3213 sayılı Maden Kanununun 13. maddesinin 1. fıkrası uyarınca 31.054,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve E… sayılı işlem tesis edilmiştir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanununun 13. maddesinin dava konusu işlemin sebebi olarak gösterilen fiilin işlenildiği tarihteki halinde. "Yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılması zorunludur.

İşletme ruhsat bedelinin %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını gerçekleştirmek üzere ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına aktarılmak üzere Bakanlığın belirlediği bankada açılacak teminat hesabına yatırılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi dışındaki illerde il özel idaresi hesabına yatırılır.

Ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi dışındaki illerde il özel idaresi hesabına yatırılır. Ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verilir ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanması istenir. Bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsat iptal edilir.

Verilen sürede yatırılmayan ruhsat bedelinin %70’ine tekabül eden tutar 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlalarından ruhsat bedeli alınmaz. Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilmesini müteakip, çevre ile uyum bedeli iade edilir.

Arama ruhsatlarında ruhsat taban bedeli 1.000 TL, işletme ruhsatlarında ruhsat taban bedeli 10.000 TL olup, bu bedeller ile bu Kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır. Ruhsat bedeli, taban bedelinin maden grubu ve alan büyüklüklerine göre belirlenen katsayılarla çarpılarak arama ruhsatlarında ekli (1) sayılı tabloda, işletme ruhsatlarında ise ekli (2) sayılı tabloda gösterildiği şekilde hesaplanır. Kuruşlar liraya iblağ edilir." hükmüne yer verilmiş olup, madde metninde yer alan ve 20.000,00 TL olarak belirlenen ceza miktarı yeniden değerleme oranında arttırılarak 31.054,00 TL olarak güncellenmiştir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 2. maddesinde, "Kabahat" deyiminin, Kanun'un karşılığında idarî yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık anlamına geldiği, 3. maddesinde, bu Kanun'un, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması hâlinde, diğer genel hükümlerinin, idarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanacağı, 4. maddesinde, hangi fiillerin kabahat oluşturduğunun, kanunda açıkça tanımlanabileceği gibi; kanunun kapsam ve koşulları bakımından belirlediği çerçeve hükmün içeriği, idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle de doldurulabileceği, kabahat karşılığı olan yaptırımların türü, süresi ve miktarı, ancak kanunla belirlenebileceği kurala bağlanmıştır.

Anayasa'nın 38. maddesinin birinci fıkrasında, "Kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz" kuralına yer verilerek "Suçta kanunilik", üçüncü fıkrasında yer alan "Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur." kuralı ile de "Cezada kanunilik" ilkeleri güvence altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

3213 sayılı Kanunun 13. maddesinde, ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verileceği ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanması isteneceği düzenlenmiş olup, dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibariyle 2018 yılı ruhsat bedelinin yatırıldığı, dolayısıyla davacı açısından ruhsat bedelinin yatırılmaması ya da eksik yatırılması gibi bir durumdan söz edilemeyeceği, ruhsat bedelinin geç yatırılması hali için ise mevzuatta yaptırım öngörülmediği göz önüne alındığında, 2018 yılı ruhsat bedelinin geç yatırıldığından bahisle tesis edilen işlemde hukuka uygunluk, davanın reddine ilişkin karara yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.